| شنبه - 10 مرداد 1405 - شماره 5475 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 122677 |
تاریخ انتشار: 1400-12-17 - 10:33 |
تعداد بازدید: 925 |
|
|
|
|
 گفتوگو با منصور زندی خوشنویس و موسیقیدان تویسرکانی
هنرمندی که با نِی مینویسد و مینوازد
نویسنده : علی پاشا رجبلو
گزارش
منصور زندی متولد ۱۸ آذرماه ۱۳۳۵ در تویسرکان، ردیفدان، نوازنده نی، سازگر، مخترع و مبتکر سازهای بادی و از خوشنویسان همدانی است.
زندی همچنین دستی بر قلم دارد و اگرچه آثار داستانی خود را چاپ نکرده است، ولی در این عرصه نیز حرف برای گفتن دارد. ساز نی را بهصورت خودآموز فرا میگیرد و سپس داشتهها و دانش موسیقایی خود را نزد استادانی چون « محمدعلی کیانینژاد» و «حسن کسایی» تکمیل میکند. در طول چند دهه فعالیتهای مستمر علاوه بر ساخت نی هفتبند به عنوان یک سازگر مطرح، موفق میشود در عرصه ابداع چند ساز چون: دونای؛ سهنای؛ کاواک؛ خم نای و درنهایت « ساز چهارنای» (که بسیاری از مشکلات پردهگردانی و تغییر مایههای موسیقی ایرانی را در ساز نی مرتفع میکند)، و ثبت آن به نام خود، گام مهمی را در ساخت و بهکارگیری سازهای ابداعی بهوجود آورد. در هنر خوشنویسی نیز توانست تقطیع حروف الفبا را برای رایانه طراحی کرده و نخستین نرمافزار خط نستعلیق را با همکاری شرکت گام الکترونیک، تحت عنوان « نرمافزار نشر الف» روانه بازار کند.
به گفته خودش، زندگیاش با نی عجین است، زیرا با نی مینویسد، با نی ساز میسازد و نی مینوازد.
«منصور زندی» یکی از هنرمندانی است که لازم است ساعتها و روزهای متوالی با وی درباره تاریخ شفاهی موسیقی همدان به گفتوگو نشست که امیدواریم این اطلاعات روزی در قالب یک کتاب به چاپ و نشر برسد.
استاد زندی نخستین بار چه زمانی به موسیقی علاقهمند شدید؟
من از روزی که چشمم را گشودم تو گویی عاشقی دیوانه بودم
تا جایی که یادم هست برای نخستین بار در 5 سالگی و در یک مراسم فامیلی، گرامافونی را از نزدیک دیدم که موسیقی پخش میکرد. تصنیفی در حال پخش بود که پس از چندین بار شنیدن، آن را حفظ کردم و پس از برگشتن به منزل، آن را برای خانواده خواندم و مورد توجه و تشویق پدر و مادرم قرار گرفتم و بعدها در میهمانیها و شبنشینیها، خواندن ترانه و تصنیفهایی که یاد میگرفتم، ادامه پیدا کرد. بعدها پدرم ساز تاری را خریداری کرد که به همراه وی، ترانهها و تصنیفها را میخواندم. بعدها که در مدرسه یکی از دانشآموزان فلوت مینواخت و ما با آن رژه میرفتیم نظر مرا به خود جلب کرد و من شیفته این ساز شدم خوشبختانه چون او همسایه ما بود گاهی فلوتش را امانت میگرفتم و تمرین میکردم. بعدها یک نیلبک تهیه کردم و سال بعد که نوازنده فلوت به دبیرستان رفت من به جای او در مراسم فلوت میزدم و با افتتاح نخستین سینما، متن ترانهها و تصنیفهای پخش شده در فیلمها را در تاریکی یادداشت میکردم و بعد با فلوت اجرا میکردم .
در چه زمانی با ساز نی آشنا شدید؟
در خردادماه سال ۱۳۵۴ دیپلم گرفتم و در کلاسهای فوقبرنامه در رشته نقاشی شرکت کردم کلاس نقاشی توسط آقای احسانی برگزار میشد که نوازنده تار هم بود و در پایان کلاس تار مینواخت و من هم با ایشان برخی ترانهها را میخواندم که مورد توجه ایشان و دیگران قرار گرفت پساز چند جلسه شخصی به نام جلال جعفرزاده که نی میزد و از شاگردان استاد حسین عمومی نوازنده نی بود به جمع ما پیوست و چون نیهایش را از لوله پلیکا ساخته بود اقدام به ساخت نی کردم و چند تا نی ساختم تا کمکم محل مناسب سوراخهای آن را پیدا کردم و درنهایت با تمرین زیاد، توانستم صدای نی را درآورده و فلوت را کنار گذاشتم و به نینوازی ادامه دادم .
(در یک پژوهش در سال ۱۳۷۰به نسبت جمعیت، تعداد نوازندگان معاصر و در قید حیات نی و فلوت که به درجات بالا رسیده باشند شهر تویسرکان رتبه نخست را کسب کرده است و تقریباً میتوان گفت کمتر خانهای است که در آن ساز نی پیدا نشود و سزاوار است که عنوان پایتخت نی ایران به این شهر داده شود.)
در طول این مدت فراگیری و ساخت ساز نی، برنامهای هم بهصورت اجرا(کنسرت) برگزار کردید؟
البته گاهی در حضور دوستان و در مجالس خصوصی ساز میزدم؛ اما در سال ۱۳۶۳ با افتتاح اداره فرهنگ و ارشاد و در جلسه افتتاحیه، برای نخستین بار در حضور مسئولان و جمعی از علاقهمندان برنامه اجرا کردم و یک هفته بعد به علت استقبال مردم، در نخستین شب شعری که به عنوان یادواره «رضیالدین آرتیمانی» که در کمربسته سرکان برگزار شد شرکت کردم در این برنامه محسن روحافزا با خواندن اشعار رضی مرا همراهی کرد و به علت استقبال بینظیر در هفته بعد تصنیف «مرا عاشق» را با 3 نفر نوازنده نی در پارک عمومی شهر تنظیم و اجرا کردیم که این برنامه نیز به شدت مورد توجه مردم قرار گرفت و این اجراها با خوانندگان دیگری چون کاووس ترکمان و رضا دهقان سالها ادامه پیدا کرد. بعدها این گروهها با نام گروه رضی و گروه نینوا شناخته شدند .
در آن سالها در شهر همدان هم اجرایی داشتید؟
البته سال ۱۳۶۴ در بازدید دورهای کارشناس موسیقی فرهنگ و ارشاد از وضعیت موسیقی تویسرکان، از بنده درخواست کردند با گروه موسیقی میلاد در همدان همکاری داشته باشم که بنده تمایلی نشان ندادم و از دوستان دیگر استفاده کردند؛ اما در همان سال، همراه با گروه رضی، با خوانندگی آقای کاووس ترکمان اجرایی در تالار فجر همدان داشتیم که از آن بسیار استقبال شد.
آیا شما در جشنوارههای موسیقی نیز شرکت کردهاید؟
بله. در سال ۱۳۶۵ با استاد سید خلیل عالینژاد آشنا شدم و چون ایشان در سال قبل از آن با گروه تنبورنوازی در جشنواره شرکت کرده و رتبه نخست را در تنبورنوازی به دست آورده بود اطلاعات خوبی درباره جشنواره موسیقی داشت که آن را در اختیار ما قرار داد. و این شد که برای نخستین بار، یک گروه موسیقی منسجم نینوازی با نام نینوا شکل گرفت و بعدها در سال ۱۳۶۷ برنامهای را تنظیم و ضبط کرده و بهصورت مستقیم به تهران(ستاد جشنواره) ارسال کردیم که پذیرفته شد و خوشبختانه این گروه (نینوا) خوش درخشید و جوایز زیادی را به دست آورد .
اهمیت موضوع زمانی روشن میشود که داوری این جشنواره را استادانی به عهده داشتند که هر یک وزنه بسیار سنگین و ارزشمندی در تاریخ چند هزار ساله موسیقی ایران به شمار میآیند. استادانی چون: علی تجویدی (آهنگساز و نوازنده بزرگ ویولن)، داریوش صفوت (نوازنده سهتار و سنتور و بنیانگذار مرکز حفظ و اشاعه موسیقی)، مصطفی کمال پورتراب (تئوریسین و استاد دانشگاه و چهره ماندگار)، مرتضی حنانه (آهنگساز بزرگ)، حسن ریاحی (آهنگساز برجسته و چهره ماندگار) و محمدرضا درویشی (پژوهشگر و آهنگساز و سازشناس)که هر کدام کارشناس بخشهای مختلف تخصصی موسیقی هستند در نتیجه قضاوت آنها میتواند بسیار دقیق باشد.
آیا ساز برای گروه را تهیه و خریداری میکردید و یا خود شما آنها را میساختید؟
آن روزها ساز نی در دسترس نبود و مجبور بودم خودم نیها را بسازم و همین موضوع موجب شد با انگیزه بیشتری در عرصه سازسازی وارد شوم. از طرفی چون گروهنوازی نی بود و نیاز بود که چند نی با یکدیگر یکصدا شوند، لازم بود پژوهشهای جدی و عمیقی را انجام دهم چون همانطور که میدانیم استادان نی، همنوازی چند نی را با هم، دشوار و گاهی غیرممکن میدانند، و گروه موسیقی نینوازان توانستند این کار را به خوبی انجام دهند.
دورههای آموزشی ساز نی را نزد کدام استادان گذراندید؟
با توجه به استقبال از برنامهها و کنسرتهای سالهای ۱۳۶۴ و ۱۳۶۵ تصمیم گرفتم که برای تکمیل و رفع اشکالات داشتههای خود از استادان این ساز، استفاده کنم. به همین منظور مدتی نزد استاد محمدعلی کیانینژاد درباره فراگیری نت، آموزش دیدم که پس از آن قطعاتی را که در کتابهای مختلف به چاپ رسیده بود را با نی مینواختم. در ادامه با توجه به سبک نوازندگی بنده که به شدت متأثر از استاد حسن کسایی بود تصمیم گرفتم بهصورت حضوری خدمت ایشان برسم و از خرمن هنر ایشان خوشهای بچینم و این کار را کردم و از سال ۱۳۶۶ تا سال ۱۳۷۱ جسته و گریخته از محضر ایشان استفاده کردم .
شما از فعالان و استادان سازسازی در همدان هستید همچنین چند ساز را ابداع کردهاید. درباره این سازها و ضرورت ابداع آنها بفرمایید؟
همانطوری که قبلاً گفتم به جهت ساخت ساز برای گروه و دوستان دیگر به تدریج در ساز سازی مهارت پیدا کرده بودم و در ادامه علاقه نیز ایجاد شده بود. در مراحل بعد درباره صدادهی این ساز و مشکلات آن به مطالعه و کار عملی جدی پرداختم و سالها طول کشید که این فعالیتها با ابداع چند ساز، به بار نشست. در طول این فعالیتها سازهای مشابه نی، چون ساز«دونلی» از سازهای سیستان و بلوچستان را بررسی و مطالعه کردم که سازی به نام «دونای» را ساختم که میتوانست در پردهگردانی و مدگردی گوشههای مختلف کارایی داشته باشد. سپس «سه نای» را بر اساس صداهای موردنیاز در موسیقی ایرانی و در نهایت ساز « چهارنای» را که میتوانست به خوبی در دستگاهها و آوازهای مختلف موسیقی ایرانی کاربرد داشته باشد، را ابداع کردم که مورد تأیید استاد محمد موسوی از استادان و نوازندگان مشهور نی، قرار گرفت و توانستم آن را به ثبت برسانم.
استاد زندی شما در زمینه خوشنویسی نیز فعالیت داشتهاید و نخستین بار تقطیع حروف خوشنویسی برای استفاده در رایانه بهصورت نرمافزار را شما انجام دادید؟
خوشنویسی را از کودکی و در دوران دبستان آغاز و از سال ۱۳۶۷ در محضر استاد علی سجادی بهصورت جدی ادامه دادم. در سال ۱۳۷۰ مدرک ممتاز خوشنویسی را اخذ کرده و پس از آن به مدت 8 سال به آموزش و تدریس این هنر پرداختم و چندین شاگرد خوب تربیت کردم که هر کدام در حالحاضر وزنهای در خوشنویسی هستند از جمله استاد پهلوانی که رئیس انجمن خوشنویسان تویسرکان هستند. و در نمایشگاههای مختلف شرکت کردم و آثار خوشنویسی بنده در سال ۱۳۷۰ در نمایشگاهی که جهاد دانشگاهی تهران برگزار کرد، در کنار استادان بزرگ این هنر، به نمایش گذاشته شد.
برای نخستین بار تقطیع حروف الفبا برای رایانه به بنده محول شد و به عبارتی افتخار نخستین نرمافزار کامپیوتری خوشنویسی از آن من شد که به نام « نرمافزار نشر الف» تولید شد و پس از این نرمافزار، نرمافزارهایی چون چلیپا و دیگر نرمافزارهای مشابه به وجود آمد.
و سخن آخر؟
این روزها با توجه به رشته اصلی و مورد علاقهام یعنی نینوازی، خوشنویسی را فقط برای خودم انجام میدهم و آموزش آن را کنار گذاشتم و فقط روی نیهایی که میسازم خط مینویسم و آن را سوختنگاری میکنم .
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
