پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

دولت ترامپ نظام بین‌الملل را به سمت بلوکه‌بندی کشاند

نویسنده : محمد ترابی

در خاطر دارم، در زمان دولت احمدی‌نژاد، زمانی که تیم مذاکره‌کننده ایرانی به ریاست سعید جلیلی نتیجه مذاکرات با شورای امنیت را مثبت اعلام می‌کرد، حتی چین و روسیه نیز به قعطنامه‌های علیه ایران رأی مثبت می‌دادند.
از سوی دیگر، در دهه گذشته میلادی در برخی موارد چین سیاست همسوی با غرب و بر خلاف روسیه داشته. به‌طور مثال در سال 2014 چین حاضر به حمایت از حمله روسیه به اوکراین نشد و ضمیمه شدن شبه جزیره کریمه به روسیه را به رسمیت نشناخت.
چین از مداخله روسیه در گرجستان هم حمایت نکرد و از استقلال و تمامیت ارضی این کشور حمایت کرد.
اما این روز‌ها روابط میان چین، روسیه و ایران در 50 سال گذشته بی‌سابقه بوده. گفتنی است که حدود 50 سال پیش و اواخر دهه 60 میلادی میان شوروی و جمهوری خلق چین درگیری مرزی رخ داد و همین مسأله موجب فاصله گرفتن این 2 کشور از یکدیگر شد.
شاهد این هستیم که چین و ایران با وجود تأکید بر حل بحران اوکراین از طریق دیپلماتیک، اما موضع منفی در قبال روسیه نداشته و هر 2 از پیشروی ناتو به شرق اروپا ابراز نگرانی می‌کنند. همانطور که چین و روسیه در مذاکرات وین و در طول این سال‌ها پس از خروج ایالات متحده از برجام، از حق وتوی خود به نفع ایران و بر علیه ایالات متحده استفاده کردند.
تفاهمنامه 25ساله ایران با چین، تمدید توافق‌نامه 20ساله ایران با روسیه از یک‌سو و پیمان اخیر دوستی بدون محدودیت(no limits) میان چین و روسیه، همگی نشان از نزدیک شدن این 3 کشور در چند سال اخیر به یکدیگر دارد. گفتنی است که اخیراً قراردادی برای فروش نفت و گاز بیشتر میان چین و روسیه بسته شده است.
اقتصاد چین به عنوان دومین اقتصاد برتر دنیا، قدرت نظامی روسیه و نقش‌آفرینی ایران در منطقه خاورمیانه، ویژگی‌های این 3 کشور در این تعامل سه‌جانبه به حساب می‌آید.
اما در این میان اختلاف مواضع و رویکرد‌هایی میان این 3 کشور وجود دارد. از یک‌سو چین به عنوان یک قدرت اقتصادی، به ثبات جهانی نیاز دارد، این در حالی است که روسیه به عنوان فروشنده نفت‌ و گاز، از برهم زدن استراتژیکی، منافع حداکثری خود را تأمین می‌کند. از سوی دیگر تعمیق روابط اقتصادی ایران با چین و روسیه، شرایط را برای تجارت با کمپانی‌های غربی(پس از احیای برجام) سخت‌تر خواهد کرد. این مسأله جذب سرمایه‌گذار در کشور را از حالت رقابتی خارج می‌کند. در این میان گفتنی است که ایجاد روابط اقتصادی در سطح بالا با هلدینگ‌های غربی، تضمینی‌ برای تعهد غرب به برجام خواهد بود.
اما چرا چین، روسیه و ایران در چند سال گذشته بیش از پیش به یکدیگر نزدیک شده‌اند؟
به این پرسش می‌توان 2 پاسخ کوتاه و بلند داد. پاسخی کوتاه، «دونالد ترامپ.»
اما چرا؟ پاسخ بلند به این پرسش باید گفت که رئیس‌جمهوری اسبق ایالات‌ متحده، با اتخاذ برخی سیاست‌های تندرو‌یانه همچون استفاده از تحریم‌های سفت و سخت، رقابت‌پذیری ایالات‌متحده را بالا برد و این مسأله نیز حاصل پیشی‌گرفتن ایدئولوژی بر راهبرد در این دولت جمهوری‌خواه بود. درنهایت ترامپ به اتحاد دشمنانش کمک کرد.
البته جو بایدن، رئیس‌جمهوری کنونی ایالات‌متحده تاکنون نتوانسته این مسأله را تلطیف کند. این درحالی است که برخی از تحلیلگران غربی، بر این اعتقاد هستند که بحران کنونی اوکراین حاصل سیاست غلط بایدن در رابطه با جبران سیاست‌های ترامپ بوده است. این کارشناسان بر این باورند که بایدن به جای نزدیک شدن به روسیه، باید به چین نزدیک می‌شد. در توضیح این مسأله باید گفت که آتوفن بیسمارک، صدراعظم آهنین آلمان در قرن 19 با ایجاد رابطه با دشمنانش، بهتر از رابطه آن‌ دشمنان با هم، جلوی اتحاد دشمنانش را علیه خود می‌گرفت.
این سیاستی است که در سیاست دنیای امروز و برای جلوگیری از بلوک‌بندی نظام بین‌الملل استفاده می‌شود. گفتنی است، یکی از ارکان جنگ سرد، غلبه ایدئولوژی بر راهبرد بود. مسأله‌ای که در دولت ترامپ اتفاق‌ افتاد و موجب نزدیک شدن کشور‌های دشمن و رقیب ایالات متحده با یکدیگر شد.
در پایان گفتنی است که سیاست‌های غرب و به‌خصوص ایالات متحده بر افزایش و یا کاهش این مسأله تأثیرگذار خواهد بود. البته تاکنون برخی از سیاست‌های بایدن همچون، سیاست تهدید و دیپلماسی در قبال روسیه در موضوع بحران اوکراین و موضعی که در وین برای احیای برجام داشته، نشان داده که حداقل ادامه روی سیاست‌های ترامپ نبوده است.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس