همچنان که پیش بینی میشد، بسیاری از صاحبنظران کشور از منظر آسیب شناسی و ارائه راهکار به موضوع حوادث خشن دی ماه ورود کردهاند.
بخشی از این اظهار نظرات در حوزه امنیتی و ضرورت مراقبت از مردم کشور و مباحثی اینچنینی است که هر چند اهمیت و اولویت زیادی دارد اما با توجه به اینکه امنیت، متأثر از فضای سیاسی و اجتماعی کشور است، لازم است اظهار نظرات در این دو حوزه به منظور تأمین امنیت عمومی بیشتر مورد توجه و تأمل باشد.
همچنین راهکارهایی چون فعال شدن دیپلماسی و خنثی سازی تحریمها و... نیز مطرح شده که به نوعی همواره در حال انجام بوده و به موضوعی خسته کننده تبدیل شده است.
در این شرایط اهمیت توجه به آسیب شناسی صاحبنظران علوم اجتماعی و سیاسی با توجه به اولویت آن به تغییرات اجتماعی و سیاسی اهمیت بیشتری دارد.
در این زمینه محمدمهدی مجاهدی، پژوهشگر علوم سیاسی در میزگردی نکاتی قابل تأمل مطرح کرده است.
او گفته است؛«از سال ۱۳۹۷ به بعد، جمعیت فقرا 2برابر شده و ریزش طبقه متوسط با نرخی بیسابقه رخ داده است؛ وضعیتی که سبب شده افرادی با خاستگاههای متفاوت اقتصادی، در یک نقطه مشترک به نام «نارضایتی از وضعیت موجود» به هم برسند. این وضعیت منجر به شکلگیری یک «سیاهچاله» اجتماعی شده است که در آن، شهروندانی که پیشتر سبک زندگی و انتظارات متفاوتی داشتند، اکنون به دلیل سقوط منزلتی، احساس بیگانگی میکنند و هر گروهی که دچار تلاطم شود، سایر گروهها را نیز به اعتراض فرامیخواند.این پدیده باعث شده ناآرامیها حالتی «رفت و برگشتی» و «آکاردئونی» پیدا کنند و هر بار با چهرهای جدید ظاهر شوند.»
در این میزگرد که چند صاحبنظر دیگر حوزه اجتماعی و سیاسی نیز حضور داشتهاند، مباحث خوبی مطرح شده و راهکارهایی همچون همه پرسی برای احیا و بازگشت جامعه پیشنهاد شده است.
اما واقعیت آن است، تازمانی که نتوان وضعیت سیاهچاله اجتماعی را تغییر داد، نمیتوان به راهکارهای سیاسی دیگر امید داشت.
در واقع راهکار گذر از این مرحله در راهکارهای اجتماعی متأثر از حوزه اقتصادی نهفته است و لازم است توجه جدی به این موضوع شود.
جامعه بی قرار نمی تواند به آرامش دست یابد و لازم است این بی قراری در نبرد با سیاهچالهها و خروج از وضعیت سیاهچاله به وضعیت قرار و حرکت به سمت جامعه مقتدر تغییر کند.
این اقدام میتواند وضعیت رفت و برگشتی ناآرامیها را نیز تغییر داده و برگشت آن را با تأخیر طولانی مواجه کند.
تغییر در وضعیت رفت و برگشتی ناآرامیها به این دلیل اهمیت دارد که برخی از روند پژوهان با بررسی فاصله ناآرامیها به این باور رسیدهاند که فاصله بین ناآرامیها در کشور کم شده و از چندین سال به 2سال رسیده است و این فاصله در حال کمتر شدن است، به طوری که برخی از احتمال تکرار ناآرامیهای در ماههای آینده در صورت بیتوجهی به برخی شاخصها از جمله شاخص رضایتمندی و کارآمدی و ضرورت تغییر مثبت آنها سخن میگویند.
با این اوصاف انتظار میرود در کنار ادامه روند خوب پذیرش حق اعتراض و حقوق معترضان و همچنین ضرورت صیانت از معترضین در اعتراضات و تجمعات به موضوع تغییر روند سقوط و صعود طبقات اجتماعی و به ویژه شرایط طبقه متوسط و ضرورت خروج از وضعیت سیاهچاله به منظور پیشگیری از تکرار ناآرامیها و همچنین دستیابی به جامعهای مقتدر در کنار دولت توانمند، تلاش مضاعف شود.
