پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

نوازنده و تولیدکننده ساز در گفت‌وگو با همدان‌پیام:

کیفیت صدا برایم اهمیت دارد

نویسنده : حیدر عبداللهی

سید محسن ناظمی متولد سال 1348، یکی از نوازندگان و تولیدکنندگان مطرح ساز در همدان محسوب می‌شود.
وی از سال 1365 توسط یکی از دوستانش به ساز سنتور علاقه‌مند می‌شود و پیش اساتید مختلفی آغاز به یادگیری نواختن آن می‌کند تا اینکه در سال 1368 به ساختن ساز روی می‌آورد و کم‌کم آن را گسترش می‌دهد؛ به‌طوری که امروزه به‌صورت حرفه‌ای مشغول ساخت ادوات موسیقی مانند سنتور است.
ناظمی قبلاً سازهایی مانند تار و سه‌تار تولید می‌کرده، ولی در حال‌حاضر به‌صورت تخصصی سنتور می‌سازد و حدود 32 سال است که به این حرفه مشغول است.
در همین زمینه با این نوازنده و سازنده ساز موسیقی گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه آن را می‌خوانید:

در مورد چگونگی علاقه‌مندی خودتان به ساخت ساز بگویید؟
از کودکی و با دیدن نواختن موسیقی از کانال‌های تلویزیونی به موسیقی علاقه‌مند شدم و کنجکاو شده بودم که چگونه آنها می‌توانند موسیقی بنوازند تا اینکه در سال 1365 با آقای کوثرنژاد، نوازنده سنتور آشنا شدم و از آن زمان تاکنون مشغول ساخت سازهای موسیقی هستم.

سازهای تولیدی شما با نمونه‌های موجود در بازار چه تمایزی از لحاظ کیفیت دارد؟
درواقع 2 نوع تولیدکننده ساز داریم که یکی تولیدکننده ساز و دیگری نیز سازتراش است که قطعه‌های ساز را در کنار هم می‌چینند و سازی را تولید می‌کنند.
تولید سنتور نسبت به سازهای دیگر تفاوت زیادی دارد، به‌طوری که در حد یک‌دهم میلیمتر خطا در ساخت آن صورت گیرد، ایراد کلی پیدا می‌کند و صدای آن عوض می‌شود، چون مراحل ساخت آن با هندسه سروکار دارد. اساسی‌ترین چیزی که برای ساخت ساز در نظر گرفته می‌شود، انتخاب چوب، تراش صفحات و پل‌گذاری آن است که اگر این 3 تا عامل رعایت شود، کیفیت ساز نیز بهتر خواهد شد و من نیز سعی کرده‌ام این 3 تا عامل را در ساخت سازهایم به کار بگیرم تا هم کیفیت و هم صدای آنها بهتر باشد. درواقع هر چه محاسبات هندسی روی ساز نیز دقیق‌تر باشد، کیفیت و صدای آن نیز بهتر خواهد شد.
لازم است که محاسبات هندسی بر اساس ابعاد و شکل طراحی شده برای ساز انجام شود و در حال‌حاضر بیشتر تولیدات به خاطر اینکه این موارد را رعایت نمی‌کنند، کیفیت لازم را ندارند.

بیشتر از چه نوع چوب‌هایی برای ساخت ساز استفاده می‌کنید؟
به نظر اساتید قدیمی تولیدکننده ساز، چوب گردو، راش، سرو آزاد و افرا برای تولید ساز مناسب است و آنها این چوب‌ها را امتحان کرده‌اند و نتیجه مناسبی از آن گرفته‌اند؛ چون هم کم حرکت و هم محکم هستند و نسبت به رطوبت و شرایط محیطی دوام مناسب‌تری دارند. البته من چوب‌های دیگری را مانند گلابی برای ساخت سنتور استفاده کرده‌ام. البته هر کدام از چوب‌ها صدای خاص خودشان را دارند؛ مثلاً چوب راش با گردو صدایش فرق می‌کند. برخی اوقات نیز چوب‌ها را با هم ادغام می‌کنیم که صدای خاصی از آنها تولید می‌شود. ساز باید از همه نظر «ژوست» باشد و صدای بم و زیر آن یکنواخت باشد که من نیز سعی می‌کنم هماهنگی سیم‌ها و حرکات و ژوست بودن ساز را با هم یکنواخت کنم تا به صدای دلخواه برسم و این چیزی است که بیشتر تولیدکننده‌ها به آن بی‌توجه هستند.

در مورد مشتری‌ها و نیز بازار تولیدتان بگویید؟
بازار این حرفه بستگی به نوع ساز آن دارد و انتخاب ساز نیز سلیقه‌ای است و به این خاطر هر کسی به سمت سازنده خاصی گرایش دارد. من نیز سبک فرامرز پایور را در ساخت سازهایم دنبال می‌کنم و به همین خاطر مشتری‌هایم نیز کسانی هستند که به سبک پایور یا ابوالحسن صبا گرایش دارند. کسانی هم که سبک اردوان کامکار را می‌پسندند به دنبال سازنده‌های دیگر می‌روند. برای من کیفیت صدا اهمیت دارد نه تعداد ساخت بیشتر سازها.

در مورد جایگاه این هنر در استان توضیح دهید و استقبال از آن چگونه است؟
ساز سنتور در همدان نسبت به شهرهای دیگر به جز تهران، جایگاه خوبی دارد و افراد زیادی به آن گرایش دارند و نوازندگان خوبی هم دارد. چون ساز سنتور از لحاظ ظاهری یادگیری آن ساده و ساز دلنشینی است، در ابتدا گرایش به آن نسبت به سازهای دیگر بیشتر است و بیشتر افراد در مراحل بعدی که نواختن آن حرفه‌ای‌تر و مشکل‌تر می‌شود، سنتور را رها می‌کنند و فقط افراد معدودی آن را به‌صورت حرفه‌ای ادامه می‌دهند.

تاکنون در نمایشگاه یا کارگاه‌هایی هم شرکت کرده‌اید؟
با توجه به اینکه وضعیت هنری و موسیقی در همدان بسته‌تر است، نمایشگاه‌های کمتری نیز برگزار می‌شود و من هم یکی، 2 بار در این نمایشگاه‌ها شرکت کرده‌ام.

در آینده می‌خواهید چه کاری در این زمینه انجام دهید؟
با توجه به اینکه سنتور محدودیت‌هایی در زمینه اجرای دستگاه‌های مختلف دارد و باید برای هر کدام از این دستگاه‌ها به صورت جداگانه کوک شود، من نیز قبلاً برنامه‌ای داشتم که این مشکل را تا حدودی برطرف کنم که متأسفانه مشکلات اقتصادی اجازه این کار را به من نداد که امیدوارم در آینده بتوانم این کار را به انجام برسانم.

انتظار شما از مسئولان برای توجه بیشتر در این حوزه چیست؟
باتوجه به وضعیت و محدودیتی که موسیقی سنتی ما در کشور دارد و آن را در صداوسیما نمایش نمی‌دهند، می‌خواهم از مسئولان بپرسم دلیل این امر چیست و آن را برطرف کنند؛ درصورتی که این موسیقی از ابتذال و چیزهای بی‌ارزش دور بوده و با عرفان و تفکر و اشعار مولانا و حافظ سروکار دارد. این محدودیت‌ها سبب شده که خیلی از افراد از موسیقی و هنر فاصله بگیرند و افراد نوازنده و موسیقی‌دان کشورشان را نیز نشناسند، درصورتی که در کشورهای دیگر اینگونه نیست.

راهکار شما برای رفع این کاستی‌ها چیست؟
اگر مسئولان و به‌خصوص کسانی که در حوزه فرهنگ و ارشاد مشغول به فعالیت هستند، دلسوز فرهنگ و هنر کشور باشند، باید در این زمینه اقداماتی را انجام دهند و محدودیت‎های آن را برطرف کنند؛ چون مسائل اصلی و مشکلات توسط آنها حل می‌شود و هنرمندان نمی‌توانند کار خاصی در این زمینه انجام دهند و نیاز به حمایت دارند.

به افراد علاقه‌مند به این حوزه چه توصیه‌ای دارید؟
درواقع با توجه به باندبازی که در زمینه آموزش موسیقی وجود دارد و اینکه استاد با توجه به ارتباطی که با فلان تولیدکننده دارد، کسی را برای خرید ساز به هنرجو معرفی می‌کند که نخست اینکه آن ساز کیفیت لازم را ندارد و دوم اینکه آن را به قیمت گزافی به او می‌فروشد. این یکی از مشکلات جدی این حوزه محسوب می‌شود که سبب تمایل نداشتن هنرجوها نسبت به موسیقی می‌شود که لازم است هنرجوها به آن توجه کنند و کسی را برای تأیید ساز موسیقی در نظر بگیرند که تخصص و آگاهی لازم را داشته باشد. مسئولان نیز می‌توانند افراد خاص و متخصصی برای این کار در نظر بگیرند که هنرجو باید برای تأیید ساز و موسیقی به آنها مراجعه کند نه افراد یا استادی که تخصص لازم را ندارند و فقط به دنبال منفعت مالی هستند.

در پایان اگر نظر خاصی دارید، بیان کنید؟
درواقع در حال‌حاضر سازنده‌های ساز در همدان افزایش زیادی پیدا کرده و چوب‌های گرانبهای زیادی را هدر می‌دهند که این امر در آینده سبب گرانی و کمبود شدید چوب و لطمه به محیط‌زیست می‌شود و به نوعی موجب نابودی هنر موسیقی خواهد شد که لازم است در این زمینه اقدامات اساسی صورت بگیرد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس