■ گونههای نادری مانند گربه جنگلی، شنگ اوراسیایی و غاز پیشانی سفید در همدان مشاهده کردهام که در کشور ثبت شده است
علی ثقفی، متولد سال 1358، یکی از عکاسان حرفهای محیطزیست و حیاتوحش در همدان محسوب میشود. او دارای کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات از دانشگاه شهید چمران اهواز است و در سال 1387 که در فضای رسانهای قرار میگیرد و سایت رسانهای را راهاندازی میکند، به عکاسی نیز علاقهمند میشود و وارد این حیطه میشود.
ثقفی عکاسی مربوط به حیاتوحش را نیز از سال 1393 بهصورت جدی آغاز میکند و تاکنون 7 نمایشگاه اختصاصی عکس حیاتوحش را در همدان برگزار کرده که عنوان این نمایشگاهها «قاب حیات»، «ترنم حیات» و «تنوع زیستی استان همدان» بوده است.
وی همچنین به اکثر نقاط کشور برای عکاسی حیاتوحش سفر کرده و از گونههای مختلفی از حیاتوحش که بیش از 400 گونه میشود، عکس تهیه کرده است.
او همچنین عضو فدراسیون بینالمللی عکاسی (سیاپ) است و امسال نیز توانسته در جشنواره عکاسی (ماکسیم دیمیتریوف) در روسیه مدال طلا را کسب کند.
ثقفی همچنین در جشنوارههای عکاسی کشورهای تاجیکستان، قزاقستان، چین، ژاپن، عمان و... پذیرش عکس داشته و در جشنوارههای داخلی که در همدان برگزار شده، توانسته مقام نخست را کسب کند و در برخی دیگر از آنها به عنوان داور جشنواره شرکت کند.
در همین زمینه با این عکاس حرفهای حیاتوحش گفتوگویی انجام دادهایم که در ادامه آن را میخوانید:
با توجه به سابقهای هم که در زمینه رسانه دارید، در مورد جایگاه مطبوعات در استان توضیحاتی ارائه بفرمایید؟
استان همدان به نسبت جمعیتی که دارد، جایگاه نسبتاً خوبی در زمینه رسانه در سطح کشور دارد و از استانهای دیگر جلوتر است؛ ولی به دلیل اینکه از لحاظ اقتصادی و صنعتی رونق زیادی ندارد، حامیان رسانهای خصوصی و دولتی کمتری دارد و رسانهها به این دلیل با مشکل مواجه هستند.
عکاسی محیطزیست و حیاتوحش در همدان چه جایگاهی دارد؟
عکاسی حیاتوحش به خاطر مشکلات، سختیها و هزینه و زمانبر بودن، استقبال زیادی از آن نمیشود و فقط کسانی به دنبال آن میروند که عاشق آن هستند. در عکاسی حیاتوحش همچون موارد دیگر، سوژه در اختیار عکاس نیست و با موجودی وحشی و انسانگریز روبهرو است که باید زمان زیادی سپری شود تا سوژه و صحنه موردنظر ثبت شود. این کار نیز به توانایی و آمادگی جسمانی زیادی نیاز دارد که باید در شرایط جغرافیایی و زمانی مختلف از آن استفاده کنید.
وجود رسانه و مطبوعات چه تأثیری میتواند بر جامعه داشته باشد؟
رسانه به عنوان چشمان بیدار مطرح میشود و میتواند با نقد و بررسی مسائل، موجب بهبود و برطرف شدن مشکلات جامعه شود. رسانههای پویا همیشه ایدهپرداز هستند و ایدههایی که به مسئولان میدهند، میتوانند به پیشرفت و رونق جامعه کمک کنند؛ هرچند که مشکلات اقتصادی موجب شده که رسانهها از مسئولیت اصلی خودشان دور بشوند و از خیلی از انتقادات دوری گزینند که این امر موجب تضعیف عملکرد آنها شده است.
در مورد گونههای جانوری استان توضیحاتی ارائه بفرمایید و اینکه چه گونههایی در معرض نابودی قرار دارند؟
درواقع یکی از گونههایی که در سطح کشور در معرض نابودی قرار دارد و برای آن اهمیت زیادی قائل میشوند، یوزپلنگ است که زیستگاه آن در کرمان و پارک ملی توران قرار دارد و خیلی از گونههای دیگر مانند خرس و پلنگ و... که در معرض نابودی هستند، در همدان زیستگاه ندارند. اما در سالیان اخیر گونههای جدید بسیاری مانند گربه جنگلی، شنگ اوراسیایی، غاز پیشانی سفید، صعوه کوهی و... در همدان مشاهده کردهام که در کمیته ثبت گونههای جانوری در کشور ثبت شده است و درواقع گونههای اندکی باقی مانده است که آنها مشاهده و به ثبت برسانم. تاکنون حدود 700برنامه عکاسی در سطح کشور داشتهام و توانستهام گونههای جانوری مختلفی را در نقاط مختلف کشور مشاهده و عکس بگیرم.
آیا در استان به این گونههای جانوری اهمیت داده میشود؟
متأسفانه شکارچیان در زمانهای زایمان و نامناسب به شکار این گونهها روی میآورند و متأسفانه سازمان حمایت از محیطزیست به دلیل کمبودهای مالی و نیروی انسانی با مشکلات زیادی در این زمینه مواجه است و نیروی محیطبان نیز با مشکل قانونی روبهرو است که برخی مواقع به خاطر درگیری با قاچاقچیان تا مرز مرگ و اعدام پیش میرود که اخیراً مجلس در زمینه حمایت از محیطبانان میخواهد اقداماتی انجام دهد.
اداره حفاظت محیطزیست و انجمن حمایت از حیوانات وحشی تاکنون چه اقداماتی در این زمینه انجام دادهاند؟
اداره حفاظت محیطزیست در راستای وظایف سازمانی خودش یکسری کارها را انجام داده و مناطقی که دارای گونههای مختلفی بوده، آنها را تبدیل به منطقه شکار ممنوع تبدیل کرده و پناهگاههای حیاتوحش و پارک ملی را ایجاد کرده است، اما با این وجود کاستیهای زیادی نیز دارد که یکی از آنها، کمبود نیروی انسانی است که لازم است نیروی بیشتری به کار گرفته شود و حقوق و مزایای بیشتری در اختیار آنها قرار گیرد تا فضای زیستی جانوران بهطور کامل پوشش داده شود.
راهکار شما برای حفاظت از محیطزیست و گونههای جانوری چیست؟
یکی از موارد مهم در این زمینه، فرهنگسازی است که رسانهها در این حوزه تأثیرگذار هستند که مخاطب وقتی که آن را میبیند، تحتتأثیر قرار میگیرد و رفتار بهتری با محیطزیست خواهد داشت. در ضمن محیطبانان نیز با آموزش و راهنمایی دانشآموزان و برگزاری کارگاهها در مدارس میتوانند به آنها آموزشهای لازم را در زمینه حفاظت از محیطزیست را بدهند تا در آینده به دنبال شکار و تخریب محیطزیست نروند.
انتظار شما از مسئولان برای توجه بیشتر به این حوزه چیست؟
درواقع این کار بسیار پرهزینه و زمانبر است و حداقل درخواستی که از مسئولان در این زمینه دارم؛ این است که حمایت بیشتری صورت بگیرد و برای زحماتی که عکاس کشیده و زندگی یک گونه جانوری را به تصویر کشیده است، ارزش قائل شوند. حداقل هزینهای که برای برگزاری یک نمایشگاه لازم است، حدود 20 میلیون تومان است که اگر حمایتی صورت نگیرد، دیگر عکاس یا هنرمند نمیتواند آن را برگزار کند.
در آینده میخواهید چه کاری در این زمینه انجام دهید؟
من با توجه به اینکه تجربه چاپ مجموعه شعرهایم را دارم، در آینده میخواهم مجموعه عکسهایم را نیز در دفترچه یا اطلسی از حیاتوحش کشور را به چاپ برسانم و آن را در اختیار علاقهمندان قرار بدهم که از 100درصد این گونهها 70 درصد آنها مربوط به استان همدان میشود.
در پایان اگر نظر خاصی دارید، بیان بفرمایید؟
درواقع محیطزیست و کسانی که درگیر این کار هستند، مظلوم واقع شدهاند؛ همچنین عکاسی محیطزیست نه تنها درآمدی ندارد، بلکه عکاس باید از خودش نیز هزینه کند و بهره آن را همه میبرند.
