امروز که جهان با بحرانهای نوین مادی و معنوی و مشکلات جسمانی و روانی روبهروست، بازتولید اندیشههای نوآورانه بر بنیاد میراث بوعلی، ضرورتی گریزناپذیر است. ما نیازمند خوانشی نو از حکمت او هستیم؛ خوانشی که اقتضائات زمانه را درک کند و در عین حال به جوهره حقیقت وفادار بماند.
رئیس جمهور در پیامی به همایش بزرگداشت مقام حکیم «بوعلی سینا» و روز پزشک تصریح کرد: بهعنوان پزشکی که خود نیز در راه سلامتی و شفای انسانها گام نهادهام، ژرفای آموزههای بوعلی سینا را میستایم و درمییابم که کتاب «قانون» فراتر از متن پزشکی، نقشهای برای صیانت از حیات و کرامت انسان است، همانگونه که «شفا» چراغی برای رهسپاری در مسیر شناخت و فهم است؛ این دو، در کنار هم همچون پلی میان تن و جان، میان علم و فضیلت و میان فرد و جامعه هستند.
متن پیام مسعود پزشکیان که توسط کارخانهای رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان قرائت شد، به این شرح است:
«به نام خداوند جان و خرد
نخستین روز شهریور ماه، در تقویم فرهنگ و اندیشه ما، به نام حکیم جاوید، بوعلی سینا آذین بسته شده است؛ طبیب فرزانهای که با پرتو عقلانیت و عمق تأمل، راه را برای قرنها کنش آگاهانه و تمدنساز هموار کرد. این روز، نه صرفا بزرگداشت یک فرد که پاسداشت پیوند ناگسستنی میان دانش، ایمان و اخلاق است؛ پیوندی که ایرانیان در طول تاریخ، آن را همچون شاهرگی زنده در کالبد هویت خویش پاس داشتهاند.
ابن سینا در مقام فیلسوف و پزشک، در افق ایران بزرگ فرهنگی، شخصیتی وحدتبخش بود؛ حلقهای که رشتههای پراکنده فرهنگها، زبانها و باورها را به عقل و حقیقت پیوند میداد. اندیشه او، چه در مدرسههای اصفهان، بغداد، بخارا و همدان و چه در کتابخانههای اندلس و پاریس، جان و جهان را به هم نزدیک ساخت. او نشان داد که فلسفهورزی و دانشاندوزی، نه در خلاء و انتزاع، بلکه در خدمت به انسان و جامعه معنا مییابد.
آثار سترگ او، از «قانون» در طب تا «شفا» در حکمت، شاهدی است بر اینکه سلامت تن و رهایی اندیشه، دو ساحل یک رودند؛ رودی که سرچشمهاش در وجدان بیدار و عقل سلیم جاری است. این کتابها نه فقط مراجع علمی، بلکه منشورهایی برای زندگی بهتر و انسانیتر هستند. امروز که جهان با بحرانهای نوین مادی و معنوی و مشکلات جسمانی و روانی روبهروست، بازتولید اندیشههای نوآورانه بر بنیاد میراث بوعلی، ضرورتی گریزناپذیر است. ما نیازمند خوانشی نو از حکمت او هستیم؛ خوانشی که اقتضائات زمانه را درک کند و در عین حال به جوهره حقیقت وفادار بماند.
بهعنوان پزشکی که خود نیز در راه سلامتی و شفای انسانها گام نهادهام، ژرفای آموزههای بوعلی سینا را میستایم و درمییابم که کتاب «قانون» فراتر از متن پزشکی، نقشهای برای صیانت از حیات و کرامت انسان است، همانگونه که «شفا» چراغی برای رهسپاری در مسیر شناخت و فهم است. این دو، در کنار هم همچون پلی میان تن و جان، میان علم و فضیلت و میان فرد و جامعه هستند.
در این روز فرخنده، در برابر عظمت نام و یاد این حکیم سرافراز، سر ارادات فرود میآورم و از همه فرهیختگان، پزشکان، اندیشمندان، دانشجویان، هنرمندان و برگزارکنندگان این رویداد باشکوه که با همت و عشق، چراغ فرهنگ ایرانی- اسلامی را فروزان نگاه میدارند، صمیمانه سپاسگزاری میکنم.
امید که با الهام از راه و روش او، ایران و جهان را به سوی آیندهای سرشار از خرد، مهر، همبستگی و پیشرفت رهنمون شویم؛ آیندهای که در آن، عقلانیت نه شعاری گذرا، بلکه شالودهای برای زندگی جمعی باشد. انشاءا...»
ابنسینا با نظریه نبوت، بنیاد اخلاق و سیاست را طراحی کرد
رئیس بنیاد بوعلیسینا نیز در همایش علمی ابن سینا. حکیم هزارهها با موضوع نظریه نبوت در فلسفه ابنسینا گفت: برای فهم اهمیت این نظریه باید به این نکته توجه کنیم که در فلسفه مدرن هیچ فیلسوف خداباور برجستهای درباره وحی و نبوت بحث نکرده است در حالیکه ابنسینا بهعنوان یک فیلسوف نه متکلم، این موضوع را تبیین کرده و همین امر جایگاه او را متمایز میسازد.
انشاا... رحمتی بیان کرد: کتاب الهیات شفا مهمترین اثر فلسفی ابنسیناست و او این کتاب را با بحث نبوت و سپس امامت به پایان میرساند.
وی ادامه داد: در فصلی از این کتاب با عنوان اثبات نبوت و کیفیت دعوت نبی به سوی خداوند، ابنسینا نه فقط ضرورت نبوت را توضیح میدهد بلکه بنیاد دین، اخلاق و سیاست را طراحی میکند و بر اساس برهان اجتماعی او اجتماع بشری بدون نبوت سامان نمییابد و انسان برای داشتن زندگی انسانی نیازمند پیامبران است.
رحمتی با اشاره به ساختار این برهان گفت: ابنسینا معتقد است انسان مدنیبالاضطرار است یعنی زندگی او بدون اجتماع ممکن نیست و برای تأمین نیازها باید همکاری وجود داشته باشد و هر همکاری نیازمند قرارداد و قانون است.
رحمتی افزود: قانون نیز به قانونگذار نیاز دارد و این قانونگذار باید از میان انسانها باشد تا ارتباط برقرار شود؛ اما او باید دارای مرتبهای برتر باشد، به همین دلیل پیامبر هم از جنس بشر است و هم واجد مقام فراتر.
بوعلی سینا الگوی جامعنگری در طب و معرفت انسانی
رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان نیز با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد مختلف وجود انسان در پزشکی گفت: در قرن بیستویکم باید انسان را بهصورت جامع شناخت؛ طبیب تنها به جسم بیمار توجه نمیکند، بلکه روح، ذهن، شخصیت و جامعه او را نیز در نظر میگیرد، این نگاه، همان رویکردی است که بوعلی سینا به ما آموخته است.
بهروز کارخانهای با اشاره به جایگاه ماندگار این حکیم ایرانی افزود: بوعلی سینا شخصیتی بزرگ و ماندگار در طول تاریخ است که وظیفه داریم از او درس بگیریم و میراث فکری و علمی او را پاس بداریم.
وی ادامه داد: بر اساس بیانیه ژنو، پزشکان متعهد به حفظ سنتهای علمی و بزرگداشت مفاخر خود هستند و این همایشها در همین راستا برگزار میشود چراکه ما امروز بیش از هر زمان به بوعلی سینا و اندیشههای او نیاز داریم.
وی تصریح کرد: بوعلی سینا طبیبی بود که نه تنها در پزشکی، بلکه در فلسفه، نجوم، ریاضیات، منطق و کلام سرآمد بود. او با نگارش کتاب ارزشمند شفا، تمامی دانش زمان خود را گردآوری کرد و در طب نیز اثری ماندگار خلق کرد. عظمت او تا جایی است که نامش بر دهانهای از ماه و بر برخی اماکن ایران ثبت شده است.
تصحیح سومین جلد کتاب قانون ابنسینا به پایان رسید
عضو هیأت علمی بازنشسته گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران و مصحح اثر ماندگار قانون ابنسینا هم از اتمام تصحیح جلد سوم این کتاب خبر داد.
نجفقلی حبیبی در سخنانی با اشاره به جایگاه بیبدیل قانون در تاریخ پزشکی جهان گفت: کتاب قانون از قرن یازدهم میلادی به سرعت به زبانهای اروپایی ترجمه شد و در طول تاریخ بارها مورد توجه پزشکان و اندیشمندان قرار گرفته است و حتی در سالهای اخیر نیز ترجمههای جدیدی از این اثر در آمریکا منتشر شده که نشاندهنده اهمیت جهانی این کتاب است.
حبیبی افزود: قانون ابنسینا به عنوان مهمترین اثر در تاریخ پزشکی، همچنان در کشورهای عربی و سایر نقاط جهان بهطور مکرر چاپ میشود و فروش بالایی دارد.
وی افزود: این کتاب نه تنها در گذشته، بلکه امروز نیز برای پژوهشگران، پزشکان و علاقهمندان به تاریخ علم ارزشمند است.
وی درباره فرآیند تصحیح این اثر اظهار کرد: ما با همت بنیاد بوعلی همدان، تصحیح قانون را بر اساس نسخههای خطی قدیمی انجام میدهیمکه این کار بسیار دشوار است، زیرا نسخهها از نظر تاریخی و محتوایی تفاوتهایی دارند. پیش از این کتاب اول و دوم به چاپ رسیده و جلد سوم که به اعضای بدن انسان از سر تا پا اختصاص دارد، اکنون مراحل پایانی آمادهسازی برای چاپ را پشت سر میگذارد.
تمرکز ابن سینا بر عقل و بنیان فلسفه انسانی
استاد دانشیار و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی نیز درباره اندیشه ابن سینا او را «ثقل تفکر فلسفی انسان» معرفی کرد و گفت: ابن سینا توانست با تأملات بنیادین خود، بسیاری از معضلات فکری جهان اسلام را با تمرکز بر عقل و نفس انسان حل کند.
قاسم پورحسن با اشاره به نقد فیلسوفان یونان به طبیعت و عدم توجه آنان به انسان، خاطرنشان کرد: اگر ابن سینا موفق نمیشد که مستقل از سنت یونان درباره عقل و نفس بحث کند، بسیاری از مسائل مهم فلسفی و دینی جهان اسلام بیپاسخ میماند.
پورحسن به آثار و رسالههای ابن سینا اشاره کرد و گفت: ابن سینا در کتابهای خود، از جمله المباحثات، به تفصیل درباره عقل قدسی، نقش عقل در عبادت و اثبات نظریه نبوت و سرنوشت انسان پس از حیات سخن گفته است. او با نیرومندی عقل توانست چرخشی در بینش فکری ایجاد کند که همواره مورد توجه دانشمندان جهان بوده است.
