پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

دنیا رونق را از فرش دستباف ایرانی گرفته است اما هنوز اصالت بنام ایران است

نویسنده : مهدی ناصرنژاد

مدیرکل صنعت و معدن و تجارت استان همدان یکی از علت های رکود بازار فرش دست باف در بازارهای جهانی را اصرار بافندگان به استفاده از طرح ها و نقشه های قدیمی برای تولیدات جدید می داند ، ولیکن به اعتقاد بسیاری از خبرگان فرش ایرانی ، چنانچه هنر و صنعت فرش دست باف ایرانی هر چقدر به اصالت خود نزدیک باشد و از پشم و نخ مرغوب و رنگ های سنتی و گیاهی در تولیدات متنوع استفاده شود ، رونق گذشته های هنر و صنعت فرش ایرانی در بازارهای جهانی دوباره احیا خواهد شد .

به گفته احمد شانیان مدیرکل صمت در استان همدان ، در حال حاضر حدود ۶۵ هزار بافنده در سطح استان به تولید فرش های دست باف اشتغال دارند و شهرت و کیفیت و قدمت چند صد ساله فرش همدان بخصوص در منطقه « مهربان » از توابع شهرستان کبودرآهنگ ، ضامن و پشتوانه اصالت بی بدیل هنر و صنعت قالی بافی در این دیار کهن و باستانی است .

با وجود اینکه صادرات فرش دست باف از کشورمان به دلایل مختلف از جمله رقابت موذیانه چند کشور اروپایی و آسیایی در بازارهای جهانی ، درحال حاضر دچار رکود می باشد و بازار فروش داخلی نیز رونق گذشته را ندارد ، اما نظر شخص اول صنعت و معدن و تجارت استان این است که استفاده از طرح ها و نقشه های جدید و خلاقانه در هنر فرش دست باف بخصوص در منطقه مهربان می تواند بافته های پر زحمت و گران قیمت هنرمندان قالی باف را از یکنواختی و تکراری بودن نجات دهد و نظر دوست داران فرش ایرانی در بازارهای داخلی و جهانی را جلب نماید .

صنعت فرش دست باف ایرانی تا قبل از دهه ۷۰ و حتی سالهای قبل از آن ، دومین شاخصه مهم اقتصادی و فعالیتهای صادراتی کشور بعد از صنعت نفت به شمار می آمد . براساس داده های آماری مربوط به اقتصاد صنعت فرش دست باف ، تا قبل از دهه ۷۰ حدود ۱۲ میلیون ایرانی در روستاها و شهرها در کار تولید و فروش و صادرات این صنعت و هنر اصیل ایرانی اهتمام و اشتغال داشتند و با اطمینان می‌توان ادعا کرد که در دوران رونق بازار فرش دست باف ، معضل بیکاری در کشورمان هرگز قابل مقایسه با آمار های کنونی نبوده است .

یکی از پی آمد های منفی و عینی رکود بازار فرش دست باف در کشورمان ، خیل جمعیتی هستند که هم اینک در نقاط مختلف کشور به مشاغل کاذب و دستفروشی اشتغال دارند . با رکود بازار فرش اکثر مشاغل تولیدی و‌ خیل نیروی های انسانی تولیدگر درصنایع پشم ریسی ، ریسندگی نخ ، رنگرزی ، رفوگری ، تولید ابزار و ادوات قالی بافی ، حمل و نقل ، کارگران بازاری و خلاصه اینکه خیل تاجر و سرمایه گذار در بازار فرش ، به مشاغل دیگر روی آوردند و یا اینکه بطور کلی بیکار شدند . رکود بازار فرش دست باف ایرانی علت های مختلفی دارد که تحریم اقتصادی و ورود کشور‌های دیگری چون ، هندوستان ، ترکیه ، رومانی ، چین و این آخری ها ، کشور افغانستان به بازارهای فرش جهانی ، از دلایل عمده آن می باشد .

متاسفانه یکی از آسیب های جدی به هنر و صنعت دیرینه فرش ایرانی از ناحیه کشورهای رقیب است که طرح و نقشه های اصیل ایرانی را با همان رنگ های شناخته شده قدیم به بازارهای جهانی عرضه می‌کنند و اغلب مصرف کنندگان و مشتریان فرش در بازارهای جهانی شناخت کافی و قدرت تشخیص فرش ایرانی با تولیدات مهندسی شده کشورهای دیگر را ندارند . تجار و بافندگان افغانستانی که سالها در کنار بافندگان ایرانی به عنوان کارگر قالیباف با صنعت و هنر ایرانی آشنا شده اند و آموخته اند ، پا را از این هم فرا تر گذاشته و تولیدات افغانستانی را بنام فرش ایرانی در بازارهای جهانی بفروش می رسانند .

خوشبختانه فرش دست باف ایرانی در هر منطقه از کشور و با هر طرح و نقشه اصیل ، دارای هویت و شناسنامه خاص خود می باشد . دنیا و خبرگان جهانی فرش دست باف ، کار هنرمندان ایرانی را با همان نام و طرح های اصیل و متنوع نظیر لچک ترنج ، دسته گلی ، خشتی بختیاری ، مرغ و ماهی ، نقشه افشان ، شکارگاه ، نقشه مشایخی و ساروق و جیریای اراک و گل حنای ملایری و مشک آباد و نقشه ارمنی لیلیان و دهها نام دیگر می‌شناسند و شاید عرضه فرش دست باف ایرانی با نقشه و طرحهای جدید چندان با ذهنیت و سلیقه خبرگان فرش در بازارهای خارجی ، همسویی و هم خوانی نداشته باشد . البته تولید فرش های نفیس ایرانی با نقشه های خلاقانه و جدید ، بخودی خود ، به موقعیت فرش اصیل ایرانی آسیب نخواهد زد ، ولیکن چنین رویکرد و نوآوری زمانی برای تجارت خارجی فرش ایرانی مفید خواهد بود که به سفارش و میل خریداران خارجی صورت پذیرد و در این ارتباط برگزاری نمایشگاه‌های بین المللی در ایران و همچنین حضور فعال تجار ایرانی در نمایشگاههای خارجی راهگشای معرفی بافته های جدید هنر فرش ایرانی خواهد بود .

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس