| شنبه - 10 مرداد 1405 - شماره 5475 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 147644 |
تاریخ انتشار: 1405-04-07 - 15:48 |
تعداد بازدید: 51 |
|
|
|
|
 ۸۰۰۰ چاه عمیق و ۷۰ درصد تبخیر آب
۸ دشت فرونشستی از فیروزان و ملایر تا اسدآباد و فامنین
گزارش
علی بیتالهی با اشاره به اینکه جز نخستین افرادی است که در زمینه فرونشست در ایران کار کرده، اظهار کرد: نخستین مطالعات فرونشست را در سال ۱۳۷۸ در جنوب نیروگاه شهید مفتح همدان در دشت فامنین انجام دادیم. توربینهای این نیروگاه برق آبی با تبخیر و فشار بخار آب کار میکردند. آب این نیروگاه توسط یازده حلقه چاه تأمین میشد که ثانیهای ۲۰۰ لیتر آب شبانهروز و در تابستان و زمستان از طریق بیرون کشیدن آب از چاهها تبخیر میشد و استحصالات به صورت کاملا دائمی ادامه داشت که در نهایت منجر به خسارتهای محیطزیستی عجیبی درمنطقه شد.
وی فروچالههای بسیار بزرگ دشت فامنین را یکی از پدیدههای حاصل از فرونشستها دانست و گفت: نخستین علائم فرونشست زمین در کشور در دشت فامنین همدان و سپس در تهران بود. در دهههای قبل از انقلاب در گزارشهای فنی، لولهزایی به صورت پایین رفتن سطح زمین و بیرون آمدن لولههای چاه در دشت رفسنجان در دهه پنجاه گزارش شده بود اما به این صورتی که در حال حاضر از آن به عنوان فرونشست زمین نام برده میشود و پدیده فرونشست زمین آنچنان مطرح نبود.
مشاور رئیس سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به اینکه طرح موضوع بعد از فروچالههای فنی و فرونشست زمین در جنوب تهران در ایران توسعه یافت، اظهار کرد: سایر دشتهای مختلف کشور به صورت ملایم و ناملموس علائم فرونشستی را نشان دادند. منتها در اواسط دهه نود در سال ۱۳۹۵ به این طرف با ظهور تصاویر ماهوارهای، راداری و پردازش آنها در بسیاری از مراکز تحقیقاتی، علمیو دانشگاهی هم داخل و هم در خارج از کشور به پدیده فرونشست زمین در کشور به طور گستردهای پرداخته شد. در حال حاضر در ۳۰ استان از ۳۱ استان کشور پدیده فرونشست توسعه پیدا کرده و تمامیپهنههای فرونشست زمین در ایران از جمله همدان ناشی از افت سطح آبهای زیرزمینی است.
وی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به اینکه جمعیت استان همدان در سال ۱۴۰۴ طبق برآوردهای مرکز آمار حدود یک میلیون و 700هزار نفر است، تصریح کرد: کانونهای جمعیتی یکی از کانونهای مصرف آب شرب هستند که استان همدان در مصرف آبهای زیرزمینی رتبه هفدهم و از نظر وسعت اراضی آبی و باغات با حدود ۲۳۱ هزار هکتار رتبه نهم را دارد. اراضی کشاورزی و باغات در استان همدان نسبت به مساحت آن بیشتر از سایر استانها است که با تخلیه آب زیرزمینی کاملا در ارتباط است. حدود یک میلیارد و۵۰۰ میلیون متر مکعب آب در سال از چاههای آب این استان تخلیه میشود.
بیتالهی با تأکید بر اینکه عامل اصلی در مصرف آبهای زیرزمینی در استان همدان بخش کشاورزی با بیش از ۹۰ درصد آب استحصالی است، گفت: حدود 5/7 درصد آب استحصالی در همدان در بخش شرب، 5/0درصد در آبیاری فضای سبز و حدود دو درصد در بخش صنعت مصرف میشود.
وی با بیان اینکه توسعه فرونشست زمین در استان همدان و سایر استانهای کشور به دلیل برداشت بیرویه آب زیرزمینی است که کانونهای مصرف عمدتا در درجه نخست کشاورزی و در درجه دوم آب شرب این استان است، اظهار کرد: حدود 7 پهنه فرونشستی گسترده و وسیع در استان همدان شناسایی شده که پرخطرترین آن با بالاترین نرخ فرونشست زمین در دشت جنوب اسدآباد با نرخ ۱۸ سانتیمتر در سال است. در غرب استان همدان در محدودهای به نام قوشتپه و روستاهای اطراف که یک دشت زراعی گسترده با چاههای آب فراوان است، حدود 5/12 سانتی متر در سال، در جنوب غربی استان در منطقه فیروزان حدود ۶ سانتی متر در سال، در غرب ملایر یک ناحیه بسیار گسترده 5/5 سانتی متر در سال، در جنوب نهاوند یک پهنه بسیار گسترده حدود 2تا 5/2 سانتی متر در سال است. اما یکی از شاخصترین محدودههای فرونشست در حدود پنجاه کیلومتری شمال شرقی همدان، محدوده ویژه با علائم خاص فرونشستی دردشت فامنین است که این فرونشست به صورت کمانی از شمال شرق تا شرق همدان را درنوردیده و وارد استان مرکزی شده و محدودههایی مثل فامنین، کبودراهنگ، مهاجران را در بر میگیرد.
مشاور رئیس سازمان حفاظت محیطزیست ضمن اشاره به اینکه کشاورزی سنتی و روش آبیاری غرقابی در استان که با رها کردن آب به مزارع بدون استفاده از آبیاری قطرهای و تحت فشار در استان منجر به ایجاد ۸۰۰۰ چاه آب زیرزمینی شده، افزود: حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد آب با این روش آبیاری تبخیر و از دست میرود. برای اینکه آب به نقاط مختلف مزرعه و باغات برسد، ناچارند مدت زمان پمپاژ آب را بیشتر و آب زیادی را از زیر زمین بیرون بکشند که علاوه بر مشکلات محیطزیستی، از بین رفتن و مرگ آبخوان و مسائل مختلفی مانند کاهش کیفیت خاک در دشتها به دلیل بیرون کشیدن آب از عمق زیاد با املاح و شوری بالا میشود که سطح دشتهای حاصلخیز را کم کم به شوره زار تبدیل میکند.
بیتالهی نخستین قدم در پیشگیری از توسعه فرونشست بیشتر زمین در استان همدان را بازنگری در شیوههای آبیاری اراضی آبی استان دانست و افزود: اگر مسئولان در این استان بخواهند اقدامی انجام دهند، باید توجه ویژه روی روشهای آبیاری و نوع کشت و زرع اراضی زراعی آبی و همین طور باغات داشته باشند. در بین استانهای کشور، استان همدان از نظر درصد آب شرب هم که از آبهای زیرزمینی تأمین میکند، رتبه بالایی دارد که ضرورت ایجاد میکند به تأمین آب شرب این استان نیز توجه شود. زیرا عدد 5/7 درصد نسبت به برخی از استانهای دیگر که در حدود ۲ تا۳ درصد هستند، عدد بسیار بزرگی است.
وی با اشاره به نقش دولت و رسانه، تأکید کرد: اطلاعرسانیها، فرهنگ سازیها و توجه به بکارگیری روشهای نوین آبیاری در بخش کشاورزی باید مستمر باشد. در استان همدان نسبت به سایر استانها توسعه کشاورزی با آبیاری تحت فشار در اولویت قرار گیرد. با وجود عملکرد خوب در استفاده از آبیاری تحت فشار، اما در بازدید از بسیاری از دشتهای استان همدان مشاهده میشود که از روش آبیاری غرقابی استفاده میکنند. نکته مهم دیگر این است که در جاهایی که با روشهای تحت فشار، آبیاری قطرهای و امثال آنها آبیاری میشود، نه تنها منجر به کاهش تخلیه آبهای زیرزمینی نشده بلکه منجر به افزایش سطح زیر کشت نیز شده است. به عبارتی صرفهجویی که از طریق روشهای آبیاری تحت فشار انتظار داشتیم، منجر به افزایش سطح زیر کشت شده و مصرف آب کمتر نشده است.
رئیس مرکز بخش زلزلهشناسی با اشاره به اینکه از نظر تأمین موادغذایی و امنیت غذایی افزایش سطح زیر کشت نکاتی قابل مطرح است، یادآور شد: فرونشست و آثار و عواقب آن از جمله مرگ آبخوانها، تخلیه سفرههای آب زیرزمینی و پایین رفتن سطح آب، کاهش شدید کیفیت آب، افزایش شوری و املاح و ایجاد شوره زار موضوعات جدی هستند که باید تلاش شود به طور مرتب استحصال آب زیرزمینی حالت کاهشی داشته باشد.
بیتالهی به تجربه موفق کشورهای مختلف در مقابله با فرونشست اشاره کرد و گفت: در مناطقی مانند تیانجین و شانگهای چین، تگزاس و کالیفرنیای آمریکا، اندونزی و دشت توکیو در ژاپن آزمون موفق انجام شده است. به عنوان نمونه در دشت توکیو ژاپن با سیاستهای تغذیه مصنوعی، کاهش استحصال آب، کاهش پمپاژ، مکانیابی صنایع آببر در مناطق مستعد آبی و تغییر نوع کشاورزی به کشاورزی کم مصرف و سازگار با محیطزیست نرخ فرونشست که زمانی ۱۲سانتی متر بود، در حال حاضر صفر شده است.
وی با بیان اینکه اگر در کشور ایران این راهکارها بکار گرفته شود، نرخ فرونشست کاهشی خواهد شد، اظهار کرد: متاسفانه آنچنان کار هماهنگ و منسجم و جدی در این خصوص در هیچ کجا و در هیچ کدام از استانها مشاهده نمیشود و شاهد امر، ادامه پدیده فرونشست، توسعه و گسترش آن خواهد بود.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
