علم سیاست بهدلیل فراگیر بودن آن در حوزههای مختلف از جلمه اقتصادی و اجتماعی و ... را نمیتوان معقوله جداگانهای از علوم دیگر در بعد اجرایی دانست. از این رو شاهد آن هستیم که در جوامع امروزه افراد باتحصیلات و تخصصهای گوناگون پا در عرصه سیاسی گذاشته و حتی نسبت به تحصیلکردههای رشتههای مربوط به سیاست هم نیز موفقتر عمل میکنند.
یکی از این دسته افراد پزشکان بودهاند که برخی از آنها پس از مدتی طبابت علاقهمند به فعالیتهای سیاسی و اقتصادی میشوند. پس از پیدایش ویروس کرونا و شیوع آن در جهان بیش از پیش توجهات به سمت جوامع پزشکی جلب شد و فعالان در حوزه علوم پزشکی یکی از منتقدان اصلی دولتها در عرصه مقابله با این ویروس شدند.
از این رو ادامه روند شیوع ویروس کرونا در جهان این احتمال را بهوجود میآورد که عرصههای قدرت سیاسی بهسمت پزشکان و فعالان در حوزه علوم بهداشتی- درمانی حرکت کند. در بین کشورهای غربی، آلمان موفقترین دولت را در مقابله با ویروس کرونا داشته است و برخی این مسأله را مرتبط با این میدانند که آنکل مرکل نخست وزیر این کشور یک دانشمند در عرصه علوم شیمی فیزیک است.
در ایالات متحده آمریکا یکی از دلایل پیشبینی برای پیروزی جو بایدن رقیب انتخاباتی دموکرات دونالد ترامپ رئیس جمهور فعلی این کشور، عملکرد ضعیف این رئیس جمهور در مسأله مقابله با ویروس کرونا است.
در کشورمان ایران حوزه بهداشت و درمان پناهگاه سایر بخشهای جامعه شده است. ما هم میتوانستیم مثل ترامپ و مخالفانش، کرونا را بر سر یکدیگر بکوبیم، ولی حوزه بهداشت و درمان در جامعه ما بهگونهای عمل کرد که این دعواها بالا نگرفت و جامعه در برابر این بیماری خاص، پناهی پیدا کرد. البته دولت نیز هماهنگیهای خوبی با وزارت بهداشت در این زمینه داشته است.
طبق پیشبینیهای مجامع پزشکی متأسفانه روند شیوع کرونا تا تولید واکسن این ویروس ادامه خواهد داشت و این موضوع از ادامه بحرانهای اقتصادی و اجتماعی و حتی بدتر شدن شرایط فعلی در دنیا را خبر میدهد. از این رو با ادامه این روند تا زمان انتخابات ریاست جمهوری و توجه و احساس نیاز مردم به فعالان حوزههای بهداشت و درمان، حضور و موفقیت این افراد در انتخابات ریاست جمهوری پیش روی را محتملتر میکند.
از این رو گزینههایی که میتوانند با این ویژگی بهعنوان مدعیان اصلی ورود در انتخابات ریاست جمهوری 1400 دانست را بررسی میکنیم:
سعید نمکی
نخستین شانس این رقابت، سعید نمکی است کسی که در دوران بحران کرونا وزارت بهداشت دولت روحانی را برعهده داشت و بهعنوان مرد نخست کنترل این بیماری شناخته میشود، هراس ملت از بقای این ویروس در آینده ایران، میتواند دلیل خوبی برای آن باشد تا مردم بهدور از موضوع جناحبندیهای سیاسی، نمکی را بهعنوان یک گزینه برای ریاست جمهوری آینده درنظر بگیرند تا بلکه با انتخاب او شانس بیشتری برای رسیدن به یک زندگی عادی در شرایط فعلی داشته باشند. از همین رو بعید نیست تا بسیاری نمکی را درصورت کاندیداتوری برای ریاست جمهوری شخصی مناسب و لایق در شرایط فعلی کشور ارزیابی کنند. هرچند او این روزها بهواسطه کرونا ممکن است در چشم برخی مردم شخص مدبری جلوه کند اما وی حواشی نیز در دوران وزارتش داشته است، مثلا ماجرای ابتلای حدود ۲۰۰ نفر از اهالی روستای چنارمحمودی به ویروس اچای وی، که در زمان تصدی وزارت نمکی اتفاق افتاد که با واکنشهای بسیاری از سوی مردم و رسانهها همراه شد.
حسن قاضیزاده هاشمی
از دیگر چهرههای پزشک و البته سیاستمدار وزیر سابق بهداشت بوده است. قاضیزاده هاشمی در برههای مدیر برگزیده جهادی نیز نام گرفت. وی نه بهواسطه مبارزه با ویروس کرونا بلکه بهواسطه مخالفتی که با دولت در برههای انجام داد، میتواند مورد اقبال بخشی از مردمی باشد که دل خوشی از دولت فعلی ندارند. قاضیزاده هاشمی در برههای رفتارهای رسانهای شکبرانگیز داشت که اتفاقا بسیاری را به این یقین رساند که او قرار است پس از پایان دوره ریاست جمهوری حسن روحانی، خود نامزد ریاست جمهوری شود. اقدامات پوپولیستی او یکی از نشانههای این تلاش بود. قاضیزاده هاشمی تلاش کرد تا با طرحهایی مانند خیریه نورآوران سلامت و طرح تحول نظام سلامت بهنوعی در محبوبیت مردمی از دیگر وزرا پیش بگیرد. قاضیزاده هاشمی و استعفایش نیز شاید از نگاه خیلیها یک اقدام عامهپسند دیگر بود.
مسعود پزشکیان
اما این فقط وزرای بهداشت نیستند که بهعنوان پزشکانی که ممکن است در آینده رئیس جمهور شوند، مطرح باشند. مطمئنا چهرههای دیگری نیز دراین میان هستند که شاید 1400 آنها را ببینیم. اگر بهدنبال چهرهای اصلاحطلب بگردیم به گزینهای مانند مسعود پزشکیان برخواهیم خورد. نایب رئیس اول مجلس دهم که هرچند منتخب مجلس یازدهم نیز هست، ممکن است بهعنوان یکی از گزینههای ریاست جمهوری مطرح باشد.
پزشکیان سابقه نامنویسی در ریاست جمهوری هم دارد هرچند که در سال 92 بخت با او یار نبود و وی پس از نامنویسی رد صلاحیت شد.
مصطفی معین
مصطفی معین، نام یکی دیگر از کاندیداهای بالقوه و یا شاید بالفعل ریاست جمهوری 1400 خواهد بود. او که کاندیدای نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران نیز بود، با سابقه ۱۰ ساله وزارت علوم که نخستین دوره در دولت نخست هاشمی و دومین دوره در دولت اصلاحات بوده است.
او در دور نخست نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری با حدود ۴ میلیون رأی در آرای شمارششده از میان 7 نامزد در رتبه پنجم قرار گرفت. معین البته در انتخابات مجلس دهم نیز نامنویسی کرده بود اما ردصلاحیت شد. به هر روی نام معین را نمیتوان از بزرگان پزشک سیاستمداری که احتمال دارد تا نامزد ریاست جمهوری 1400 شوند حذف کرد.
علی اکبر ولایتی
اکبر ولایتی یکی از چهرههای پزشک اصولگرا است که نهتنها پیشتر کاندیدای ریاست جمهوری شده بلکه به مبارزه انتخاباتی نیز پرداخته است. وی رئیس هیأت امنای دانشگاه آزاد اسلامی کنونی و وزیر امورخارجه سابق است. ولایتی در سال ۱۳۸۴ کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری شد اما بهمحض نامزد شدن اکبر هاشمی رفسنجانی، ولایتی بهنفع وی کنارهگیری کرد. در سال ۱۳۹۲ در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری او نیز نامزد انتخابات شد و با کسب حدود ۶ درصد آرا در میان 6 نامزد حاضر در این انتخابات در رتبه پنجم قرار گرفت. او کسی بود که برخلاف تصورات پیشین، حاضر نشد در آن سال بهنفع محمدباقر قالیباف کنار رود.
با اینحال امیدوار هستیم هرچه زودتر درمان قطعی برای مقابله با این ویروس منحوس یافته شود و دوباره روال عادی زندگی در جامعه جهانی از سر گرفته شود. دولتها بهدلیل نابسامانیهای اقتصادی پیشآمده با چالشهای فراوانی روبهرو شدهاند و ادامه این روند شیوع ویروس کرونا اوضاع فعلی جامعه جهانی را میتواند به نقاط تاریکی بکشاند. از این رو است که بار مسئولیت دولتها افزایش یافته و نیاز به افراد مدبر بیش از پیش احساس میشود.
دغدغه اصلی دولتها افزایش مشکلات اقتصادی پیشآمده با ادامه روند شیوع این ویروس است، و مطمئنا چالشهای اقتصادی بهوجود آمده دامنه زیادتری از افراد را نسبت به ویروس کرونا تحتتأثیر قرار خواهد داد. از این رو دولت سیزدهم منتخب در سال 1400 باید تمرکز اصلی خود را در مسائل اقتصادی بگذارد زیرا مشکلات اقتصادی سالهای اخیر اکنون با پیدایش ویروس کرونا میتوان گفت به اوج خود رسیده است.
شاید لازم باشد رئیس جمهور بعدی کشور بیش از هر چیز دیگری اقتصاددان خوبی باشد و بسان شرایط کنونی شهرهای کشورمان را به 3 دسته قرمز، زرد و سفید تقسیمبندی اقتصادی کند تا برنامه دقیقتری برای رسیدگی به کسبوکارهای آسیبدیده در دوران کرونا انجام دهد.
