پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

کارآفرین سفالگری در گفت‌وگو با همدان‌پیام:

تولید ماشینی صنعت سفال را نابود می‌کند

نویسنده : حیدر عبداللهی

■ شرکت در برنامه عصر جدید خروجی بسیار خوبی داشت
■ لالجین نخستین شهر بدون بیکارکشور محسوب می‌شود

علیرضا به‌رقم، معروف به بهنگار، متولد سال 1367 بوده که دارای رشته کارشناسی گرافیک است. او یکی از کارآفرینان حوزه سفال و سفالگری لالجین محسوب می‌شود که از سال 1385 کار خودش را در حوزه سفالگری به‌صورت حرفه‌ای آغاز کرده است.
او به خاطر طراحی و ایده‌پردازی‌های مناسبی که در این حرفه داشته است، در سال 1399 به برنامه عصر جدید راه می‌یابد که استقبال خوبی از کارهای او صورت می‌گیرد و خروجی مناسبی برای وی داشته است.
در همین رابطه با این کارآفرین حوزه سفال لالجین گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه آن را می‌خوانید:

در مورد سفالگری لالجین توضیحاتی ارائه بفرمایید و اینکه از چه سالی فعالیت خودش را آغاز کرده است؟
تا جایی که من اطلاع دارم، پدران ما از 50 سال گذشته کار سفال را به‌صورت جدی آغاز کردند که دستگاه‌های آنها برقی نبودند و با پا می‌چرخیدند و کوره‌هایشان با خار بیابان و چوب کار می‌کردند که با مشقت زیادی کارگاه‌ها را سر پا نگه داشتند. در آن هنگام با توجه به فروش محصولات سفال در شهرهای دیگر، کم‌کم مشتری‌ها و سفارش‌های این محصول بیشتر شد و به دنبال آن تنوع این محصول بیشتر شد تا اینکه به دنبال این تغییرات و تلاش‌های گذشتگان ما، لالجین به شکل امروزی درآمد و به عنوان شهر جهانی سفال در یونسکو ثبت شد.

چه نوع محصولاتی در حوزه سفالگری لالجین تولید می‌شود؟
در لالجین اکثر محصولات سفالی مصرفی هستند، همچون گلدان‌ها که مصرف باغبانی دارند و ظروف که در منازل استفاده می‌شود و دسته سوم، محصولات تزئینی هستند که در خانه‌ها و هتل‌ها و... استفاده می‌شود و دسته چهارم که مصارف متنوعی دارند مانند آبخوری کبوترها، مصرف‌های دریایی و دارویی و... .

در حوزه سفال لعاب‌گری نیز انجام می‌شود؟
بله، انواع لعاب‌ها صورت می‌گیرد و این کارها بیشتر در حوزه تزئینات انجام می‌شود که به آن لعاب برجسته نیز می‎گوییم.

سفالگری در حال‌حاضر چه جایگاهی در لالجین دارد و آیا حمایت‌های لازم از این حرفه شده است؟
برپا ماندن سفال در لالجین فقط به خاطر درخواست‌ها و سفارشات مردمی است و اگر این درخواست‌ها از شهرها و کشورهای مختلف نباشد، سفال در لالجین هم جایگاهی ندارد. حمایت‌های لازم هم از این حرفه نشده است، به‌طوری که حتی مالیات و حق بیمه نیز از هنرمندان دریافت می‌شود؛ فقط گاهی وام‌هایی داده می‌شود که آنچنان چشمگیر نیست.

سفالگری چقدر در زمینه اشتغال و کارآفرینی استان و شهر لالجین تأثیر داشته است؟
در لالجین بیکاری نداریم و اشتغالزایی 100درصد است و به غیر از آن برای 10هزار نفر نیز خارج از شهر شغل فراهم کرده است. می‌توان گفت که لالجین نخستین شهر بدون بیکاری کشور محسوب می‌شود که افراد زیادی نیز از شهرهای اطراف در این شهر مشغول به کار هستند.

اکثر مشتری‌های شما از چه صنف و گروهی هستند؟
هر کدام از محصولات سفالی لالجین مشتری‌های خاص خودش را دارد که برای مثال گلدان‌ها، مشتری‌های باغبانی و خانگی دارد و ظروف که فروشگاه‌های لوازم خانگی آن را می‌خرند و وسایل تزئینی نیز اکثر آحاد مردم مشتری آن هستند. اگر بازاریابی، طرح و ایده‌پردازی به درستی انجام شود، می‌توانیم همه نیاز مشتریان را به درستی تأمین کنیم.

آیا به جز مصارف داخلی، صادرات هم دارید و اینکه به چه کشورهایی صادر می‌شود؟
بله، صادرات بسیاری داریم و در حال‌حاضر نیز به کشورهای حوزه خلیج فارس، عراق، افغانستان، آذربایجان و... صادرات داریم و گاهی هم توسط تولیدکنندگان برتر به کشورهای اروپایی و آمریکایی، روسیه و استرالیا صادرات صورت می‌گیرد.

کرونا چقدر بر حوزه سفالگری لالجین تأثیر گذاشته است؟
کرونا و تحریم‌ها در ابتدا تأثیر زیادی بر این حوزه گذاشت، به‌طوری که کالاهای ما به سختی به کشورهای اطراف صادر می‌شد، ولی در حال‌حاضر این مشکلات برطرف شده و صادرات انجام می‌شود.

شما در سال 1398 و 1399 به برنامه عصر جدید دعوت شده بودید، هدف از این دعوت چه بود؟
درواقع فیلمی که ما برای این برنامه فرستاده بودیم، برای راستی‌آزمایی انتخاب شده بود و از ما برای اجرای این فیلم در عصر جدید دعوت شد که ابتدا با 4 رأی سفید به مرحله بعد راه یافتیم و به خاطر مسأله کرونا، 6 ماه طول کشید تا به مرحله دوم برویم که فرصت خوبی را برای طراحی و تمرین در اختیارمان قرار داد. در مرحله دوم هم با برنامه‌ریزی درست توانستیم 4 تا رأی سفید دریافت کنیم و در مرحله سوم که رأی مردمی بود، رقیب ما با دریافت رأی بیشتر پیروز شد و ما دوم شدیم که بازخورد آن مثبت و خیلی خوب بود.

برنامه‌های اجرایی شما شامل چه مواردی می‌شد؟
ابتدا سعی کردیم که موضوع دغدغه‌مندی را مطرح کنیم تا توجه بیشتری توسط مردم به آنها جلب شود. پس برنامه مرحله اول ما مربوط به حفظ محیط‌زیست بود و برنامه مرحله دوم نیز درباره حمایت از میراث‌فرهنگی بود که توسط سازمان محیط‌زیست و میراث فرهنگی از ما تقدیر شد و استقبال خوبی صورت گرفت.

پس از برنامه عصر جدید چه تغییراتی در برنامه کاریتان ایجاد شد؟
شرکت در برنامه عصر جدید هزینه‌های خاص خودش را دارد و ما پس از انجام تمرین‌ها و استرس‌های بسیار، پس از اجرای برنامه توانستیم خروجی بسیار خوبی را داشته باشیم و مردم نیز استقبال خیلی خوبی کردند و بیشتر با ما شناخت پیدا کردند و پس از آن با سازمان‌ها و ارگان‌های مختلفی نیز همکاری کردیم و اگر ما نمی‌توانستیم مرحله اول را رد کنیم، باید منتظر بارهای منفی آن نیز می‌ماندیم. همچنین پس از این برنامه از سمت دانشگاه آزاد همدان دعوت شدیم که با آنها همکاری داشته باشیم و مرکز ایده‌پردازی سفال را در آنجا راه‌اندازی کردیم و سفارشات و درخواست‌های بیشتری از سوی شهرها و استان‌های مختلف صورت گرفت.

از مسئولان برای توجه بیشتر به این حوزه چه درخواستی دارید؟
درواقع اکثر درخواست‌های ما در این زمینه از مسئولان بی‌نتیجه مانده است و قول‌های زیادی داده شده که عملیاتی نشده است؛ در نتیجه ما خودمان داریم فعالیت و کار می‌کنیم تا بتوانیم حرفه خود را سر پا نگه داریم و به کسی از مسئولان محتاج نباشیم.

برنامه و راهکار شما به عنوان یک کارآفرین برای رونق سفال لالجین چیست؟
من سعی کردم که اقدامات زیادی در حوزه سفال انجام دهم که می‌توان به تأسیس خانه سفال و برگزاری کلاس‌های آموزشی مختلفی در لالجین اشاره کرد، اما هر بار با موانع و مشکلات بسیاری در این حوزه مواجه شدم و کم‌لطفی زیادی دیدم. من طرح و ایده‌ای که برای لالجین داشتم، دارم روی گروه خودم انجام می‌دهم و مطمئن هستم که پیشرفت زیادی هم دارد.
مهمترین کار در حوزه فعالیت‌های دستی این است که بازار هدف به خوبی شناخته شود و اگر این مورد به خوبی شناخته شود، ایده درستی شکل می‌گیرد و در آن‌صورت طراحی خوبی صورت می‌گیرد و پس از آن نیز محصول خوبی تولید می‌شود که درواقع فروش خوبی هم خواهد داشت. هر کارآفرینی هم در لالجین بخواهد موفق شود، باید این مراحل را رعایت کند. اگر مسئولان به توانایی‌های بالقوه لالجین توجه می‌کردند، می‌توانست بر اقتصاد استان تأثیر خوبی داشته باشد.

برای اینکه هنر سفالگری لالجین به ماشینی تبدیل نشود، چه فعالیت‌هایی صورت گرفته است؟
متأسفانه در لالجین به علت توجه نکردن مسئولان، سفالگری به تدریج جای خودش را به ریخته‌گری سرامیک و چینی داده است و کارگاه‌های اندکی در حوزه سفال فعالیت دارند. راه مقابله با این معضل آن است که آموزش‌های لازم را به کودکانمان بدهیم که سفالگری را به درستی یاد بگیرند و مدل‌های مختلف و باکیفیتی را تولید و تزئینات مناسبی را روی آن انجام بدهند تا سفالگری دستی رونق بیشتری بگیرد.

آیا می‎توان به آینده این حرفه خوشبین بود؟
بله در صورتی که اگر حمایت لازم از آن بشود، می‌توان به آینده این حرفه خوشبین بود.

در پایان اگر نظر خاصی دارید، بیان کنید؟
تنها خواهش من این است که اگر مقام مسئولی این متن را می‌خواند، برای آیندگان حرفه سفالگری لالجین فکری بیندیشد تا این حرفه جایگاه دستی خودش را حفظ کند و به سمت صنعتی شدن نرود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس