امام خمینی(ره) حقیقتی است جاودانه که بر تارک دنیای معاصر میدرخشد و مظهر انسان کاملی است که در اسلام پرورش یافته است.
ایشان از معدود کسانی است که با پیمودن راه کمال توانست، در ردیف اولیای الهی قرار گیرد و مصداقی از انسانهای وارسته و کمالیافته گردد.
حضرت امام(ره) دارای خصوصیات منحصر به فردی از جمله: تقوا، زهد، تهذیب نفس، آزادگی و عشق به خدا، جاذبه و دافعه، غیرت دینی، عفو، تواضع و صبر و بردباری بودند.
امام(ره) درس آزادگی را در علم و عمل به همه مردم دنیا آموختند.
تجلی بزرگ از گفتار و کردار امام(ره)
آنچه بنیانگذار جمهوری اسلامی در گفتار و کردار خود نسبت به ملت بزرگ ایران متجلی ساخت، پرتوی از حیات و حکومت الهی پیامبر و مولای متقیان(ع) بود، حضرت امام در دیدارهایی که با کارگزاران نظام داشت، پیوسته رعایت اخلاق و آداب اسلامی در بستر روابط با مردم را سفارش کرده و آن را به منزله یک فریضه الهی میدانست.
در اینجا نمونهای از آنهمه آورده میشود: باید اخلاق اسلامی، آداب اسلامی درست مراعات بشود؛ همانطوری که شیوه ائمه ما و اولیای خدا و انبیای خدا بوده است که خودشان را خدمتگزار مردم میدیدند و با حسن معاشرت و با رفتار انسانی، با رفتار الهی رفتار میکردند و کارهایی را که باید انجام بدهند، با همین حسن رفتار انجام میدهند و شما هم بندگان همان خدا و امت همان پیغمبر و شیعه همان امیرالمؤمنین هستید و شیوههای شما باید به همانطور باشد.[22]
امام خمینی، قصد پند و اندرز ندارد. چنانکه از تأکیدهای نهفته در این گفتار پیدا است، ایشان از یک شیوه عملی و رفتاری در حوزه سیاست و کارگزاری نظام سخن میراند، نه نصایح اخلاقی محض. از تأمل در مواضع سیاسی امام بهدست میآید که او خود را ملتزم به همان طریقی میدانست که اولیای حق در عرصه حکومت کوتاه خود مورد توجه و اهتمام قرار داده بودند. از این رو از مسئولان و مدیران جمهوری اسلامی در جهت تکریم ملت ایران میخواهد که اخلاق و آداب اسلامی حکمرانان نسبت به شهروندان خود را مراعات کنند؛ یعنی آنان به اصول حُسن رفتار با مردم وفادار بمانند و همچون مالک اشتر و سلمان فارسی عمل کنند.
تکریم ملت در کلام، روش و منش حضرت امام خمینی(ره)
آنچه بنیانگذار جمهوری اسلامی در گفتار و کردار خود نسبت به ملت بزرگ ایران متجلی ساخت، پرتوی بود از حیات و حکومت الهی پیامبر و مولای متقیان(ع). حضرت امام در دیدارهایی که با کارگزاران نظام داشت، پیوسته رعایت اخلاق و آداب اسلامی در بستر روابط با مردم را سفارش کرده و آن را به منزله یک فریضه الهی میدانست.
اگر بخواهیم راه امام را در یک عبارت بیان کنیم، در حقیقت همان جمهوری اسلامی بهمعنای واقعی کلمه است؛ یعنی راهی که جمهوریت را با همه شرایط اجتناب ناپذیرش، در پرتو اسلامیت و سنت نبوی مینمایاند.
امام خمینی در دعوت زنان و مردان ایرانی برای حضور فعال و تعیینکننده در عرصه انتخابات آزاد جمهوری اسلامی، نگاهی انسانی به آنان دارد؛ یعنی جنسیت سبب نمیشود که زنان از حقوق و منزلت اجتماعی خود محروم شوند. زیرا وقتی از ملت و تکریم آنان گفته میشود، ناگزیر باید زنان را پارهای چشمگیر از ملت بهشمار آورد و آنان را ارج نهاد. رأی دادن و رأی گرفتن، یکی از عرصههای تکریم زنان در جامعه ایرانی است.[4]
در جای دیگرهم، ایشان به اسلامی بودن قیام و انگیزه جوانان ایرانی اشاره کرده و زنده بودن ملت ایران را در سیمای جوانهای وفادار به دین یادآور میشود. قیام شما جوانهای ایران، قیام شما ملت ایران که قیام الهی بود، نهضت الهی بود، قرآن را زنده کرد، اسلام را زنده کرد، حیات تازه به اسلام بخشید... امروز ملت ما زنده است، امروز جوانهای برومند ما زندهاند، ایستادهاند... ایمان به خدا، ایمان به مبادی اسلامی بود که شما را پیروز کرد.[8]
امام، از جوانان ایران اسلامی بهعنوان سرمایهها و ذخیرههای بزرگ خداوند یاد میکند. چنین تعبیری یادآور جایگاه بلندی است که این گروه بزرگ و تأثیرگذار ملت در دیدگاه ایشان دارد. در اینجا مجالی است که یادآوریهای تکریمآمیز حضرت امام در ارتباط با جوانان، در دورههای گوناگون انقلاب اسلامی، بهویژه دوران دفاع مقدس را مورد تحلیل قرار دهیم. ناگفته پیداست که تکریم جوانان از جانب بنیانگذار جمهوری اسلامی، از شاخصههای تأملبرانگیز و غرورآفرین اخلاق اجتماعیِ معظمله است. اگر نگاهی گذرا به دیدارهای امام و جوانان یا پیامهای ایشان برای جوانان بیفکنیم، بهروشنی معلوم میشود که مخاطبان اصلی رهبر انقلاب، جوانان مسلمان ایرانی بودند. درواقع، تکریم آنان و شخصیتشان، تکریم اسلام و انقلاب است؛ زیرا خون و جان آنان بود که بسترساز آموزههای الهی در حیات فردی و جمعی یک ملت گشت. در اینجا به سخنی از رهبر فقید انقلاب اشاره میشود که ضمن ستودن جوانان، راه موفقیت و کمال آنان ترسیم شده است. من در اینجا به جوانان عزیز کشورمان، به این سرمایهها و ذخیرههای عظیم الهی و به این گلهای معطر و نوشکفته جهان اسلام، سفارش میکنم که قدر و قیمت لحظات شیرین زندگی خود را بدانید و خودتان را برای یک مبارزه علمی و عملی بزرگ تا رسیدن به اهداف عالی انقلاب اسلامی آماده کنید.[9]
* منبع: اصول اخلاق اجتماعی اسلام از منظر امام خمینی، ابوالفضل هدایتی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، ص 355. [22]، ص 79-98 [1]، ص 436. [4]، ص 309. [9]
