پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

موزه مفاخر همدان؛ ظرفیتی فرهنگی که به فراموشی سپرده شد

در مرحله نخست شکل‌گیری این موزه، از هر شهرستان استان همدان، یکی از چهره‌های شاخص انتخاب شد و تندیس آنان توسط هنرمند مجسمه‌ساز مهدی احمدی و از جنس فایبرگلاس طراحی و ساخته شد. انتخاب این متریال، افزون بر ملاحظات اجرایی و موزه‌ای، از منظر فنی نیز اهمیت داشت؛ زیرا استقرار این آثار، به‌ویژه در طبقه دوم بنا، مستلزم توجه به محاسبات میزان بار مرده وارد بر سازه و رعایت ظرفیت تحمل ساختمان تاریخی بود. از این‌رو، استفاده از فایبرگلاس را می‌توان انتخابی سنجیده در راستای کاهش فشار وارده بر بنا و حفظ ایمنی آن دانست.
موزه مفاخر و مشاهیر همدان در خانه‌ای دوطبقه با زیربنایی حدود ۲۲۰مترمربع شکل گرفت؛ خانه‌ای که خود نیز واجد ارزش معماری و هویتی بود و می‌توان آن را بخشی از میراث به‌جامانده از گذشته دانست. احیای این بنا و تبدیل آن به خانه‌موزه، نمونه‌ای ارزشمند از پیوند میان حفاظت از میراث معماری و بهره‌برداری فرهنگی به شمار می‌رفت.
در این خانه‌موزه، تندیس و پیکره هر یک از مفاخر و مشاهیر همدان در بخش‌هایی از فضا جانمایی شده بود و در کنار هر اثر، اطلاعات مربوط به زندگی، آثار، جایگاه علمی یا فرهنگی و خدمات آن شخصیت در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داشت. در این موزه، شخصیت‌هایی همچون بوعلی‌سینا، باباطاهر، حیقوق نبی، کریم‌خان زند، شهید دکتر مفتح، آیت‌الله بهاری، سیدجمال‌الدین اسدآبادی، آیت‌الله نهاوندی، میر رضی آرتیمانی و دیگر چهره‌های برجسته استان معرفی شده بودند. این شیوه ارائه، امکان آشنایی مخاطبان با بخشی از تاریخ، فرهنگ و تمدن همدان را فراهم می‌کرد.
همچنین این بنا در بخشی قرار داشت که خیابان شریعتی را از طریق فضایی شبیه دالان یا ساباط به کوچه پلوئی‌ها متصل می‌کرد و از این حیث نیز واجد اهمیت بود.اگرچه این موزه در زمان بهره‌برداری از تبلیغات گسترده و معرفی مناسب برخوردار نبود، اما بنا بر دفترچه ثبت نظرات بازدیدکنندگان، با استقبال و بازخوردی بسیار مثبت روبه‌رو شد و بسیاری از مراجعه‌کنندگان از ایجاد چنین فضای فرهنگی ارزشمندی تقدیر کرده بودند.
با این حال، این موزه در سال‌های بعد، به دلایلی نامعلوم تعطیل شد و پس از مدتی، مجسمه‌ها و متعلقات آن به شهرداری همدان منتقل شد. در حال حاضر نیز این آثار در قسمت پایینی ساختمان یادمان عین‌القضات همدانی، که اکنون محل استقرار شهرداری منطقه دو و برخی واحدهای شهرداری است، بدون چیدمان موزه‌ای مناسب و بدون معرفی درخور شأن مفاخر استان، به شکلی نامطلوب در معرض دید قرار گرفته‌اند.
همدان استانی با پیشینه‌ای درخشان و برخوردار از چهره‌های برجسته در حوزه‌های علم، ادب، فلسفه، تاریخ، هنر و عرفان است. معرفی این مفاخر، صرفا یک اقدام نمادین نیست، بلکه بخشی از فرآیند حفظ حافظه جمعی، تقویت هویت فرهنگی و انتقال میراث معنوی به نسل‌های آینده به شمار می‌رود.از این‌رو انتظار می‌رود مسئولان ذی‌ربط، با نگاهی مسئولانه، نسبت به احیای دوباره موزه مفاخر و مشاهیر همدان یا دست‌کم ساماندهی شایسته تندیس‌ها و آثار آن در فضایی مناسب اقدام کنند؛ چرا که پاسداشت مفاخر این استان، پاسداشت هویت تاریخی و فرهنگی همدان است.
حسن سلطانی
پژوهشگر امور شهری و میراث فرهنگی

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس