در هفتهای که به نام خبرنگاران و فعالان رسانهای ثبت شده است، فرصتی فراهم گشته تا به جوانب مختلف نقش و جایگاه رسانه متناسب با نیازها و اولویتهای جامعه پرداخته شود.
یکی از این جنبههای مهم و البته دارای ضرورت حیاتی برای جامعه، روایتپردازیهای گوناگون از وقایع و به تبع آن اهمیت سواد رسانهای برای دریافت صحیح و دقیق اخبار و اطلاعات شفاف و تحلیل آن است؛ امری که خود مانعی جدی در مسیر وارونه جلوه دادن واقعیات یا دروغپردازیها به ویژه در فضای مجازی محسوب میشود.
امروز در عصری به سر میبریم و زندگی میکنیم که عنوان مدرن را به خود گرفته و تغییر و تحولات سریع تکنولوژی از مهمترین ویژگیهای آن محسوب میشود. تغییراتی که هر یک از جوانب اجتماعی، اقتصادی، اخلاقی و حتی روحی زندگی انسانها را سخت تحت تأثیر قرار داده است.
در چنین شرایطی که تکنولوژی جولان میدهد و سرعت انعکاس و انتشار اخبار ولو نادرست و غیرواقعی به وفور یافت میشود و به ویژه در فضای مجازی شاهد افزایش اخبار نادرست هستیم، نیاز جامعه به سواد رسانهای بسیار ضروری و بلکه حیاتی است.
امروزه دسترسیها و دریافت اطلاعات برای آحاد جامعه بسیار سهل و آسان است، اما یافتن اطلاعات مناسب، معتبر، بیطرف و هدفمند و اینکه مخاطبین بتوانند دست به بررسی، ارزیابی و تحلیل پیامها بزنند، چندان راحت به نظر نمیرسد و گاهی با مشکلاتی مواجه است.
این در حالی است که پردازش اطلاعات و دستیابی به اخبار شفاف و درست از جمله ضرورتهای عصر تکنولوژی است که زمینههای آن با رشد و ارتقای سواد رسانهای میسر و فراهم میشود.
سواد رسانهای به عنوان مهارتهای اساسی انسان امروز، پشتوانه محکمی برای اعضای یک جامعه است تا نه تنها تحت تأثیر آسیبهای رسانهای قرار نگیرند و گرفتار روایتپردازیهای مغایر با واقعیت نشوند، بلکه برخورداری از چنین توانایی ارزشمندی، توانایی تفکر خلاق در افراد را به دنبال دارد و به شهروندان کمک میکند که به رسانهای درست برای دریافت اطلاعات صحیح دسترسی پیدا کنند و بتوانند با آنالیز و تجزیه و تحلیل جوانب مختلف یک پیام، به اهداف و انگیزههای پنهان آن پی ببرند.
از سوی دیگر، برخورداری شهروندان جامعه از سواد رسانهای بالا و بهروز باعث میشود که عوامل ایجاد شکاف و چنددستگی از بین برود یا به حداقل برسد؛ زیرا با وجود چنین مهارت و توانایی بالایی، ارزشهای هویتی جامعه که دارای ریشههای تاریخی و اعتقادی است به بهترین شکل ممکن بازخوانی و بازنمایی میشود و قشرهای مختلف جامعه را حول محورهای مشترک جمع میکند. بنابر این، اثربخشی سواد رسانهای افراد جامعه فقط در رشد آگاهیها و دریافت اخبار درست و مبتنی بر واقعیت خلاصه و محدود نمیشود، بلکه این مهم پشتوانه محکمی برای حرکت آگاهانه در مسیر همبستگی اجتماعی و انسجام ملی است.
با این اوصاف، تقویت بنیههای رسانهای و روزآمدسازی سواد رسانهای شهروندان از جمله نیازها و بلکه اولویتهای جامعه است که همواره باید در برنامهریزیها و سیاستگذاریهای کلان و راهبردی جامعه مورد توجه قرار گیرد.
