غرب ایران، پهنهای از کوه و جنگل و رود و دشت است؛ جایی که تاریخ در نقطهای از آن جاری است. وقتی از همدان به سمت کرمانشاه میروی، هگمتانه، نخستین پایتخت مادها، با دیوارهای کهنسال خود، هنوز قصههای هزارساله را زمزمه میکند.
کمی آنطرفتر، طاقبستان و بیستون کرمانشاه یادآور شکوه هخامنشیان و ساسانیاناند و اگر مسیر را ادامه دهی، لرستان با غارهای هزاران ساله جهانی و قلعه فلکالافلاک و آبشار بیشه، اورامانات کردستان با مناظر ثبت جهانی و فرهنگ غنی مردم، ایلام با جنگلهای بلوط و طبیعت بکر و آذربایجان غربی با عجایب تخت سلیمان و کلیساهای تاریخی و بازارچههای مرزی، همه آمادهاند تا داستانهای غرب ایران را برای هر گردشگری بازگو کنند.
با این حال، بسیاری از این ظرفیتها هنوز ناشناخته ماندهاند. گردشگران خارجی اغلب مسیر شناخته شده اصفهان، شیراز و یزد را انتخاب میکنند و غرب ایران همچنان در حاشیهای غبار گرفته باقی مانده است. این در حالی است که ترکیب آثار جهانی و طبیعت بکر، میتواند مسیر گردشگری چندروزه و درآمدزا برای کل منطقه ایجاد کند.
لرستان میتواند محور گردشگری غرب ایران باشد
استان لرستان که غارهای پیش از تاریخ خود را که قدمتی بالای 60 هزار سال دارد و به تازگی در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده است و طبیعی بکر و کمنظیر که به سرزمین آبشارها معروف است، میتواند یکی از محورهای اصلی مسیر گردشگری غرب ایران باشد.
فرهنگ غنی مردم این سرزمین و موسیقی زیبای لرستان میتواند نظر هر گردشگری را جلب کند.
در همین راستا استاندار لرستان با تأکید بر نقش کلیدی این استان در توسعه گردشگری غرب کشور اظهار کرد: شتاب در آمادهسازی زیرساختهای گردشگری، نهتنها بهرهبرداری از ظرفیتهای بینظیر لرستان را ممکن میسازد، بلکه میتواند لرستان را به محور گردشگری غرب ایران تبدیل کند.
سیدسعید شاهرخی با اشاره به جایگاه ممتاز لرستان در میان استانهای غربی کشور افزود: وجود بیش از پنج هزار اثر تاریخی و طبیعی، از جمله 2600 اثر ثبتشده ملی و غارهای ثبت جهانی، لرستان را به گنجینهای بیبدیل در حوزه میراث فرهنگی تبدیل کرده و فرصت طلایی برای معرفی پیشینه کهن غرب ایران در سطح بینالمللی است.
وی با تأکید بر امنیت پایدار استان، که بر اساس شاخصهای شورای عالی امنیت ملی یکی از امنترین مناطق کشور شناخته میشود، خاطرنشان کرد: امنیت، مهماننوازی و همدلی مردم لرستان، بستری مناسب برای جذب گردشگران داخلی و خارجی فراهم کرده است. این ویژگیها لرستان را به دروازهای امن و جذاب برای ورود گردشگران به غرب کشور بدل کردهاند.
شاهرخی همچنین از ارائه برنامه راهبردی 5ساله توسعه استان به وزارت میراث فرهنگی خبر داد و گفت: با حمایت همهجانبه از بخش خصوصی و رفع موانع سرمایهگذاری، پروژههای پیشران در حوزه گردشگری، میراث فرهنگی و صنایعدستی بهزودی به بهرهبرداری میرسند. این اقدامات لرستان را به قطب گردشگری غرب کشور تبدیل خواهد کرد.
وی تأکید کرد: لرستان با ظرفیتهای طبیعی، تاریخی و فرهنگی خود، میتواند نقش محوری در توسعه گردشگری منطقهای بازی کند و به الگویی موفق برای سایر استانهای غربی کشور تبدیل شود.
همدان، دروازه ورود به غرب ایران
همدان نیز به عنوان پایتخت تاریخ و تمدن ایران و سرزمینی که قرنهاست زندگی در آن جریان داشته، با توجه به موقعیت جغرافیایی که دارد و نزدیکی به پایتخت، بهعنوان دروازه ورود به غرب ایران به ویژه استانهای کرمانشاه، کردستان و ایلام بهحساب میآید و نقشی حیاتی در مسیر گردشگری غرب ایران دارد.
در همین راستا مدیر کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان همدان با اشاره به اهمیت ورود جامعه رسانه استانهای غربی برای معرفی مسیر گردشگری غرب کشور گفت: گردشگران داخل کشور نام بسیاری از شهرهای غرب ایران را نشنیدهاند، معرفی و تبلیغات در این محور نیازمند همراهی رسانههای استانهای غرب کشور است و خبرنگاران میتوانند نقش مهمی در این زمینه داشته باشند.
محسن معصوم علیزاده افزود: برای متنوع کردن مقصدهای گردشگری و بهرهمندی از ظرفیتهای آن باید محورهای جدید گردشگری را تعریف کنیم. یکی از محورهای جدید وزارت میراث فرهنگی در چند سال اخیر توسعه گردشگری غرب کشور بوده است.
وی عنوان کرد: مسیر غرب کشور از جمله استانهای کردستان، کرمانشاه، همدان، لرستان و ایلام دارای ظرفیتهای بینظیر میراث فرهنگی و گردشگری هستند و باید برای معرفی این ظرفیتها برنامه داشت.
وی افزود: باید با معرفی صحیح ظرفیتهای ایران، مسیرهای گردشگری مهم کشور به گردشگران داخلی و خارجی بیش از پیش معرفی شود. محور غرب کشور دارای ظرفیتهای طبیعی و تاریخی بینظیری است، در زمینه دسترسی به بازارهای خرید و توجه به صنایعدستی این منطقه نیز بسیار حائز اهمیت است.
معصومعلیزاده بیان کرد: سایت تاریخی هگمتانه در همدان در کنار محوطه تاریخی بیستون در کرمانشاه و نیز منطقه اورامانات در کردستان و کرمانشاه میتوانند همافزایی خوبی در مسیر گردشگری غرب کشور ایجاد کنند که این امر سبب توسعه گردشگری در منطقه خواهد شد.
وی ادامه داد: در کنار این 3 اثر مهم ثبت جهانی شده، غارهای پیش از تاریخ لرستان و کاروانسراهای ثبت شده استانهای غربی در فهرست میراث جهانی میتوانند نظر گردشگران خارجی را جلب کنند.
وی یادآور شد: امیدواریم با پیوند و همافزایی میان استانهای غرب کشور بتوانیم معرفی صحیحی از ظرفیتهای بینظیر گردشگری غرب ایران داشته باشیم.
کرمانشاه، سرزمین داستانهای عاشقانه و حماسی
کرمانشاه سرزمینی با آب و هوای معتدل بهخصوص در فصول بهار و تابستان، طبیعت بکر، چشماندازهای زیبا، فرهنگ غنی و مردمان خونگرم و آثار تاریخی متنوع که در جای جای این خطه یافت میشود، سبب شده است تا سالانه گردشگران داخلی و خارجی بسیاری به این استان سفر کنند.
شهر کرمانشاه به عنوان شهر خلاق غذا با بهرهمندی از خوراکیهای مختلف و موسیقی شاد و نیز دیگر شهرها و روستاهایی این استان با ویژگیهای مختلف روایتگر داستانهای عاشقانه و حماسی بسیاری هستند که قطعا شنیدن هر کدام از این داستانها از قصه شیرین و فرهاد تا حماسه مردان و زنان کرد در هشت سال دفاع مقدس برای گردشگران میتواند بسیار جذاب باشد و در مسیر گردشگری غرب یک نقطه عطف محسوب میشود.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان کرمانشاه معتقد است غرب ایران با همه ظرفیتهایش هنوز به شکل یک مسیر واحد به گردشگران معرفی نشده است. اگر بستههای سفر چند روزه از همدان آغاز و تا آذربایجان غربی ادامه یابد، نه تنها گردشگران مدت بیشتری میمانند، بلکه اقتصاد محلی نیز رونق خواهد گرفت.
داریوش فرمانی افزود: بدون تعریف مسیر مشخص، استانها به شکل مستقل عمل میکنند و این موجب پراکندگی و ضعف تبلیغات میشود.
وی افزود: مسئولان وزارتخانه نیز در سالهای اخیر به این نتیجه رسیدهاند که به جای تمرکز گردشگری در یک نقطه از کشور، باید توزیع سفر را در نقاط مختلف کشور داشته باشیم و از این نظر از راهاندازی محور گردشگری غرب کشور حمایت میکنند.
موسیقی و طبیعت کردستان تکمیل کننده مسیر گردشگری غرب است
کردستان، سرزمین رنگها و موسیقی و طبیعت بکر که میتواند ذائقه هر گردشگری را شیرین کند و تکمیل کننده مسیر تاریخی همدان و کرمانشاه است.
یکی از فعالان گردشگری استان کردستان، معتقد است که غرب ایران ترکیبی منحصربهفرد از تاریخ، طبیعت و فرهنگ محلی را در خود جای داده است.
به باور نسرین رضایی، تجربه گردشگر در این مسیر از همدان تا کردستان و کرمانشاه و ایلام لرستان در هر استان رنگ و بویی تازه دارد.
وی ضعف اصلی را در معرفی رسمی این مسیر میداند و میگوید اگر بستههای سفر مشخص و تبلیغات هدفمند بینالمللی طراحی شود، شمار گردشگران خارجی افزایش چشمگیری خواهند داشت.
رضایی تأکید میکند که بومگردیها میتوانند بهعنوان قلب تپنده گردشگری غرب عمل کنند.
وی میگوید: گردشگران خارجی بیش از هر چیز به تجربه زندگی روستایی، غذاهای محلی و آشنایی با فرهنگ مردم بومی علاقهمند هستند و این ظرفیت که به وفور در غرب ایران وجود دارد، اگر بهخوبی معرفی شود، علاوه بر جذب گردشگر، به اقتصاد محلی نیز جان تازهای میبخشد.
بین استانهای غرب کشور برای مسیر گردشگری شدن هماهنگی نیست
یکی از راهنمایان تور طبیعتگردی در لرستان نیز، مهمترین چالش مسیر گردشگری غرب را نبود هماهنگی میان استانها میداند و توضیح میدهد که هر استان بهطور مستقل تبلیغات و معرفی انجام میدهد و همین موضوع مانع از شکلگیری یک تجربه یکپارچه برای گردشگران میشود.
از نگاه کامران امیری، اگر یک نقشه جامع و بستههای سفر مشترک از سوی نهادهای متولی ارائه شود، مسیر غرب ایران میتواند به اندازه مسیر شناختهشده مثلث گردشگری در مرکز ایران در جذب گردشگران موفق عمل کند.
وی بر ظرفیتهای بینظیر لرستان تأکید کرده و گفت: امروز لرستان با آبشارها، درهها و چشماندازهای طبیعی خود به یکی از مقاصد اصلی طبیعتگردی کشور تبدیل شده است.
وی معتقد است که ترکیب این جاذبهها با آثار تاریخی همدان و کرمانشاه و مناظر بکر کردستان و ایلام، غرب ایران را به یکی از کاملترین مسیرهای گردشگری ایران بدل میکند.
غرب ایران هنوز جایی بین مقاصد گردشگری ندارد
رئیس کمیسیون مالی، سرمایهگذاری و گردشگری شورای شهر همدان نیز بر این باور است که غرب ایران بهرغم برخورداری از آثار تاریخی و طبیعی کمنظیر، هنوز نتوانسته جایگاه واقعی خود را در گردشگری کشور پیدا کند.
حمید بادامینجات دلیل اصلی این مساله را معرفی پراکنده استانها میداند و میگوید گردشگر به دنبال یک مسیر منسجم است، نه مجموعهای از سفرهای جداگانه.
وی معتقد است که شهرداریها و مدیریت شهری در استانهای غربی به ویژه مراکز استانها میتوانند با ایجاد هماهنگی میان استانها، نقش مهمی در توسعه مسیر غرب داشته باشند.
وی بر ضرورت برنامه مشترک میان شهرهای همدان تا دیگر استانهای غربی تأکید دارد؛ برنامهای که در آن خدمات شهری، حملونقل و امکانات گردشگری بهصورت یکپارچه ارائه شوند.
به باور وی، تعریف رسمی مسیر غرب ایران و معرفی آن در سطح ملی و بینالمللی، توسعه زیرساختها و سرمایهگذاری در تبلیغات دیجیتال از مهمترین اقداماتی است که باید در اولویت قرار گیرد. بادامی معتقد است در صورت تحقق این اقدامات، غرب ایران میتواند به یکی از قطبهای اصلی گردشگری کشور و منبعی مهم برای اشتغال جوانان و رونق اقتصادی شهرها بدل شود.
اقدام برای تعریف یک مسیر مشخص در غرب کشور
بهطور کلی باید گفت غرب ایران با گنجینهای از میراث تاریخی، طبیعت بکر و فرهنگ متنوع، صنایعدستی متعدد، غذاهای محلی، موسیقی دلنواز و... ظرفیت تبدیل شدن به یکی از مهمترین مقاصد گردشگری کشور را دارد. از هگمتانه و طاقبستان گرفته تا تخت سلیمان و اورامانات، از جنگلهای بلوط ایلام و غارهای پیش از تاریخ دره خرمآباد، از کوهها و چشمهها و تالابها و سرابها و آبشارها و رودها تا هر آنچه که در نظر گردشگران میتواند مهم باشد، هر کدام بخشی از داستانهای دیدنی و شنیدنی این مسیر را روایت میکنند.
با این حال نبود معرفی یکپارچه، ضعف زیرساختها و پراکندگی در برنامهریزی باعث شده است این پهنه ارزشمند همچنان در حاشیه گردشگری ایران باقی بماند.
کارشناسان و فعالان گردشگری بر این باورند که تعریف یک مسیر مشخص، سرمایهگذاری در زیرساختهای اقامتی و حملونقل، توسعه بومگردی و بازاریابی دیجیتال میتواند این منطقه را به یک مقصد چندروزه و درآمدزا برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل کند. همچنین هماهنگی میان استانها و حمایت مدیریت شهری و نهادهای ملی، کلید اصلی برای معرفی «مسیر گردشگری غرب ایران» بهعنوان یک برند ملی است.
غرب ایران نه فقط یک جغرافیا، بلکه جادهای زنده از تاریخ، فرهنگ و طبیعت است؛ جادهای که اگر بهدرستی شناخته و معرفی شود، میتواند هم اقتصاد محلی را رونق دهد و هم میراث ارزشمند مردمان این دیار را برای آیندگان حفظ کند.
