پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

سواد آبی

نویسنده : حمید عزیزی متواضع

جایی خواندم که یونسکو درباره انواع سوادها مانند سواد تربیتی، سواد مالی، سواد عاطفی و ... تعاریفی ارائه داده است، مثلا گفته شده که سواد انرژی یعنی توانایی مدیریت مصرف انرژی.
داشتم فکر می‌کردم اگر عبارتی هم داشته باشیم به نام سواد آبی چه معنایی برای آن می‌توان نوشت.
اگرچه همه می‌دانیم آب پس از هوا مهم‌ترین عامل زنده بودن و بقای ماست. مثل خورشید که همه‌روزه و به‌موقع از مطلع خود بیرون می‌آید تا مثل همیشه با وجودش جان بگیریم و زندگی کنیم.
اما، آیا همین که بدانیم آب مایع پراهمیتی است کافی است. آیا در قرن بیست‌ویکم و در دنیای انفجار اطلاعات شیر آب را بازکنیم و لیوان خود را پر کرده و بخوریم، دیگر نیازی به اطلاعات بیشتر درباره آب نداریم.
واقعیت این است که دنیای مصرف‌گرایی و سرعت سرسام‌آور محصولات جدید به ما اجازه فکر کردن درباره بسیاری از اطلاعات پیرامون‌مان را نمی‌دهد و شاید اصلا حوصله این کار را نداریم که بدانیم برای تولید یک کیلو گوشت گوساله 15 هزار لیتر یعنی اندازه یک تریلی 18 چرخ آب مصرف می‌شود، و شاید اهمیتی برایمان ندارد که بدانیم در کشورمان برای تولید یک کیلو گندم 3 هزار لیتر آب و تقریبا 2 برابر متوسط جهانی آب مصرف می‌شود.
بله برای بیشتر ما این موضوعات اهمیتی ندارد؛ اما اگر در ظهر گرم یک روز تابستان که با عطش فراوان لیوان را زیر شیر آب می‌گیریم و در کمال ناباوری جز سکوت و کمی فس فس هوا چیزی درون لیوانمان نمی‌ریزد اولش کمی جا می‌خوریم و بعد تازه می‌فهمیم چه اتفاق هولناکی در انتظارمان است و اگر بدانیم که این اتفاق ناشی از رفتار پدر و مادرمان است چه؟ آن‌موقع چقدر عصبانی خواهیم شد و چه ناسزاها که نثارشان نخواهیم کرد.
بله امروز همان روزی است که خورشید تصمیم گرفته طلوع نکند و شما حتما حال خرابی خواهید داشت. ابتدا دست به‌کار می‌شوید و آغاز به پرس‌وجو می‌کنید، به رفقا زنگ می‌زنید، سر به سایت‌های مختلف می‌زنید و ... ولی حتما کار از کار گذشته و جز افسوس چاره‌ دیگری نخواهید داشت.
اما خبر خوش اینکه امروز ما برای خودمان و فرزندانمان کمی فرصت داریم، فرصت داریم فکر کنیم، برنامه‌ریزی کنیم، رفتارمان را اصلاح کنیم و کمی مسئولانه به ابعاد مختلف زندگیمان نظاره کنیم.
درباره آب و در نردبان سواد آب در پله اول: آگاهی، باید آگاهی خود را درباره اهمیت اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و ... آب بالا ببریم.
در پله دوم: دانش، با مدیریت منابع آب، مناقشات مربوط به آب و ... آشنا شویم.
در پله سوم: نگرش مناسب به موضوع، حساسیت خود به موضوعات مرتبط با آب را افزایش داده که احتمالا تمایل به همراهی برای ادامه مسیر با کارگزاران برایمان راحت‌تر می‌شود.
در پله چهارم: مهارت‌های شناختی آب، ارتباط کنش‌های سازنده و اثرگذار درباره آب را با توسعه پایدار بررسی کرده و سرانجام در پله پنجم: فردی خواهیم بود با آمادگی لازم برای مشارکت سازنده در برنامه‌ها، اقدامات و سیاست‌های اثرگذار بر برنامه‌های مرتبط با آب که حاضر می‌شویم با دیگران به‌صورت داوطلبانه کمک‌هایی را انجام دهیم.
آن موقع است که مفاهیمی همچون حکمرانی آب، حقوق آب، تغییر اقلیم، ذی‌نفعان آب، فناوری‌های نوین آب، آب مجازی، بازچرخانی آب و ... برایمان حساسیت ایجاد کرده و برایش وقت خواهیم گذاشت.
حتما برای ارتقای سواد آب پس از آن به موارد زیر هم فکر خواهیم کرد:
آشکارسازی نقش آب در زندگی
زدودن اطلاعات غلط درباره آب
درک به هم پیوستگی منابع حیاتی(آب، خاک، غذا، انرژی، پسماند)
نشان دادن ماهیت محلی آب و همه اثرات مرتبط با آن چون هزینه حمل و نقل آب شرب که بسیار بالاست و آب شرب ماهیت محلی دارد.
شناسایی تفاوت انواع آب مثل آب‌های رنگی: خاکستری ، سیاه و ...
و بسیاری موارد دیگر که معمولا آدم‌های باسواد برایشان مهم است و برای آن وقت می‌گذارند.

مدیر دفتر روابط عمومی و آموزش همگانی
شرکت آب و فاضلاب استان همدان

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس