پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

فرش دستباف ایرانی هنر چند صد ساله‌ای که هرگز کهنه نمی‌شود

نویسنده : مهدی ناصرنژاد

ایران با تاریخ چند هزار ساله خود تا قبل از اینکه به تکنولوژی برداشت از ذخایر نفتی خود از اعماق زمین دست یابد، با هنر شگفت‌انگیز فرش دستباف و تولیدات انواع قالی و قالیچه‌های نفیس در جهان شناخته شده و شهرت داشته است.

هنر و صنعت فرش دستباف ایرانی که نمونه‌های باستانی و خلاقیت‌های بومی و سنتی آن در معتبرترین موزه‌های جهان نگهداری می‌شود، تاریخی جدا از تمام اسناد و آثار فرهنگی و معماری‌های چند هزار ساله مربوط به دوره‌های تمدنی سرزمین پهناور و زیبای ایران دارد. هنر و صنعت فرش دستباف ایرانی با مجموعه‌های بی‌بدیل و منحصر به‌فرد از آثار زنان و مردان هنرمند اقوام مختلف فارس، ترک، خراسانی، کرمانی، بلوچستانی و همچنین مردمان لر و عرب‌زبان که بافته‌های هریک از این اقوام معرف هویت و فرهنگ و باورهای قومی و آموزه‌های اقلیمی خاص مردمان آن می‌باشد، در جهان و نزد کارشناسان خبره فرش دستباف شهرت دیرینه دارد و هیچ فرش‌شناس و تاجران کارکشته فرش در بازارهای جهانی، تولیدات خلاقانه و اصیل نمونه‌های ایرانی را با محصولات الگو برداری شده سایر کشورهایی که داعیه هنر و صنعت قالی‌بافی دارند، مقایسه نمی‌کند.

علاقمندان به فرش‌های دستباف ایرانی در کشورهای اروپایی و آمریکایی و معدود کشورهایی از قاره پهناور آسیا همیشه 2دسته بوده‌اند. دسته نخست از تجار بین‌المللی و مصرف‌کنندگانی هستند که برای هنر، اصالت، کیفیت و طرح و نقش و رنگ‌بندی فرش دستباف ایرانی پول می‌دهند و به قدمت و کهنگی طبیعی آن نیز توجه ویژه‌ای دارند، چون چنین فرش‌های ایرانی را به عنوان الگوی تمدنی یک کشور و ملت در گنجینه‌های شخصی یا عمومی خود نگهداری می‌کنند و دسته دوم مشتریانی برای تولیدات فرش دستباف ایرانی به شمار می‌آیند که فرش با کیفیت را برای تکمیل مبلمان و زیبایی خانه و محل کار خود انتخاب می‌کنند و اغلب هر از گاهی با تغییر دکوراسیون‌های محل زندگی و کار، فرش‌های جدید با طرح و رنگ متفاوت را جایگزین زیراندازهای قبلی می‌سازند.

تا سال‌هایی نه چند دور که فرش ایران حرف نخست را در بازارهای جهانی می‌زد، بسیاری از خریداران و مصرف‌کنندگان جوامع جهانی به ارزش و مزیت‌های استفاده از فرش ایران، بیشتر از خود ما که صاحب چنین هنر و سرمایه ملی هستیم واقف بودند و بی‌جهت نیست که می‌توان گفت فرش ایران در اوج جایگاه جهانی خود، پشتوانه پول ملی ما به شمار می‌آمد.

در همین حال و با وجود اینکه فرش ایرانی از حدود ۳۰ سال پیش، بیشتر از هر زمانی در حضور رقبای فرصت‌طلب خود، دوران کم‌فروغی را در بازارهای جهانی تجربه می‌کند و بازارهای داخلی نیز دست‌خوش رونق نسبی فرش‌های ماشینی قرار دارد، ولیکن هرگز نمی‌توان انکار کرد که داشتن و حفظ هر قطعه از فرش دستباف در هر خانه ایرانی چه از بافته هنرمندان همدانی از منطقه مهربان کبودرآهنگ یا فرش جوزان و حسین آباد ملایر و یا ساروق و ارمنی بافت اراک و یا ابریشم بافت‌های تبریز و قم و نایین باشد و یا مرغ و ماهی بیجار، همه و همه و از هر قطعه‌اش، یک سرمایه و پشتوانه مالی برای خانواده است.

ارزش و اعتبار فرش دستباف در هر خانه ایرانی قابل قیاس با گران‌ترین و شیک‌ترین مبل و صندلی‌های چوبی و پارچه‌ای نیست، کما اینکه فرش دستباف خوب هرچقدر پا بخورد و کهنه‌تر بشود، در صورتی که به‌طور اصولی نگهداری شود، قیمتش بالاتر می‌رود و پشتوانه مالی قابل اتکایی برای روز مبادا خواهد بود.

با این وجود متأسفانه بسیاری از خانواده‌ها بخصوص نسل جوان به دلایل مختلف که گاهی ناچاری است، به چنین ویژگی اقتصادی از فرش دستباف توجه ندارند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس