پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

درخت دوستی بنشان

نویسنده : فیض‌ا... مظفرپور

امروز 15 اسفند روز درختکاری است. اگرچه اهمیت درخت، جنگل و مرتع از قدیم‌الایام برای بشر آشکار بوده است ولی امروزه به دلیل بروز مسائل جدید در زندگی بشر از قبیل آلودگی هوا که نتیجه تولید گازهای گلخانه‌ای است، بیش از گذشته وجود اکسیژن و هوای پاک برای انسان‌ها آشکار شده است. مونوکسیدکربن یکی از گازهای مخربی است که وارد فضای زندگی ما و به تبع آن وارد ریه‌هایمان می‌شود این در حالیست که حق طبیعی بشر تنفس هوای سالم و اکسیژن پاک است و این اکسیژن پاک منبع اصلی‌اش در وجود جنگل، درخت و فضای سبز است که امروزه با کمبود آن روبه‌رو هستیم.
فجایع زیست‌محیطی ایجاد شده به وسیله بشر از قبیل انفجارهای اتمی و شیمیایی و یا آتش‌سوزی‌های عمدی و غیرعمدی جنگل‌ها و مراتع همانند آنچه که به‌تازگی در استرالیا اتفاق افتاد و موجب سوختن و از بین رفتن میلیون‌ها هکتار از جنگل‌های این کشور شد و میلیون‌ها حیوان زبان‌بسته را نیز به کام مرگ فرستاد، همگی عواملی هستند که به کاهش اکسیژن پاک در محیط زندگی انسان‌ها و ورود گاز‌های سمّی به محیط زندگی آنها منجر می‌شود.
خداوند حکیم عمل تنفس را در گیاهان و درختان به‌گونه‌ای تنظیم کرد که دی‌اکسیدکربن موجود در هوا را می‌گیرند و اکسیژن حیاتی‌ترین نیاز زندگی بشر و سایر موجودات زنده است را تولید می‌کنند. هر مقدار بر گستره جنگل‌ها، درختان و فضای سبز افزوده شود، مبارزه با آلودگی هوا (گازهای کشنده و سمی) عینی‌تر و آسان‌تر خواهد شد.
درخت و درختکاری در آموزه‌های ملی و دینی ما جایگاه ویژه‌ای دارد و آیات و روایات مختلفی در این زمینه وجود دارد. در قرآن کریم کلمه «شجر» 27 بار به کار رفته است. اصولاً درختان خود یکی از آیات الهی هستند. پرویز ملک‌زاده که سال‌های متمادی عمر خود را صرف باغداری و درختکاری و گسترش فضای سبز نموده است، می‌گوید: درخت معجزه الهی است، نشانه عظمت خداوند در آفرینش این موجود زیبا و مفید است. هر بخش از این آفرینش عجیب و زیبای خداوند دفتری عظیم از معرفت خداوند بزرگ است که سعدی شیرین‌سخن به زیبایی تمام آن را به شعر درآورده است که: «برگ درختان سبز در نظر هوشیار/ هر ورقش دفتری است معرفت کردگار».
در کلاس‌های نقاشی دوره ابتدایی وقتی درختی را نقاشی می‌کنم، معمولاً این شعر زیبای سعدی را در کنارش می‌نویسم تا دانش‌آموزان علاوه بر آشنایی با درخت، با آفریننده حکیم آن نیز آشنا شوند و درس معرفت بگیرند.
همچنین در نقاشی درخت به موضوعاتی چون محیط زیست و لزوم حفظ و حراست از جنگل و مرتع می‌پردازم و نیز درس‌های اخلاقی دیگری که حکما و شعرای بزرگ در این زمینه ارائه داده‌اند که 2 نمونه آن یکی اشعار بلند حکیم ناصرخسرو قبادیانی است که زینت‌بخش در و دیوار مدارس است که: «درخت تو گر بار دانش بگیرد/ به زیر آوری چرخ نیلوفری را».
و یا اینکه شاعری سروده است: «درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد/ درخت دشمنی برکن که رنج بیشمار آرد».
و یا این ضرب‌المثل که درخت هرچه پربارتر، سر به زیرتر و افتاده‌تر و یا اینکه عالم بی‌عمل را به درخت بی‌ثمر تشبیه کرده‌اند.
تمام این مطالب اخلاقی و حکمی و در کنار درس‌های منابع طبیعی، جنگل، مرتع و محیط زیست با یک نقاشی از یک درخت را می‌توان به خوبی به دانش‌آموزان و جامعه آموزش داد. این جمله که می‌گوید: تیشه نزن به ریشه خود برای حفظ جنگل‌ها و درختان برای دانش‌آموزان اهمیت بسیار دارد؛ زیرا اگر درختان و مراتع از ریشه کنده شوند، خطر وقوع سیل در محل‌های زندگی انسان نیز افزایش می‌یابد.
گفتیم که کلمه شجر (درخت) در قرآن 27 بار به کار رفته است. در سوره مبارکه «الرحمن» خداوند می‌فرماید: «والنجم و الشجر یسجدان» و ستاره و درخت خدای را سجده می‌کنند. آیا نباید بشر در مقابل عظمت آفریننده ستاره و درخت سجده کند؟ آیا نباید درس تواضع و فروتنی را از درختان آموخت که هرچه پربارتر می‌شوند، سر به زیرتر و متواضع‌تر می‌شوند؟ آیا نباید ایستادگی در مقابل حوادث تلخ و انعطاف در مقابل ناملایمات زندگی را از درختان یاد بگیریم که در برابر وزش بادها و طوفان‌های شدید ایستادگی می‌کنند و چون ریشه در خاک دارند، ترسی از اینگونه حوادث ندارند. حتی اگر شاخ و برگ آنان نیز بشکند و بریزد، چون ریشه‌دار هستند، دوباره برخواهند خاست و به زندگی ادامه خواهند داد. اینها فقط برخی درس‌های زندگی و اخلاقی است که می‌توان از وجود درخت گرفت.
آیا از درختان نباید یاد بگیرم که سایه خود را بر سر دیگران بگسترانیم و نیز ناملایمات را به جان بخریم و به جای آن خوبی را به جامعه تزریق کنیم؟ چگونه درخت دی‌اکسیدکربن گاز سمی را می‌گیرد و به ما اکسیژن پاک عطا می‌کند؟
آیا بشر امروز از درختان هم کمتر شده است که به همنوع خود رحم نمی‌کند و گازهای سمی در فضای زندگی همنوعان خود می‌پراکند و آنها را به انواع بیماری‌ها مبتلا می‌کند؟
در روایتی از امام صادق(ع) آمده است که شخصی از حضرت پرسید برخی می‌گویند که کشاورزی مکروه است؟ امام صادق در جواب فرمود: «درخت بکارید و کشاورزی کنید که هیچ عملی از آن حلال‌تر و پاکیزه‌تر نیست. سوگند به خدا که هنگام ظهور حضرت ولیعصر(عج) درختکاری و کشاورزی بسیار گسترده‌تر می‌شود.»
حال با توجه به این دستورات دینی و اهمیت بسیار زیاد درخت در زندگی، بیاییم پیش از هرچیز، درخت دوستی بکاریم و درخت دشمنی را برکنیم. درختکاری درحال‌حاضر از ضروریات زندگی ماست که همه باید به آن همت گماریم و هر کس اگر یک نهال نیز بکارد، در آینده، خود و آیندگان از فواید آن بهره‌مند خواهند شد. همانگونه که مقام معظم رهبری هر ساله در روز درختکاری، درخت می‌کارند و توصیه‌هایی را در این‌باره به مردم می‌کنند. از جمله اینکه بهتر است درخت میوه بکارید.
گذشتگان ما معمولاً درخت گردو و توت را در منازل و حتی مکان‌های مذهبی می‌کاشتند تا رهگذران از آن استفاده کنند. به یاد داستان آن پیرمرد افتادم که گفت دیگران کاشتند و ما خوردیم و ما بکاریم و دیگران بخورند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس