پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

آسیب‌شناسی رفتاری جامعه منتظر

نویسنده : علی حیدری

پانزدهمین روز از ماه شعبان مصادف با ولادت یگانه منجی عالم بشریت حضرت مهدی صاحب‌الزمان(عج‌ا... تعالی فرجه الشریف) است. پیروان آن حضرت منتظر ظهور ایشان و برقراری قسط و عدل از جانب آن امام می‌باشند. در این نوشتار قصد داریم به‌طور مختصر نگاهی به جامعه منتظران داشته باشیم و آسیب‌های رفتاری این جامعه را مورد توجه قرار دهیم. مقصود از آسیب‌شناسی رفتاری جامعه منتظران این است که جامعه مذکور به معنای واقعی کلمه منتظر ظهور آن حضرت باشد و زمینه ظهور را فراهم آورد، نیاز است تا امور ناشایست را از خود دور نماید.
رفع نیازهای یکدیگر، از اهداف زندگی اجتماعی و برقراری روابط میان انسان‌ها است. جامعه‌شناسان، همبستگی و انسجام اجتماعی را برای پایایی و پوپایی سازمان اجتماعی، ضرورتی انکارناپذیر دانسته‌اند. در همۀ انسان‌ها نیازهایی وجود دارد که به‌تنهایی نمی‌توانند آن‌ها را برآورده سازند. هرچه وابستگی بین عده‌ای بیشتر و روابط شدیدتر باشد، افراد احساس نزدیکی بیشتری به هم می‌کنند و انتظار رفع نیازها نیز بیشتر می‌شود. ازاین‌رو دین اسلام بحث حقوق متقابل برادران دینی را مطرح کرده و بسیار بر آن تأکید می‌کند. چنانکه امام صادق(ع) در پاسخ به درخواست شخصی که اصرار بر بیان حقوق برادران دینی داشت، فرمود: «می‌ترسم بگویم و تو نتوانی انجام بدهی». آنگاه راحت‌ترین حق را این‌چنین بیان می‌کند:«هر آنچه بر خود می‌پسندی، بر او هم بپسند و هرچه بر خود نمی‌پسندی، بر او هم مپسند».
این روایت و امثال آن، هشدار مهم به آسیب تشتّت و افتراق میان مؤمنان به‌ویژه منتظران است. روایات نیز به این نکته اشاره دارد: هر کس خوش دارد در شمار اصحاب قائم باشد، باید در عصر انتظار، مظهر اخلاق نیک اسلامی باشد.
روایات اسلامی در گرایش خود از عصر پیش از ظهور، به وجود گسست اجتماعی در میان افراد و گروه‌های اجتماعی اذعان می‌کند. بنابر روایات، مردم و اجتماعات پیش از ظهور در آتش تفرقه و جدایی خواهند سوخت و بشر یکدل و یک‌سو نخواهد بود. امیر مؤمنان علی(ع) در توصیف جامعۀ گسل خورده و ازهم‌گسیخته پیش از ظهور می‌فرماید: «ای افسوس از رفتار شیعیان ما. پس از امروز که این‌گونه به هم دوستی نزدیک دارند. چگونه پس از من برخی از آنان، برخی دیگر را خوار سازند و بعضی برخی دیگر را می‌کشند. هر دسته و گروه از آنان به شاخه‌ای درمی‌آویزند و به هر سویی که شاخه بچرخد، آنان نیز می‌چرخند».
یکی دیگر از آسیب‌های رفتاری جامعه منتظران، کم‌فروغ شدن عواطف انسانی است. از روایات در توصیف روزگار پیش از ظهور و آسیب‌های عصر انتظار به دست می‌آید که پیوندها به‌گونه‌ای ظهور و بروز می‌یابد که نمایانگر گسستگی عمیق در روابط اجتماعی انسان‌ها است.
قطع روابط خویشاوندی، کم‌ارج شدن جایگاه پدر و مادر و بزرگ‌ترها در نزد فرزندان و در مقابل بی‌توجهی بزرگ‌ترها به فرزندان و اعضای فروتر خانواده، بی‌توجهی به حقوق همسایه، دروغ‌گویی، کینه‌توزی و دشمنی، حسادت، رواج غیبت و بهتان و افترا، هرکدام گسلی بر روابط اجتماعی و عواطف انسانی است که احادیث، آن‌ها را بیان کرده‌اند. بنابر روایات، در روزگار پیش از ظهور، این پدیده در میان مردم به‌گونه‌ای شیوع می‌یابد که دست نیاز خویشاوندان محتاج را نیز برنمی‌تابند.
امام صادق(ع) می‌فرماید: « وقتی دیدی پیوندهای خویشاوندی، گسسته شده است».
اما در پایان این نکته قابل‌ذکر است که نیمه شعبان امسال یک تفاوت اساسی با سال‌های پیشین خود دارد. چند صباحی است که نه‌فقط کشور ما، بلکه تقریباً همه ساکنان کره‌خاکی درگیر یک بیماری فراگیر به نام کووید- 19 از خانواده ویروس کرونا است. تلاش‌های گسترده‌ای از جانب همه مراکز درمانی جهان برای یافتن درمان این بیماری انجام شده است که شایسته تقدیر است. اما آنچه با بحث این نوشتار مرتبط است، توجه و استغاثه انسان در این برهه از زمان به حضرت باری‌تعالی و مجاری فیض و در رأس آن‌ها حضرت صاحب‌الزمان(عج)، است. بر اهل ایمان پوشیده نیست که جهان هستی و پدیده‌های آن در قبضه قدرت لایزال الهی است. به قول مولانای جان:
هم دعا از تو اجابت هم ز تو / ایمنی از تو مهابت هم ز تو
گر خطا گفتیم اصلاحش تو کن/ مصلحی تو ای تو سلطان سخن
کیمیا داری که تبدیلش کنی/ گرچه جوی خون بود نیلش کنی
این‌چنین میناگری‌ها کار توست / این‌چنین اکسیرها اسرار توست
در این روزهای گرفتاری اهل زمین، دست به‌سوی آسمان برمی‌داریم و از حضرت حق با نگاهی سخاوتمندانه رفع گرفتاری تمامی بشریت را خواهانیم. به امید ظهور یگانه منجی عالم بشریت.
* منابع:
آسیب‌شناسی جامعه منتظر، میرتبار
بحارالانوار، مجلسی
مثنوی معنوی، مولانا جلال الدین
مکیال المکارم، موسوی اصفهانی

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس