پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

اردیبهشت ماه بهشتی همدان را دیگر باید در خاطره‌ها جست

نویسنده : مهدی ناصرنژاد

انسان به این دلیل که بخشی از طبیعت به شمار می‌آید، در هر سن و سال و در هر شرایطی، دلبستگی و وابستگی نانوشته و مگویی با طبیعت و اقلیم پیرامون خود دارد و مردمان هر دیار و هر نقطه از اقلیم جهان به اقتضای شرایط محیطی خود آب و رنگ می‌گیرند و شخصیت پیدا می‌کنند. ایران پهناور و چهار فصل به تناسب اقلیم و ویژگی‌های آب‌وهوایی هر گوشه این آب و خاک دارای طبیعتی دلنواز و شگفت‌انگیزترین صحنه‌ها از کرانه‌ها و دشت‌ها و کوهپایه‌ها و جنگل‌های بکر و انبوه است که در هر فصل از سال خیل شیفتگان زیبایی‌های طبیعت را به خود جلب می‌کند.
طبیعت بخش‌های مختلفی از ایران عزیزمان شامل استان‌های متعدد در شمال و جنوب و غرب و شرق که در یک امتداد اقلیمی قرار می‌گیرند، از بسیاری ویژگی‌های آب و هوایی مشترک برخوردار می‌شوند، به خصوص اگر در دامنه‌های سلسله جبال‌های پرامتداد مرکز و غرب و شرق واقع شده باشند. در این معنا و در یک تأمل کوتاه شاید خصوصیات جغرافیایی چند استان واقع در غرب کشورمان شامل همدان، زنجان، قزوین و بخش‌هایی از آذربایجان‌های شرقی و غربی، مشابه و نزدیک بهم جلوه کند، اما چنین اشتراک‌های اقلیمی قطعا از نگاه دانشمندان زیست‌شناس و اهل تحقیق و صاحب‌نظر، دارای تناقص‌های بسیار است و نشانه‌های بارز آن، گیاهان و گونه‌های مختلف کانی و معدنی و همچنین پرندگان و گونه‌های حیوانی است که در دسته‌های متعدد، مختص هر منطقه و اقلیم شناخته شده‌ای از این خط سیر طولانی و پر فراز و نشیب زندگی می‌کنند. در یک کلام، همدان و اقلیم خوش نقش و نگار این دیار پرآوازه، در میانه‌های فصل بهار، اردیبهشت ماهی را تجربه می‌کند که به نحو محسوسی متمایز از چنین ماه و فصلی در سایر استان‌های سرسبز و سردسیر و ییلاقی کشورمان می‌باشد. شاید آن نسل از همدانی‌های آب الوند نوشیده که وقار و وجاهت آنان در تجربه‌های گرانسنگ و موی سپید و نمکی‌شان مجسم می‌باشد، خیلی بهتر و دلنشین‌تر بتوانند‌، زیبایی و جذابیت‌های اردیبهشت ماه همدان را توصیف کنند. اقلیم همدان تا حدود ۵ دهه پیش چنین بهم ریخته و غیرقابل پیش‌بینی نبود. چهار فصل همدان در اقلیم قدیم کامل بود و هر فصلی از سال سرجای خودش قرار داشت. در تمام سال‌هایی که هنوز طبیعت جادویی همدان و شهرهای استان چنین دست‌خوش تغییرات ویرانگر اقلیمی نشده بود، همدان زمستانی واقعی و زمستانی را تجربه می‌کرد و حدود چهار ماه با بارش‌های مداوم برف سنگین و یخبندان‌های شدید سازگار بود و باغ و درخت و دشت و بیابان به طور کامل به خواب زمستانی فرو می‌رفت و اینگونه نبود که نظیر سال‌های اخیر، درختان زردآلو و بادام و آلبالو و گیلاس در باغ‌های گسترده چهار گوشه این شهر از همان اوایل بهمن ماه شکوفه دهند و گل‌های سپید و صورتی بر روی شاخسار درختان میوه خودنمایی کنند تا در یک نسیم سرد و گزنده اول بهاری بسوزند و سیاه شوند. در آن اقلیم واقعی، روزهای کوتاه و شب‌های بلند همدان زیر تازیانه سرمایی ضعیف‌کش لحظه به لحظه سپری می‌شد تا نسیم معجزه‌گر بهاری حول‌وحوش اسفندماه به مردمان این دیدار نوید شنیدن شدن پای بهار را بدهد. در چنین شرایط آب و هوایی و اقلیم بود که درختان میوه تقریباً و اکثر بعد از سیزده نوروزی شکوفه‌های خود را نمایان می‌کردند. سبزه‌زار‌ها و‌ انواع بوته‌های علفی و دارویی و خوراکی اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت ماه، رخ سبز و دلنواز خود را برای زیبایی دوستان و اهالی طبیعت‌گرد، به نمایش می‌گذاشتند. اینک و در زمانه حال، اندوه‌بار است وقتی توسط منابع و کارشناسان مسئول، وقوع تغییرات گستره اقلیمی در کشورمان رسماً اعلام می‌شود. دیگر باید پذیرفت که بهار ایران و اردیبهشت ماه همدان آن شاهکار طبیعت در نیم‌قرن پیش نیست. دست‌های ویرانگر انسان خودخواه و زیاده‌طلب نیز، بیشتر از آستین نظام‌های حکومتی در کشورهای مختلف و در این نوشتار از کشورهای همسایه و دور و نزدیک، بیرون آمده تا یا تغییر مسیر در بسترهای طبیعی رودخانه‌ها و ایجاد سد‌های بازدارنده و مجرمانه جلوی شاهراهه تاریخی رود‌های بزرگی که رگ حیاتی چند کشور از جمله ایرانمان را سیراب می‌ساخته، بگیرند و مرگ تدریجی طبیعت و اقلیم منطقه را سرعت ببخشند. دیگر از آن بارندگی‌های فصلی در کل منطقه خبری نیست و اگر گاهی با خشم طبیعت سیلاب‌های ویرانگر براه می‌افتد، این، آن چیزی نیست که در قاموس اقلیم روزگاران گذشته بوده است. بهار امسال در همدان و خیلی از مناطق کشورمان بجای اینکه عطر شکوفه‌ها و رنگ خوش سرسبزی و زندگی را احساس کنیم، هیولای گرد و غبار و هوای کشنده تغییرات اقلیمی و حاصل بستر خشک رودخانه‌ها و تالاب‌های تاریخی و بیابان‌های سوخته کشورهای همسایه را، نفس کشیدیم. همچنین دستان بی‌رحم انسان‌ها شاید هم از روی استیصال و بیکاری و نداری بجان دشت‌ها و کوهپایه افتاده تا بوته‌های دارویی و سبزینه‌های خوراکی را هنوز به شکوفه و لبخند زندگی نرسیده، ریشه‌کن ساخته و به پشیزی در بازار مکاران بفروشند. گویی آخرالزمان است هر کس به تکاپو افتاده تا با چنگ انداخت و قربانی ساختن محیط زیست و سوراخ‌سوراخ کردن زمین و سرهم ساختن بتن و آهن، چند صباحی را در فراموشی بیشتر سپری کند. دوستانی دارم که اهل کوهنوردی و طبیعت‌گردی و بعضاً پاکیزه‌سازی محیط زیست از آلودگی‌‌سازی‌های انسان‌های بی‌خرد هستند. توفیقی اجباری برایم دست داده بود تا با یک گروه از این دوستان که هفته پیش از ارتفاعات الوند پایین می‌آمدند دیدار تازه کنم. از حال و روزشان و دیدنی‌هایشان پرسیدم، یکی گفت، فلانی این روز‌ها به جای احساس نشاط و شادابی در جاذبه‌های الوند و اطراف و اکناف آن، احساس دلسردی و نگرانی به آدم دست می‌دهد. داریم مرگ تدریجی زمین و فرزندان زمین را تماشا می‌کنیم.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس