حضور محسن جعفرنژاد بسطامی مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان بههمراه معاون وی، سید عادل عربی و سرپرست روابط عمومی این اداره کل بهترین فرصت بود برای آنکه سؤالات مورد توجه را در زمینه محیط زیست همدان مطرح کنیم.
گزیدهای از موارد مطرحشده در این نشست را در متن زیر میخوانید:
روز جهانی محیط زیست، روزی است که از سوی سازمان ملل برای افزایش آگاهی مردم برای نگهداری محیط زیست و تحریک سیاستمداران به گرفتن تصمیماتی برای مقابله با تخریب محیط زیست و گونههای زیستیجانوری، انتخاب شده است.
۵ ژوئن مصادف با ۱۶ خرداد، روز جهانی محیط زیست است؛ روزی که به پاس مهربانیهای زمین و آسمان به این نام مزین شده است تا شاید برخی از خواب غفلت بیدار شوند و با خود بیندیشند که چگونه ذره ذره، جان محیط زیست را میگیرند و شیره جانش را میمکند.
تاریخچه این روز به سال ۱۹۷۲ یعنی ۴۴ سال پیش بر میگردد. در آن سال برای نخستین بار، سازمان ملل متحد کنفرانسی را با موضوع انسان و محیط زیست در شهر استکهلم سوئد برگزار کرد.
همزمان با برپایی این کنفرانس مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامهای را تصویب کرد که منجر به تشکیل UNEP برنامه محیط زیست سازمان ملل شد.
هماکنون ۴۴ سال است که UNEP در سراسر جهان مراسم ویژهای را به مناسبت این روز برگزار میکند.
این مناسبت جهانی موجب حضور مدیرکل حفاظت محیط زیست استان در دفتر روزنامه همدانپیام شد .
وی در تشریح برنامههای اداره کل محیط زیست استان همدان در این هفته با اشاره به شعار ملی این هفته با عنوان «جهش تولید، حفظ محیط زیست برای توسعه پایدار ایران» در تشریح برنامههای اداره کل در طول این هفته افزود: عطر افشانی گلزار مطهر شهدای گمنام، دیدار با نماینده ولی فقیه در استان، طرح موضوع محیط زیست در شورای برنامهریزی و توسعه استان، افتتاح نمایشگر وضعیت هوای شهرستان ملایر، افتتاح نمایشگاه عکس ترنم حیات، بازدید مسئولان ارشد از مناطق حفاظتشده، برگزاری نشست تخصصی با موضوع محیط زیست و گردشگری پایدار در خبرگزاری ایسنا، بازدید از دفتر روزنامه محلی همدان پیام، بازدید از تعدادی از واحدهای صنعتی، برگزاری تور رسانهای از واحدهای نمونه و سبز، آغاز به کار دورههای مجازی توجیهی مدیریت سبز برای دستگاهها، تشدید پایش از صنایع و مراکز دفن زباله، انتشار پیامهای زیست محیطی در فضای مجازی، حضور در برنامههای پرمخاطب «همدان در مسیر توسعه» و پخش مستند زیست محیطی از طریق صدا و سیمای مرکز استان و هماهنگی اجرای برنامههای مشترک با سمنهای محیط زیستی از جمله برنامههای پیشبینی شده برای اجرا در این هفته برشمرد.
برنامه بلندمدت و چشمانداز محیطزیست استان چیست؟
شاید در تصور بسیاری از افراد مباحث محیط زیستی در درجه چندم نسبت به مسائل سیاسی یا اقتصادی باشد اما تأکید رهبر انقلاب اسلامی در اولویت قرار دادن این مهم در صدر مسائل کشور این مهم را مبرهن میکند که همه موارد مربوط به محیط زیست در اولویت است.
مأموریت و وظایف پیچیده و حساس محیط زیست بر اساس اسناد بالادستی همچون سند چشمانداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 سیاستهای کلی محیط زیستی ابلاغی از سوی رهبر معظم انقلاب و تصویب قوانین جدید در حوزه حفاظت از محیط زیست کشور همانند قانون هوای پاک، مدیریت پسماند، احیای تالابها، آب و خاک تعیین شده است که ما در همدان هنوز با این چشمانداز فاصله داریم.
4 رویکرد کلی در حوزه محیط زیست که از سوی رئیس جمهور مطرح شده است که شامل قانون هوای پاک، مدیریت پسماند، احیای تالابها، آب و خاک مدنظر است. با همین رویکرد تلاش کردیم در کنار فرهنگسازی از آموزش همگانی بهره گیریم.
بر اساس شاخصها و سنجههای حوزه محیط زیست، روندهای جهان کنونی حکایت از آیندهای دارد که همه باید در حمایت از محیط زیست تلاش بیشتری کنیم.
بیشک برای رسیدن به محیط زیست و طبیعتی درخور شأن جامعه اسلامی، عزمی جدی همراه با همدلی و همزبانی مردم و مسئولان را میطلبد.
وضعیت جادهکشی و تخریب بخشی از مسیر کوهستان الوند در روزهای اخیر یک چالش جدی ایجاد کرد، نحوه ورود و نظر محیط زیست استان در این زمینه چیست؟
این منطقه صرفاً تحت نظارت ما نیست و جایگاه مسئولیتی و قانونی در بحث طرحریزی جاده در این منطقه را نداریم، ضمن اینکه از منظر محیط زیستی هیچگونه مجوزی برای ایجاد جاده در این منطقه صادر نکردیم.
پس از تحقق و بازدید به منابع طبیعی نامه زدیم و مکتوب ورود پیدا کردیم که همانگونه که معتقدیم باید توسعه رقم بخورد اما برای هر اتفاق و تغییر در محیط طبیعت لازم است از ما مجوزهای لازم دریافت شود.
الوند یکی از مهمترین دغدغههای کوهنوردان و مسأله مهم محیط زیست است.
بر این باوریم که هرگونه طرح و برنامهای مبتنی بر اصول و رویکردهای گردشگری پایدار باید اجرا شود و اگر غیر از این رقم بخورد پیگیری خواهیم کرد. در حوزه میدان میشان تنها یک مجوز برای تجهیز پناهگاه میشان از ما گرفته شده است. سالهاست تلاش میکنیم الوند را بهعنوان یک میراث محیط زیستی ثبت ملی کنیم تا بتوانیم از هر دخل و تصرفی پیرامون آن ممانعت کنیم. این مسیر صرفاً برای دسترسی موقت تلهکابین ایجاد شده است و قرار نبود برای تردد عمومی استفاده شود.
این جاده قرار نیست ماشینرو باشد و باید فرهنگسازی لازم نیز صورت بگیرد، زیرا هدف افرادی که در کوهستان الوند حضور مییابند استفاده از طبیعت است و نباید از خودرو استفاده شود.
آیا در این منطقه و کلاً در مناطقی از استان همدان آفرودسواری انجام میشود؟
صراحتاً عنوان میکنیم در حوزه محیط زیست ما هیچ منطقه آفرودسواری در استان همدان نداریم و اگر چنین گزارشی دریافت کنیم بلافاصله ورود خواهیم کرد.
آفرودسواری میتواند یک معضل مخرب برای محیط زیست استان باشد و این اتفاق در حوزههای تحت مدیریت محیط زیست استان همدان رقم نمیخورد.
4 سال پیش آفرودسواری رایج بود که مکاتباتی با ورزش جوانان انجام دادیم و قرار شد از ورود آنها به مناطق تحت حفاظت محیط زیست که موجب فرار حیات وحش میشود، ممانعت شود.
درحالحاضر آفرودسواری در استان همدان خیلی کم شده است و این ورزش در استانهای همجوار انجام میشود.
در روزهای هوای آلوده در همدان چالشهای متعددی گریبان استان را گرفت از لحاظ نقطه محل پایش و دلیل آلودگی هوا در این زمینه چه تصمیماتی گرفته شد؟
با توجه به اینکه همدان در ردیف کلانشهرها قرار گرفت سوخت بهینه و پژوهش در زمینه علل آلودگی جدی شد.
همدان، استانی بزرگ و مقصد گردشگری است که با شناسایی کانونهای مولد آلایندگی تلاش شد سلامت در استان تضمین شود.
۳ اقدام خوب در این زمینه انجام شد، نخست اینکه آسیبشناسی کردیم که بررسیها نشان داد تردد خودروهای فرسوده یکی از دلایل اصلی آلایندگی هوای همدان است.
بر شناسایی کانونهای حساس آلایندگی استان تأکید کردیم و تقویت خوداظهاریها، راهاندازی پایشهای آنلاین در صنایع بهبود وضعیت پسماند و اصلاح امور از سیاستهای کاری ما قرار گرفت. اما در همدان با مشکل کمبود دستگاه سنجش کیفیت هوا روبهرو هستیم.
افزودن حداقلی دستگاههای سنجش کیفیت هوای محیط زیست به تعداد هر یک از مناطق همدان لازم است. اما تهیه این دستگاه نیازمند اعتبار است که در آخرین تصمیمات قرار شد اعتبار در اختیار شهرداری برای تهیه دستگاه سنجش کیفیت هوا قرار گیرد که تا امروز هیچ خبری از تهیه آن نیست.
در زمینه حل معضل آلودگی مصوبات مقطعی هم اعلام شد و برخورد با آلایندهها بنا بر تصمیم کمیته اضطراری در دستور کار قرار گرفت، حتی با همکاری مراکز معاینه فنی در این زمان بین 20 تا 50 درصد تخفیف برای معاینه خودروها در ظر گرفته شد.
البته که آلودگیها اتفاق کوتاه مدت نیست و حاصل فرایندهای طولانی است که تحت شرایط خاص بهوجود آمده است، برای کنترل این موضوع و رفع این آلودگیها نیازمند برنامه و تداوم اجرای آنها هستیم.
برای تعادلبخشی به چرخه زندگی حیوانات و شکار چه اقداماتی در همدان انجام شده است؟
برای شکار پرندههای وحشی در همدان پروانه شکار صادر میشود که اعتبار دارد در راستای قوانین و مقررات شکار و صید بهمنظور بهرهبرداری پایدار و خردمندانه از گونههای پرندگان عادی قابل شکار در محدوده جغرافیایی استان همدان صدور پروانه عادی شکار پرندگان وحشی برای متقاضیان دارای شرایط با رعایت شرایط خاص ممکن است که در یک تاریخ مشخص اعلام میشود که دارای زمان مشخص و روزهای شکار تعیین شده در هر پروانه است.
چنانچه به هر دلیل از جمله احتمال شیوع بیماری، سازمان محیط زیست ضرورت ممانعت از شکار را اعلام کند صدور پروانه جدید متوقف و تمام پروانههایی که از پیش صادر شده نیز تا زمان رفع مشکل غیرقابل بهرهبرداری خواهد بود.
وضعیت مدیریت پسماندهای بیمارستانی در ایام کرونا از منظر محیط زیست به چه شکل بود؟
در تعریف زبالههای عفونی بیمارستانی همیشه یک رفتار مشخص انجام میشود و دفع آن با توجه به شرایط بهداشتی موجود در شرایط ویژه انجام میگیرد، طبق بازدیدهای انجامشده پسماندهای کرونایی به زبالههای بیمارستانی افزوده و کیفیت کار بیخطرسازی و دفع آنها بهدرستی انجام میشود و درحالحاضر این زبالههای عفونی هیچ خطری برای محیط ندارند، استفاده از دستگاه اتوکلاو یک اتفاق مثبت است که درحالحاضر با همکاری دانشگاه علوم پزشکی برای بیخطرسازی زبالهها استفاده میشود و در همدان دفع زبالههای کرونایی هیچ مشکلی ندارد، در این زمینه با هیچ یک از شهرستانها به غیر از ملایر که همکاری لازم را با محیط زیست استان ندارد، هیچ مشکلی نداریم.
مدیریت پسماند از اولویتهای مهم کاری سازمان حفاظت محیط زیست است این مقوله با سلامت مردم گره خورده است و باید توجه به محیط زیست جدی باشد.
یکی از مهمترین مسائلی که میتواند آسیبهای جدی و جبران ناپذیری به محیط زیست و سلامتی جامعه و همچنین محیط طبیعی وارد کند؛ دفع غیربهداشتی زبالهها است، با مدیریت صحیح میتوان این چالش محیط زیستی را برطرف کرد.
با توجه به حساسیت افکار عمومی درباره دفع پسماندهای عفونی ناشی از ارائه خدمات بهداشتی و درمانی در زمان شیوع ویروس کرونا در استان، در بازه زمانی اسفند و فروردینماه چندین مرتبه از سایت دفن زباله پایشهایی صورت گفته و تمامی دستورالعملها و پروتکلهای سازمان محیط زیست به مراکز مسئول و مرتبط با موضوع ارسال شده است.
درباره محکومیتهای جایگزین حبس در حوزه محیط زیست آیا تصمیماتی اتخاذ شده است؟
پیش از شیوع ویروس کرونا در این زمینه تصمیماتی در استان همدان اتخاذ شده بود، برای دانهپاشی تعلیف وحوش، پاکسازی طبیعت و مسیرهای پر رفتوآمد از زباله، درختکاری و امثال آن از مجازاتهای جایگزین حبس برای جرائم محیط زیستی درنظر گرفته شده بود اما حالا این تعامل که پیش از این با دادگستری رایزنی انجام شده بود. متوقف است و محیط زیست آمادگی آن را دارد پس از برگشت شرایط عادی حبسهای جایگزین را استفاده کند.
در حوزه گردشگری بهویژه غار علیصدر آیا برنامهای در دست انجام دارید؟
در زمینه نظارت و وضعیت محیط زیست غار علیصدر یک کمیته کارشناسی تشکیل دادیم که فعالیتهای این منطقه گردشگری را منطبق با حفاظت محیط زیستی بررسی کند که پس از بررسی تصمیمات لازم اتخاذ و در این زمینه درصورت لزوم موارد مشخص شده در اختیار رسانه قرار میگیرد.
پرسش آخر، برای برخی اقدامات و پروژهها آیا به شما از ناحیه مقامات بالاتر فشاری میآید و آیا برای تأیید موضوعی در پروندهای تحت فشار بودهاید؟ در این شرایط درصورت به خطر افتادن موقعیت کاریتان مقاومت میکنید یا خیر؟
با توجه به 22 سال سابقه کار تا امروز در این شرایط قرار نگرفتهام و با قاطعیت و بدون تردید میگویم موقعیت کاری و مدیریتی که چیزی نیست! بالاتر از این هم باشد در برابر تصمیم غیراصولی مقاومت خواهم کرد. برای اجرای قانون کوتاه نمیآیم.
