پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

تمام اعتبار جهانی سفال و سرامیک لالجین به خاطر دست‌ساز بودن آن است

نویسنده : مهدی ناصرنژاد

به دنبال عمل مذموم واردات محصولات کارخانه‌ای سرامیک از کشورهای خارجی از جمله کشور چین به شهر جهانی سفال و سرامیک لالجین که ضربه‌های جبران‌ناپذیری به جایگاه این هنر و صنعت دستی ۷ هزار ساله ایرانی وارد ساخت، متأسفانه مشاهده می‌شود در سال‌های اخیر خود دستگاه‌های ریخته‌گری محصولات سفالی نیز در بسیاری کارگاه‌های قدیمی لالجین به کار گرفته می‌شود که با این رویکرد غلط می‌رود تا برای همیشه کتاب تاریخ این هنر ارزشمند و با نام و نشان در این گوشه از میهن اسلامیمان برای همیشه بسته شود.
به دلیل صنعتی شدن تولید بسیاری لوازم و وسایل موردنیاز زندگی بشر تاکنون صدها نمونه تولیدات دست‌ساز هنرمندان و صاحبان حرفه و فن در سراسر جهان منسوخ شده و اثری از این گونه صنایع دست‌ساز باقی نمانده است، ولیکن برخی صنایع و تولیدات دستی به لحاظ تنوع تولید، ظرافت‌های هنری، استفاده از مواد اولیه بومی و طبیعی و همچنین خلاقیت‌های پر رمز و راز بشری برای به وجود آوردن اثر و محصولاتی چشم‌نواز و دل‌نواز، جایگاه‌های تاریخی و نوستالژی خود بین ملل جهان را حفظ کرده‌اند. کشور عزیزمان ایران مهد تمدن و تجلیگاه هنر و صنایع‌دستی بیشماری است که با وجود گذشت ادوار تاریخی گوناگون از کاربردهای اصلی چنین صنایع در زندگی پیشینیان، اما هنوز هم جایی در قلب‌ها و گوشه‌هایی از زندگی مردم جهان برای خود حفظ کرده‌اند، فقط به این دلیل که چنین خلاقیت‌های هنری و صنایع‌دستی آنچنان پر‌قدرت و پر‌جذبه هستند که قادرند پیوندهای عاطفی بین نسل‌های بسیار قدیمی و پیشینیان ما را با نسل‌های کنونی برقرار و حفظ نمایند.
متأسفانه از آن جهت که یکی از بدترین عارضه‌های مبتلا به انسان فراموشکاری است و شیوه‌های نوین زندگی فردی و اجتماعی نیز مخل حافظه تاریخی جوامع بشری است، به همین دلیل سازمان‌ها و نهادهای فرهنگی در دنیا ایجاد شده‌اند تا عهده‌دار و مسئول حفظ ارتباط ملت‌ها با گذشته‌ها و هویت‌های تاریخی خودشان باشند و چنانچه در جایی از جهان خللی در چنین قاعده فرهنگی و لازمه هویت‌های ملی به وجود آید، مسئول آن سازمان‌های مربوطه هستند.
لالجین با پیشینه چند هزار ساله در هنر سفال و سرامیک ایرانی، بی‌جهت به شهر جهانی سفال شناخته نشده است و قطعاً افراد منفعت‌طلبی که هر چند از روی ناچاری و ندانسته و با کشیدن خط بطلان بر هویت محصولات بومی خود درصدد مخدوش ساختن چهره فرهنگ تاریخی تجلیگاه اصلی هنر سفال و سرامیک کشورمان هستند، گناهی نابخشودنی مرتکب شده‌اند.
هنرمندان و ‌صنعتگران با ذوق و پرتلاش لالجینی خوب می‌دانند، چه هموطنان ایرانی و چه گردشگران و جهانگردان نکته‌سنج و اهل تحقیق و تاریخ‌شناس به خاطر چند تکه اشیای ماشینی و کلیشه‌ای، رنج سفر به لالجین را به جان نمی‌خرند.
لالجین به خاطر دستان گل‌آلود زنان و مردان هنرمندش و سازگاری ذهن خلاق مردمان خوش دست آن با گل کوزه‌گری است که شهره ایران و جهان شده است،‌ و الا دستگاه ریخته‌گری و سفال‌ساز را در هر کجای جهان و بازار اجناس تاناکورا فروشان هم می‌شود نصب کرده و اشیای جورواجور تولید کرد.‌
واقعیت این است که برای پر کردن قفسه‌های دکوری در کناره‌های هر چهاردیواری مسکونی و اداری می‌شود از اشیای رنگ و وارنگ و شگفت‌انگیز بسیاری از جنس چوب و فلز و گچ و پلاستیک بهتر از سفال و سرامیک ریخته‌گری شده، استفاده کرد و به نمایش گذاشت، اما همانگونه که راز جذابیت و کیفیت و ماندگاری فرش ایرانی و هنر منبت و مسگری و هزاران صنایع اصیل دستی در دست‌ساز بودن آن است که نمایشگر شخصیت و خلق و خوی سازنده‌اش می‌باشد، هویت سفال و سرامیک اصیل لالجینی نیز در دست‌ساز بودن آن است و ارزش پول خرج کردن و‌ نگه داشتن دارد و غیر از این نه!.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس