پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

برای آن سال‌ها که زمستان با شب یلدا می‌آمد

نویسنده : مهدی ناصرنژاد

تمام فرهنگ ایرانی با شیرینی و دلگرمی آداب‌ورسوم ناب ایرانی قابل تعریف و شنیدنی است. پیوستگی‌های ملی و اتحاد و همدلی اقوام ایرانی با توسل به ریسمان ناگسستنی سنت‌های مشترکی که بین اقوام گوناگون ایرانی وجود دارد، ممکن بوده و هست و هرکجا یادی از افتخارات و سربلندی ایرانیان در فراز و فرودهای تاریخ چند هزار ساله این مرز و بوم کهن به میان آمده، کنایه‌های پندآموزی هم از آیین‌های مشترک ملی و میهنی و رهنمودهای انسان‌ساز دینی بر زبان‌ها جاری شده است.
بسیاری از آیین‌ها و سنت‌های گوهرگون ایرانی، اما در تندباد بیرحم و ویرانگر واردات فرهنگ بیگانه در عصر بی‌عاطفه ارتباطات دچار از هم‌گسیختگی و از هم‌گریزی آدم‌های فارسی‌گوی شده است و دیگر صداهای خوشی از این جام ترک خورده بر نمی‌خیزد.
روزگار ماه و سال و گردش پاییز و بهار هم دیگر آن روزگاران پیشین نیست و چله‌های تابستانی و زمستانی هم در فضای اقلیم جدید سرزمین ایرانی، دیگر رنگ و حال و هوای چله‌‌های قدیمی را ندارد و نه بهارمان، بهار است و نه زمستان‌هایمان حال و هوای قصه‌های ننه سرما را دارد.
شب‌های چله و دورهمی‌های یلدایی در آغازین شب زمستان‌های قدیم، با ترنم خوش و نرم دانه‌های برف که رقصان، رقصان از آسمان بر زمین می‌نشست، حکایت‌های دنباله‌دار و دلنشینی داشت و می‌شد تصویر قصه‌های بابا بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها از خلق و خوی سرد و طوفانی ننه سرما در شب‌های برفی و دراز یلدا را تماشا کرده و باور داشت، اما در این سال و ماه دیگر کو آن برف و کولاک زمستانی که تقریباً از آخرین ماه پاییزی در پهنه وسیعی از کشورمان شروع می‌شد و در بلندترین شب سال هم حکایت یلدا و شب چله‌نشینی اقوام ایرانی را رقم می‌زد.
اهتمام برای حفظ سنت‌ها و آیین‌های عبرت‌انگیز ایرانی برای آفت‌زدایی از فرهنگ درس‌آموز و انسان‌ساز این سرزمین کهن، چه در رسانه‌های کشورمان و چه از طریق برگزاری جشن‌ها و گردهمایی‌های ادبی و علمی، بسی کار سزاوار و تحسین برانگیز است. تلاش و تولید برنامه‌های متنوع برای پاکسازی فرهنگ ایرانی از افزودنی‌های شیطنت‌آمیز توسط شبکه‌های اجتماعی وابسته به بیگانگان و در این میان نکوهش رفتار خودسرانه و مقلدانه افراد سهل‌انگار و بی‌خیال برای آلوده ساختن سنت‌های ایرانی به رنگ و لعاب ظاهری و فریبنده غربی‌ها، حداقل وظیفه اصحاب رسانه در کشورمان است که با آگاهی کامل از زوایا و سادگی‌ها و همخوانی‌های آیین ایرانی در هر مناسبت ، نسل‌های جوان و بی‌تجربه از سنت‌های قدیمی را، آگاه سازند و تبیین کنند که تمام لذت و پیام و فلسفه ماندگاری سنت‌های قدیمی ما ایرانیان در مناسبت‌های مختلف در سادگی و بی‌پیرایگی آن بوده و هست، چراکه بسیاری تشریفات سلیقه‌ای و من درآوردی که در جشن‌ها و آیین‌های مختلف ایرانی و همچنین میهمانی‌ها و دورهمی‌های معمول فامیلی هزینه‌های اضافی و سنگین روی دست میزبان یا میهمان به هر بهانه بگذارد، به تدریج فامیل و دوستان را از میهمانی‌ها و دورهمی‌ها و مناسبت‌های آیینی فراری خواهد داد و نتیجه‌اش دوری و فراموشی دوستان و فامیل و آشنایان دور و نزدیک از هم خواهد شد و متأسفانه می‌شود این آفت و بیماری فرهنگی که اینک بر جامعه و فرهنگ ما غلبه کرده و بنیان‌های هویتی و اصالت ایرانی را به خطر انداخته است.
اگرچه بیماری مرموز کرونا در 2 سال گذشته سایه منحوس خود را بر آیین‌های دل خوش‌کنک ایرانی انداخته و موجب اخلال در بسیاری رفت‌وآمدهای فامیل و اقوام ایرانی شده است، از سویی نیز اگرچه گرانی کمرشکن قیمت اکثر وسیله و مایحتاج میهمان‌داری و صله‌رحم موجب بی‌مهری و پرهیز اجباری اهل فامیل و آشنا از احوال پرسی‌های خداپسندانه و دلجویانه و محبت‌آمیز و یخ آب‌کنی‌ها شده است، اما هنوز هم راه امید و بستر همدلی‌ها باز است.
هنوز هم می‌شود به بهانه یک شب یلدایی، از بزرگترهای فامیل و اقوام دور و نزدیک دلجویی کرد و ساعتی را فارغ از غم دنیا و مشکلات فراوان زندگی، دور هم نشست.
اگرچه قیمت میوه و آجیل و سور‌ و ‌سات پذیرایی در شرایط کنونی ممکن است خم به ابروی هر صاحب میهمان و صاحب‌خانه بیاورد، ولیکن می‌شود با نگاهی پندآموز به زیر و بم سنت‌های شیرین گذشتگانمان و پذیرایی‌های ساده و بی‌پیرایه و صمیمی، هر میهمان را خوشحال و راضی بدرقه کرد.
حالا این موضوع مطرح است که مردم با تحریم خریداری آجیل و میوه شب یلدایی، زهر گرانی قیمت‌های بازار را بی‌اثر کنند، اما نه به آن شوری شور و نه به این بی‌نمکی! می‌شود خلاصه و مفید از عهده هر گرانی و هر پذیرایی شاد و بی‌منت در شب یلدایی سربلند بیرون آمد. آری می‌شود و بازهم می‌شود (به اتفاق جهان گرفت.)

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس