سهشنبه نمایندگان مجلس شورای اسلامی در صحن علنی مجلس طرح اقدام راهبردی برای لغو تحریمها و صیانت از حقوق ملت ایران را به تصویب رساندند.
همانطور که از نام آن پیداست، طرح مذکور در جهت تحت فشار قرار دادن کشورها عضو برجام برای لغو تحریمهای حال حاضر به تصویب رسیده است.
در یکی از مواد این طرح آمده است که دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است درصورت کامل اجرا نشدن تعهدات کشورهای متعاهد طرف از جمله کشورهای ۱+5 (آلمان، فرانسه، انگلستان، چین و روسیه) توافق هستهای در قبال ایران و عادی نشدن روابط کامل بانکی و رفع نشدن کامل موانع صادرات و فروش کامل نفت و فرآوردههای نفتی ایران و برگشت کامل و سریع ارز منابع حاصل از فروش، یک ماه پس از تصویب این قانون در مجلس شورای اسلامی، نظارتهای فراتر از پادمان از جمله اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی را متوقف کند.
به گفته ابوالفضل عمویی، این طرح بر این اساس است که تحریم علیه ایران رفتاری بیهزینه نیست و باید به نحوی اقدام شود که تخریب امنیت مردم و به شهادت رساندن دانشمندان ما و یک مقام سیاسی کشور رفتار بدون هزینه تلقی نشود.
برپایه اظهارات نمایندگان مجلس برداشت میشود که این مسأله در واکنش به، به شهادت رسیدن دانشمند هستهای کشورمان صورت گرفته است.
با اینحال این پرسش در ذهن ایجاد میشود که طرح مذکور چه سنخیتی با شرایط و منافع حال حاضر کشور دارد؟ آیا این طرح قابلیت و ضمانت اجرایی دارد؟
در 4 سال اخیر و پس از روی کار آمدن یک دولت افراطی در ایالات متحده شاهد این مسأله هستیم که یکی از موارد حائز اهمیت و مورد تأکید رئیس این دولت و دشمنان کشور ما از جمله اسرائیل و برخی از دولتهای همسایه، از بین بردن برجام بوده است. از اینرو نیز شاهد این مسأله بودهایم که دونالد ترامپ رئیس جمهور وقت آمریکا از هیچگونه اقدامی علیه کشورمان با هدف از بین بردن و خروج ایران از برجام، فروگذار نکرده است.
این فشار نهتنها بر کشورمان بلکه بر روی دیگر اعضای برجام بوده است. بهطوریکه کشورهای اروپایی، چین و روسیه نیز در برابر اقدامات یکجانبه ایالات متحده بارها موضع گرفته و آن را محکوم کردهاند.
در شرایط حال حاضر و به خطر افتادن اهداف کشورهای متخاصم علیه کشورمان این مسأله قابل پیشبینی بود که در زمان باقی مانده از عمر دولت 45 رئیس جمهور آمریکا، این دولتها آخرین تلاشهای خود را برای نابودی برجام انجام دهند.
سختتر کردن شرایط بازگشت دولت آینده آمریکا به برجام و لغو تحریمها، از آخرین امیدهای دولت اسرائیل و دولت فعلی آمریکا بوده است.
شروط مجلس یازدهم شورای اسلامی برای دولت که نسبت به منفعل بودن دیگر اعضای باقیمانده در برجام، انجام دهد، بهطور مشخص حکم را علیه حفظ برجام و یا حفظ شرایط حال حاضر میدهد.
شروط ذکرشده در ماده 6 این طرح که از عادی شدن روابط کامل بانکی و رفع کامل موانع صادرات و فروش کامل نفت و فرآوردههای نفتی ایران و برگشت کامل و سریع ارز منابع حاصل از فروش آن، سخن میگوید، موانعی بر سر راه دارد که در شرایط کنونی اتفاق نخواهد افتاد. این مسأله به این دلیل است که یکی از عمدهترین مشکلات بر سر عادی شدن روابط بانکی کشورمان در عرصه بینالملل، به علت قرار گرفتن نام ایران در لیست سیاه کار گروه مالی و یا FATF است.
از سوی دیگر درحالحاضر رئیس جمهور افراطی جمهوریخواه فعلی، در 4 سال اخیر مواضع خود را در قبال کشورمان بهوضوح مشخص شده و تا تغییر دولت در آمریکا بعید به نظر میرسد که تغییری در آن به وجود آید.
این درحالی است که میتوان این مسأله را بازی کردن در زمین حریف تصور کرد، زیرا در این مدت و پس از اینکه رئیس جمهور آمریکا متوجه شد که نابودی برجام به دست او امکانپذیر نیست، بر خروج کشورمان از برجام برنامهریزی و حساب کرده است.
حال اگر بگوییم که هدف مجلس از تصویب طرح اخیر برای تحت فشار قرار دادن دولت آینده آمریکا است، باید گفت که هنوز زود است که مقامات کشور بخواهند قضاوت کرده و مواضع دولت جو بایدن را پیشبینی کنند.
در اینجا باید تأکید کرد که نگاه به غرب برای حل مشکلات کشور یکی از بزرگترین اشتباهات راهبردی خواهد بود، زیرا شرایط اقتصادی و سیاسی کشور را وابسته خواهد کرد. با اینحال اتخاذ تصمیمات در حوزه سیاست خارجی بدون درنظر گرفتن شرایط و تحولات عرصه بینالملل بهویژه در زمین رقیب و دشمنان کشور، نتیجهای جز اشتباه محاسباتی در پیش نخواهد داشت.
از سوی دیگر با احتساب زمان اجرایی شدن طرح مذکور، متوجه میشویم که تا آن زمان بسیاری از پرسشهای حال حاضر از اتخاذ مواضع دشمنان و متحدان کشور روشن خواهد شد که سبب میشود طرح اقدام راهبردی برای لغو تحریمها و صیانت از حقوق ملت ایران، در حد شعار باقی بماند؛ زیرا روشن است که بازگشت آمریکا به برجام و جبران خسارات ناشی از اقدامات دولت فعلی ایالات متحده، برجام را باری دیگر به قابلیت اجرا خواهد رساند، از سوی دیگر اگر ادعای دولت آینده آمریکا برای بازگشت به برجام با بهانهگیریهای امتیازگیرانه همراه باشد و از اینرو تغییری در شرایط حالحاضر ایجاد نکند، روشن است که کشور بهصورت کامل از برجام خارج خواهد شد.
