پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

کمی هم تغییر الگوی مصرف کمکمان می‌کند

نویسنده : مهدی ناصرنژاد

ساختار جامعه ‌ایران در یک تقسیم‌بندی کلی همواره شامل 2 دسته کم‌درآمد و پردرآمد بوده است و قشر متوسط هم که در هر حالتی بین برزخ و بهشت زندگی گرفتار است و یک پایش به پیش بوده و یک پایش به پس!
حال در این شرایط شیر تو شیر تحریم‌های اقتصادی و محدودیت‌های کرونایی و هزاران مشکلات ناشی از آن، این قشرهای کم‌درآمد جامعه هستند که بیشتر از همه رنج معیشت و بخور و نمیر زندگی را تحمل می‌کنند و این واقعیتی است که از مقام معظم رهبری تا مسئولان ارشد کشور هم به همین دغدغه بزرگ اشاره‌های فراوان دارند و چاره‌جویی می‌کنند. به‌طور قطع تعدیل مشکلات اقتصادی جامعه امروز که موجب به‌وجود آمدن تبعات سنگین اجتماعی هم شده است، راهکارهایی دارد که عزم جزم مسئولانی توانمند را می‌طلبد و باید با تکیه بر اهرم‌های قانونی و تصمیم‌گیری‌های ضربتی دولتمردان تحقق یابد و هیچ مانعی باقی نماند، با این‌حال باید بپذیریم که یکی موانع بازدارنده و اصلی برای تعدیل دشواری‌های جامعه به‌ویژه در حوزه اقتصادی، وجود برخی باور و رویکردهای غلط فرهنگی در نزد ما ایرانیان است که در سال‌های اخیر پررنگ‌تر می‌نماید. یکی از این باور و رفتار غلط فرهنگی، پیروی از الگوهای غیراصولی و افراط‌گرایانه در مصرف است و این الگوی نامتعارف مصرف به تمام جزئیات زندگی ما ایرانیان تسری پیدا کرده است.
مشخصه بارز الگوهای غلط مصرف در جامعه ‌ایران تفاوت‌های 180 درجه‌ای آن با رفتار و اخلاق مصرفی در بیشتر جوامع توسعه‌یافته دنیا است؛ یعنی اینکه تفکر ایرانی در شیوه‌های دادوستد و مصرف هر آنچه که لازمه زندگی و فعالیت‌های روزمره اجتماعی است، درست نقطه مقابل تمام آن چیزی است که در جوامع دیگر می‌گذرد!
جالب است بدانیم، گذشته از قشرهای کم‌درآمد که همه وقت در عسرت قرار دارند، دیگر قشرهای جامعه ما در تمام سال‌های دور و نزدیک که روند افزایش قیمت‌ها و کمبود‌ها بدون وقفه ادامه داشته است، پابه‌پای گرانی‌ها آمده و به هر قیمتی خریده و مصرف‌کرده‌اند و شوربختی فرهنگ وارونه مصرف هم این نکته تلخ است که ‌این قشرهای نسبتاً برخوردار در مواقع گرانی‌های افسارگسیخته و کمبود‌ها، به جای اینکه ترمزدستی را بکشند و کمی صبر کنند تا بلکه اوضاع گرانی‌ها بهتر شود، بیشتر حریص شده‌اند و دست به خریدهای اضافی و ذخیره‌سازی زده‌اند که تبعات تلخ و ناگوار چنین رویکرد‌هایی در فرهنگ غلط مصرف، دامن کم‌درآمد‌ها و فقرا را گرفته و خشک و تر را با هم به آتش کشیده است!!!
چنین رفتار‌های آسیب‌زننده و مشکل‌ساز در ابعاد بزرگتر، از عناصر فرصت‌طلب و سودجو نیز که در کار واسطه‌گری و دادوستد مایحتاج مردم هستند، سر می‌زند و با احتکار کالا و قیمتگذاری‌های خودسرانه و منفعت‌طلبانه به آتش‌های ویرانگر در پیکره اقتصادی دامن می‌زنند. مثلاً این روز‌ها که به‌دلیل افزایش قیمت ارزهای خارجی، قیمت بسیاری از اجناس وارداتی نظیر برنج خارجی گران شده است، عوامل واسطه و فعال در بازار برنج ایرانی دست به احتکار و ایجاد کمبود‌های کاذب این کالای پرمصرف زده‌اند و متأسفانه قیمت برنج را که در ماه‌های اخیر آرامش نسبی داشت از کنترل خارج ساخته و به هرج‌ومرج کشانده‌اند و تا سازمان‌های نظارتی و تصمیم‌گیر هم بخواهند پاشنه کفش خود را بکشند و کاری بکنند، کار از کار گذشته و آب رفته به جوی باز نخواهد گشت.
متأسفانه در سایر موارد هم چنین است و جامعه دارد به شدت درد چوب فرهنگ و رویکرد‌های غلط فرهنگی خود را تحمل می‌کند، درصورتی‌که شیوه عقلایی این است که مردم در موارد کمبود‌ها و گرانی‌های خودساخته کمی دندان روی جگر بگذارند و یا گران نخرند و یا کمتر و به‌اندازه مصرف روزانه جنس مورد نیاز خود را تهیه کنند و گزگ به دست عوامل سودجو ندهند، رویکردی که خیلی جوامع واقع‌بین و خوش‌فکر از آن تبعیت می‌کنند و این فرهنگ درست را در جامعه خود نهادینه ساخته‌اند.
اما متأسفانه ما برعکس عمل می‌کنیم و همیشه وقتی چو می‌افتد که فلان جنس کم است و می‌خواهد گران شود، گونی به دست روانه بازار می‌شویم و حریصانه اقدام به خرید و ذخیره‌سازی می‌کنیم، بدون اینکه نیاز واقعیمان باشد.
خیلی از فروشنده‌های خرد و کلان به ‌این قاعده نادرست اذعان دارند و می‌گویند، رونق فروش و سودآوری ما مواقعی است که قیمت جنسی سربالایی می‌شود و سیر صعودی پیدا می‌کند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس