پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

جایی که تاریخ و هنر معماری شکوفا شد

عمارت دهلیز ویترین فاخر تاریخ همدان

نویسنده : مریم مقدم

این عمارت امروز توانسته است میان میراث دیروز و زندگی امروز پیوندی تازه برقرار کند؛ روایتی که این‌بار نه فقط بر مرمت یک خانه تاریخی، بلکه بر تجربه سال‌ها میزبانی و رستوران‌داری حرفه‌ای استوار است.
مدیریت این مجموعه را (علی طاهری ) بر عهده دارد؛ چهره‌ای نام آشنا و شناخته‌شده در عرصه رستوران‌داری همدان که همراه با تیم حرفه ای خود، سال‌ها در رستوران خوش‌نام «ساحل» در میدان خوش آب و هوای عباس آباد همدان تجربه میزبانی از شهروندان و مهمانان این شهر را پشت سر گذاشته‌اند.
عمارت دهلیز؛ جایی که تاریخ و هنر معماری شکوفا شد
عمارت دهلیز با قدمتی حدود ۱۸۰ سال، روایتی زنده از تاریخ، معماری و فرهنگ این سرزمین است؛ عمارتی که ریشه‌های آن به دوره‌های قاجار بازمی‌گردد و پس از گذشت نزدیک به دو قرن، بار دیگر شکوه و اصالت خود را به نمایش گذاشته است.
احیای این بنای ارزشمند با تلاش علی طاهری و همراهی مهندسان و متخصصان گرامی انجام گرفته است؛ تلاشی که هدف آن تنها بازسازی یک ساختمان قدیمی نبوده، بلکه حفظ هویت تاریخی بنا و به یادگار گذاشتن اثری فاخر و ماندگار برای نسل‌های امروز و آینده بوده است.
در فرآیند مرمت و بازسازی عمارت، تلاش شده است تا ضمن بهره‌گیری از امکانات و استانداردهای امروزی، اصالت معماری و جزئیات ارزشمند بنا نیز حفظ شود؛ به‌گونه‌ای که حضور در دهلیز، تنها تجربه‌ای از یک فضای پذیرایی نباشد، بلکه فرصتی برای لمس تاریخ و تماشای هنر معماری ایرانی باشد.
یکی از جلوه‌های چشمگیر عمارت، تراس آن است که در طراحی و اجرای آن از دو نوع چوب با رنگ و بافت متفاوت استفاده شده است. در بخش لمبه‌کاری، چوب‌های تیره از جنس گردو و چوب‌های روشن از جنس گلابی به کار رفته‌اند؛ ترکیبی که جلوه‌ای گرم، اصیل و چشم‌نواز به فضای عمارت بخشیده و ظرافت معماری آن را دوچندان کرده است.
از دیگر بخش‌های منحصربه‌فرد عمارت دهلیز، ۱۲ آلاچیق مجموعه است که هر یک نامی مستقل دارند و تعداد دوازده‌گانه آن‌ها نمادی از دوازده ماه سال قاجاری است. طراحی هر آلاچیق با دقت و ظرافت انجام شده و سقف‌های آن‌ها با الهام از سقف‌های فاخر خانه‌های قدیمی، حال‌وهوایی اصیل و نوستالژیک به فضا بخشیده است؛ گویی هر آلاچیق، اتاقی مستقل از یک خانه تاریخی است که با امکانات امروزی دوباره جان گرفته است.
هر یک از این آلاچیق‌ها نیز به صورت مجزا از سیستم گرمایش از کف و سرمایش مستقل برخوردار است تا در کنار زیبایی و اصالت، آسایش و آرامش میهمانان نیز به بهترین شکل فراهم شود.
امروز عمارت دهلیز با ظرفیت پذیرایی از حدود ۹۰۰ نفر، در قامت مجموعه‌ای بزرگ و در عین حال وفادار به هویت تاریخی خود، پذیرای میهمانان است؛ مجموعه‌ای که در آن، معماری اصیل گذشته با امکانات و استانداردهای امروز پیوند خورده است.
دهلیز تلاشی است برای آنکه تاریخ، تنها در قاب عکس‌ها و کتاب‌ها باقی نماند؛ بلکه در فضایی زنده و پویا، بار دیگر نفس بکشد. اینجا گذشته و امروز در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا هنر معماری، اصالت تاریخی و فرهنگ میزبانی ایرانی در فضایی فاخر و ماندگار به میهمانان عرضه شود. عمارت دهلیز؛ جایی که تاریخ، هنر و معماری، پس از ۱۸۰ سال، دوباره شکوفا شده‌اند.
از خانه تا مقصد گردشگری
سرنوشت بسیاری از خانه‌های تاریخی شهرها تقریبا شبیه یکدیگر است؛ زمانی محل زندگی‌اند، بعد با تغییر سبک زندگی از رونق می‌افتند، سال‌ها خالی می‌مانند و سرانجام میان فرسودگی و تخریب گرفتار می‌شوند. در چنین شرایطی، تغییر کاربری می‌تواند یکی از راه‌های نجات این بناها باشد؛ به شرط آنکه اقتصاد، جایگزین میراث نشود. دهلیز از همین زاویه قابل بررسی است.
عمارت دهلیز دیگر صرفا یک ساختمان تاریخی نیست که باید از پشت حصار به آن نگاه کرد. این بنا به فضایی برای حضور مردم تبدیل شده است؛ جایی برای غذا خوردن، دیدار، برگزاری مراسم، اقامت و تجربه معماری تاریخی.این تغییر، در ظاهر یک تغییر کاربری ساده است؛ اما در باطن می‌تواند بخشی از فرآیند احیای بافت تاریخی شهر باشد.چرا که میراث فرهنگی زمانی در معرض خطر قرار می‌گیرد که از زندگی مردم جدا شود.
میراثی که باید زندگی شود
در سال‌های گذشته، نگاه به بناهای تاریخی بیش از گذشته از «حفاظت صرف» به سمت «احیا و بهره‌برداری مسئولانه» حرکت کرده است.منطق این رویکرد ساده است، بنایی که کارکرد اقتصادی و اجتماعی نداشته باشد، در بسیاری از موارد امکان نگهداری بلندمدت خود را از دست می‌دهد.اما تغییر کاربری بناهای تاریخی یک تیغ دولبه است.
اگر مرمت و بهره‌برداری با شناخت ارزش‌های معماری و تاریخی بنا انجام شود، می‌تواند به ماندگاری آن کمک کند؛ اگر صرفاً با هدف ایجاد یک فضای تجاری انجام شود، ممکن است همان چیزی را از بین ببرد که بنا را ارزشمند کرده است.دهلیز از این منظر، تنها یک رستوران یا هتل نیست؛ یک آزمون برای پیوند دادن میراث تاریخی با اقتصاد گردشگری است.
رستورانی که دیوارهایش داستان دارند
تجربه غذا خوردن در یک بنای تاریخی با حضور در رستورانی که صرفاً دکور سنتی دارد، یکسان نیست.در فضای تاریخی، خود بنا بخشی از تجربه است.آجر، حیاط، تناسب فضاها و ساختار معماری، عناصر تزئینی صرف نیستند؛ آنها بخشی از روایت مکان‌اند.
دهلیز می‌تواند از همین ظرفیت برای جذب گردشگر استفاده کند؛ گردشگری که دیگر تنها به دنبال یک وعده غذا نیست، بلکه بخشی از تجربه سفر خود را در انتخاب محل غذا، اقامت و تفریح جست‌وجو می‌کند.این موضوع برای همدان اهمیت بیشتری دارد؛ شهری که با برخورداری از هگمتانه، بازار تاریخی، خانه‌های قدیمی و مجموعه‌ای از آثار و محوطه‌های تاریخی، نیازمند آن است که گردشگری را از «بازدید از چند اثر» به «تجربه زندگی تاریخی شهر» نزدیک کند.
اقامت در خانه‌ای که زمانی خانه بود
با افتتاح هتل بوتیک دهلیز، این تجربه یک مرحله جلوتر رفته است.این مجموعه در مساحت ۱۸۰۰ مترمربع و با زیربنای ۳۷۰۰ مترمربع و سرمایه‌گذاری حدود ۲۰۰ میلیارد تومان به بهره‌برداری رسیده و برای ۹۰ نفر اشتغال مستقیم و ۱۵۰ نفر اشتغال غیرمستقیم ایجاد کرده است.وجود هتل بوتیک در این بنا، یک امکان تازه برای گردشگری همدان ایجاد می‌کند: اقامت در فضای تاریخی، نه صرفاً بازدید از آن. این تفاوت کوچکی نیست.
گردشگری زمانی برای اقتصاد مقصد ارزش بیشتری ایجاد می‌کند که گردشگر به جای عبور سریع از شهر، بخشی از زمان خود را در آن سپری کند. اقامتگاه‌های تاریخی می‌توانند با تبدیل شدن به بخشی از تجربه سفر، در افزایش ماندگاری گردشگر مؤثر باشند.
بخش خصوصی ضلع فراموش‌شده حفاظت
احیای بناهای تاریخی بدون حضور سرمایه‌گذار بخش خصوصی، در بسیاری از شهرها دشوار است.دولت و نهادهای متولی میراث فرهنگی، به تنهایی منابع کافی برای مرمت و نگهداری همه بناهای تاریخی را ندارند. از سوی دیگر، سرمایه‌گذار نیز بدون امکان بهره‌برداری اقتصادی، انگیزه کافی برای ورود به این حوزه نخواهد داشت.نقطه اتصال این دو، سرمایه‌گذاری مسئولانه در میراث فرهنگی است.
در آئین افتتاح هتل بوتیک دهلیز نیز بر همین موضوع تأکید شد به گونه ای که ، حمید ملانوری‌، استاندار همدان، این پروژه را نمونه‌ای از احیای یک بنای تاریخی و تبدیل آن به فضایی برای استفاده مردم و گردشگران دانست.محسن معصوم‌علیزاده، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان نیز با اشاره به اجرای پروژه‌های مشابه در استان، از ۱۵ پروژه در حال اجرای مشابه خبر داد که با سرمایه مردم و بخش خصوصی، بناهای تاریخی را به فضاهایی با کارکردهای مورد نیاز امروز تبدیل می‌کنند.
در دهلیز ، تغییر فقط تغییر عنوان یک ساختمان نیست؛ تغییر سرنوشت یک بناست.البته قضاوت نهایی درباره موفقیت چنین پروژه‌ای را باید در گذر زمان انجام داد؛زیرا احیای میراث فرهنگی زمانی موفق است که بنا هم زنده بماند و هم همان چیزی بماند که به خاطر آن ارزشمند شده است. در یکی از کوچه‌های قدیمی همدان، چراغ خانه‌ای دوباره روشن شده است.مردم وارد می‌شوند، غذا می‌خورند، گفت‌وگو می‌کنند، عکس می‌گیرند و گاهی شب را همان‌جا می‌گذرانند.شاید برای آنها دهلیز فقط یک مقصد باشد.
اما برای شهر، ماجرا عمیق‌تر است ماجرا درمورد یک خانه تاریخی است که دوباره به آن زندگی برگشته است ماجرا حکایت انسانهایی همچون علی طاهری هستند که می‌خواهند تاریخ پر غرور شهر را در ویترینی شکیل و حرفه ای به گردشگران ارائه دهند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس