صنعت ساختمانسازی و تولید مسکن در جامعه ایرانی دچار بیماریهای قدیمی و مزمنی است که ریشه در دوقطبیهای مالک و مستأجری دارد و واژه بساز و بفروشی تعریف واقعی قصه همیشگی حسرت خیلی از هموطنان بیسرپناهی است که با هر توان و پساندازی همواره از قیمتهای روز مسکن عقب میمانند.
این قصه دور و دراز و پر سوز و گداز، اما در سالهای اخیر که طرحهای خام (مسکن مهر) و (طرح ملی مسکن) نیز مطرح میباشد، گرفتار دیدگاههای سنتی و مدرنیته برای نحوه تولید مسکن ارزانقیمت است و اختلاف سلیقه و نظریههای متفاوتی در شیوه اجرای طرحهای تولید مسکن ارزانقیمت وجود دارد.
صنعت ساختمانسازی در ایران 4 فصل با توجه به ویژگیهای اقلیمی مناطق سردسیری، گرمسیری، کویری و کوهستانی کشورمان، دارای تاریخ درخشانی است و آثار شگفتانگیزی که از معماری سنتی ایرانیان در گوشه و کنار کشور باقی مانده است، بیانگر تفکر و هنر منحصربهفرد ایرانیان در خانهسازی و معماری ساختمان است که در کمتر جای دنیا قابل اجرا و کپیبرداری میباشد. این صنعت و هنر ایران باستان البته بیشتر متعلق به زمان خودش میباشد و در ادواری از تاریخ این سرزمین قابل عمل بوده است، چراکه زمین بایر یا باغ و درختزار به اندازه کافی در هر شهر و سکونتگاههای انسانی اقوام توانمند ایرانی وجود داشته است و هر خانواده به فراخور دارایی و توانایی و زیرساختهای شهری یا روستایی منطقه سکونت خود قادر بوده است یک چهاردیواری اختیاری برای خویش بنا کند. البته حکایت مالک و مستأجر هم بخشی از تاریخ هنر و صنعت ساختمان و خانهسازی در کشورمان است که حکایت و سوزنامه جداگانهای دارد و اگر بخواهیم بنویسیم، قصهاش طولانی میشود و فتیله چراغ تمام خواهد شد. حال در زمانه نسلهای کنونی این سرزمین که با تغییرات فرهنگی عمیقی که خواسته و ناخواسته در جامعه حاکم است، دلمان میخواهد خانه حیاطدار و ویلایی با اتاقهای رو به آفتاب و دیوارهای آیینهکاری و گچبری شده بسازیم و داشته باشیم، اما این فقط آرزویی است که نسلهای جوان ما میتوانند داشته باشند چون آرزو بر جوانان هیچگاه عیب نیست. شاید هم در شرایط کنونی و با توجه به کمبود زمین و محدودیتهای زندگی شهری اصلاً صلاح نباشد هرطور که دلمان میخواهد و دوست داریم برای خود خانه بسازیم.
زمان ما در زندگی شهرنشینی، عصر آپارتمانسازی و بلند مرتبهنشینی است. آپارتمانهایی که طبق شیوههای جدید مهندسی و معماری باید به سقفهای کوتاه بسنده کرد. اجرای گچبریها و طاقچه و این حرفها هم در آپارتمانسازی مانع نور کافی و استفاده بهینه از تمام فضای ساختمان و اتاقها خواهد شد و باید حذف شود. در زمان ما صنعت ساختمانسازی دارای تعریف مهندسی شده و تابع اندازهگذاریهای کولیسی است. اخیراً کارخانجات خانهسازی و تولید قسمتهای پیشسازی شده برای سرعت عمل در بنای سازههای ساختمانی در گوشه و کنار دنیا رایج است و دیگر آن آهنگ قدیمی و ریتم دلنواز (اوسا چارک بدم یا نیمه) یا اوسایی که از ته گلو ناله میکرد، (بجنب پسر غروب شد)، به گوش نمیرسد، چون پشت سرهم دیوارهای پیش ساخته شده با بالابرهای مکانیکی به طبقات برج و آپارتمان میرسد و در جای خود نصب میشود و با این شیوههای مدرنیته و صنعتی بلافاصله یک هفته میشود یک ساختمان بلندمرتبه تولید کرد.
متأسفانه با وجود اینکه در حالحاضر چند کارخانه تولید قطعات پیشساخته ساختمان در چند نقطه کشورمان فعال است، ولیکن گویا دیدگاههای سنتی و قدیمی و برخی ملاحظات سیاسی اجازه نمیدهد، قطعات پیشساخته در ساختمانسازی جایگزین آجر و بلوک و سفیدکاری و سفتکاریهای ساختمانی شود و بهطور قطع پروسه طولانی خانهسازی با روشهای معمول سنتی و استاد بنای ساده کار با دستمزد روزی ۷۰۰ هزار تومان و کارگر ساده روزی ۲۵۰ هزار تومان، توان خانهدار شدن برای بیشتر خانوادهها بهویژه جوانهای تازه خانمان باقی نمیگذارد.
به گفته فعالان معاملات زمین و مسکن، در هفتههای اخیر بهرغم رکود شدید معاملات زمین و مسکن در همدان، قیمتها همچنان رو به افزایش است و قیمت هر مترمربع خانه در نقاط مختلف شهر بهطور میانگین حدود یک میلیون تومان افزایش داشته است. معاملهگران و دلالان زمین و مسکن، علت اصلی این گرانی خزنده را، قیمتهای در حال رشد انواع مصالح ساختمانی بهخصوص کابل و ابزار و کلید برق ساختمان و همچنین دستمزدهای بالا و غیرقابل برگشت بنا و استادکار و کارگر ساختمانی عنوان میکنند. معضل خانهسازی و قیمتهای نامتعارف این کالای زندگیساز در کشورمان هزار دلیل دارد که متأسفانه وقتی به همدان میرسد، میشود هزار و چند دلیل!.
شاید پاسخ برخی از این معضلات نزد شورای شهر و شوراییان ادوار گذشته و حال باشد.
