پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

هویت بازار تاریخی همدان از دست رفته است

نویسنده : مهدی ناصرنژاد

بازار تاریخی و سنتی همدان تا گذشته‌ای نه چندان دور شاید بتوان گفت پیشانی تاریخ فرهنگی و تجلی‌گاه صنایع بومی و اقتصاد خودجوش قدیمی‌ترین شهر ایران و جهان شناخته می‌شد، اما درحال حاضر فقط چند نام از آن همه شکوه و رونق بازار بزرگ باقی مانده است که آن نیز به‌تدریج در اذهان مردم درحال رنگ باختن است .

بازارقدیم همدان به لحاظ مرکز ثقل اقتصاد مولد پخش وسیعی از غرب کشور با نام‌ها و هویتی اصیل از راسته‌های منظم و متعدد و همچنین کاروانسرا و تیمچه‌هایی آباد و پررونق نزد تجار و صاحبان کسب وکارهای گوناگون در کشورمان شناخته می‌شد و هر راسته بازار و کاروانسرا و تیمچه هویتی خاص و آدرس سر راست داشت که هر مراجعه‌کننده و انبوه طرف معامله از نقاط شهری و روستایی برای تهیه وفروش کالاهای گوناگون را مستقیم به مقصد هدایت می‌کرد .

بخش‌ها و مراکز فعالیت‌های اقتصادی بازار سنتی همدان براساس نوع کار و پیشه صنعتگران و تجار و صاحبان کسب وکارهای خرد و کلان نام‌گذاری و شناخته می‌شد و هر راسته و تیمچه کانون داد و ستد و تولید کالایی خاص بود، به‌گونه‌ای که به طور مثال راسته خامه‌فروشان بازار همدان فقط مختص فعالیت تجار و فروشندگان و همچنین تردد مشتریان مواد اولیه تولید قالی شناخته می‌شد و کاروانسرا و تیمچه‌های رنگرزها ورنگ فروشان فقط صاحبان این‌گونه حرفه‌های بومی را گرد هم می‌آورد و بدین‌گونه راسته مسگر‌ها، حلبی‌سازها، کفاشان، قنادها، کتابفروشی‌ها، زرگرها، قصاب‌ها، شیشه‌گره، نخود بریزخانه و چندین حرفه وفن و صنایع‌دستی و بومی با حال وهوای خاص و سر‌وصداهایی که نشانه رونق و جنب وجوش این‌گونه حیات اقتصادی بود، مشتریان و مراجعه‌کنندگان مخصوص به‌خود را جلب می‌کرد .

دیگر نیروهای کار و رفوگر قالی، فعالان حرفه‌های وابسته و باربرها و صدها کسب وکار خدماتی و خیاط و پارچه‌فروش و خواربارفروشی نیز حول محور رونق و رفت وآمد پر جنب وجوش بازار همدان معاش خود را تأمین می‌کردند و حیات اقتصادی داشتند .

امروزه اما از تمام شکوه و رونق گذشته بازار همدان نام‌ها و هویتی کمرنگ باقی مانده است و تمام راسته بازارها و تیمچه‌های پرطمطرق به اشغال کسب وکارهای غیرمرتبط و واسطه‌ای در آمده است که هیچ کمک و همسویی با اقتصاد سنتی و کسب وکارهای مولد در بازار قدیم همدان ندارد .

به طور مثال در تمام راسته بازار کفاش‌ها چند مغازه باقی است که آنها هم اغلب کفش و این‌گونه کالاهای تصنعی از نقاط دیگر کشور را عرضه می‌کنند و کفش دست دوز به‌ندرت در بازار کفاشان همدان تولید می‌شود . از چند تیمچه مخصوص رنگرزها و صدها استاد رنگرز و دستان رنگ گرفته کارگران رنگرز در بازار همدان فقط یک کارگاه کم‌رونق رنگرزی با استاد کارگری تنها و پا به‌سن گذاشته باقی مانده است که آن هم باید جست‌وجو کنی و از چندین نفر نشانی بگیری تا بتوانی پیدایش کنی .

حالا دیگر بازار سنتی همدان با راسته‌ها و تیمچه وکاروانسراهای پر تعدادش در قرق مشاغل واسطه‌ای و عرضه کالاهای لوکس و برقی و اجناس وارداتی است که شاید به بهانه قیمت‌هایی به‌ظاهر ارزان و نازل‌تر نسبت به فروشگاه‌های سطح شهر ، مشتریان مخصوص به‌خود را جذب می‌کند و کمتر کسی نام و نشان بازار قدیم همدان را با همان هویت با شکوه گذشته و به‌عنوان بخش مهمی از تاریخ تمدن ایران زمین می‌شناسد .

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس