پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

فعالان سیاسی معتقدند برای اعتراضات جدی گرفته نمی‌شوند

در چرایی سکوت احزاب

نویسنده : میثم میرزایی

در تولد 19 سالگی همدان پیام به سراغ ۴نفر از فعالان سیاسی اصلاح طلب و اصولگرا استان همدان رفتیم و با آنها درباره موضوعات روز استان و کشور با طرح 14‌پرسش یکسان گفت‌وگو کردیم که این پرسش‌ها در برگیرنده تحلیل در خصوص اتفاقات گذشته تا پیش‌بینی آینده و ارائه راه‌حل از سوی آنهاست که هر یک با توجه به خط مشی فکری و سیاسی خود به توضیح و تبیین موارد مذکور پرداختند.

حمید خاورزمینی چهره سیاسی اصلاح‌طلب در همدان معتقد است که حق اعتراض رضایت اجتماعی را بالا می‌برد و اشتباهات حکومت‌ها را اصلاح می‌کند، از سوی دیگر جواد محقق فعال سیاسی اصولگرا معتقد است که مسیر رشد و توسعه کشور بسیار خزنده و کند است و متعاقب آن همدان بسیار بدتر است.

محمود الفت دبیرحزب مؤتلفه در استان نیز می‌گوید ما اعتراضات مسالمت‌آمیز را حق مردم و از جمله احزاب می‌دانیم، منتها نه در کف خیابان که سبب ضایع شدن حقوق مردم شود. همچنین سید افشین ابراهیمی دبیرحزب اعتماد ملی در همدان در تحلیلهای خود معتقد است که آشتی ملی راه برون رفت از وضعیت فعلی است.

دلیل سکوت احزاب در وقایع اخیر چیست؟
خاورزمینی: یکی از کارکردهای احزاب و از فلسفه‌های وجودی آنها جلوگیری از تحولات ناگهانی است.
البته احزاب اصولگرا که تکلیف‌شان را خودشان معلوم می‌کنند اما در واقع آنها هم در میان لابی‌های سیاسی مظلوم هستند و اغلب لابی‌ها مجال کنشگری کلاسیک به آنها نمی دهند.
احزاب اصلاح طلب و حتی میانه‌رو هم از طریق رسانه‌های اپوزسیون مدت‌هاست که تخریب شده‌اند و در کنار ناکارامدی و فراهم نکردن انتظارات مردم‌ و نا امیدی از اثربخشی‌شان، به‌ویژه پس از دوره دوم رئیس جمهوری روحانی به حاشیه سوق داده شده‌اند.
و البته بیش از همه این دلایل حاکمیت با تمامیت‌خواهی و نادیده‌گرفتن نیروهای دگر اندیش حتی کسانی که به قانون اساسی وفادار هستند، بی‌میلی خود به اصلاح را صحه گذاشته و بر آن مهر تأیید زده است و این در حالی است که هر نظام سیاسی قابل اصلاح است به‌شرط اینکه این ساختار مبتنی بر باورها، ارزش‌ها و نقش‌های مبتنی بر قانون یا اراده عمومی باشد و افراد حقیقی و منافع شخصی آنها بر جایگاه‌های حقوقی ارجحیت نداشته باشند.
از سویی هر 2جریان وقتی هویت یک جریان را از بیخ و بن در تأمین منفعت جریان مقابل می‌بیند راهی جز سکوت باقی نمی‌گذارد.
محقق: عملکرد ناصواب مسئولین درحق احزاب و تبلیغات سوءگسترده رسانه‌های داخلی واشخاص در ناپسندی عضویت در حزب و البته بعضاً رفتارهای سیاسی غیرمنطقی از جانب اعضای باسابقه حزبی این جو را درست کرده است. مضاف بر این، فراحزبی وجناحی بودن در کشور یک ارزش شده و متولیان امور نیز به احزاب توجهی ندارند. اصولاً از نظر جامعه جوامع مذهبی وسنتی با سازوکارهای دیگری به رسیدگی امور می‌پردازند.
الفت: حزب مؤتلفه اسلامی در رابطه با فتنه گذشته، که جنگ ترکیبی علیه نظام مقدس جمهوری اسلامی تدارک دیده شده بود و همچنین تحریم سپاه و توهین به قرآن و مرجعیت در رأس آن بود، بیانیه داد و تاکنون هیچگاه در دفاع از ارزش‌ها و نظام کوتاه نیامده و نخواهد آمد و آنرا به‌عنوان خط قرمز خود تلقی می‌کند.
ابراهیمی: اگر احزاب سکوت نمی‌کردند 2 حالت وجود داشت؛ یا باید سمت معترضان می‌رفتند یا سمت حاکمیت. که اگر سمت معترضان می رفتند روش آنها را نمی پذیرفتند و اگر در مخالفت با معترضان اقدام می‌کردند در واقع برخلاف شعارها و آرمان‌های خود ایستاده بودند. همچنین بیشتر خواسته‌های معترضان را احزاب درگذشته به زبان خوش بیان کرده بودند و آنرا به اطلاع حاکمیت رسانده بودند. پس از فوت "مهسا امینی" هم احزاب واکنش داشتند و سکوت نکردند، حتی درخواست تجمع داشتند که بی پاسخ ماند. لازم به ذکر است احزاب در فضای آرام فعالیت می‌کنند نه در فضای تند.

نحوه فعالیت احزاب پس از انتخابات ریاست جمهوری را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

خاورزمینی: حذف تمامی کاندیداهای مورد تأیید جبهه اصلاحات فضایی را پدید آورد تا جبهه اصلاح‌طلبان از 2 کاندیدای غیر اصولگرا و نزدیک به ‍‌خود نیز حمایت نکنند.
یکی از ویژگی‌های جریان اصلاحات باید تمکین از رأی مردم باشد و در انتخابات این امر خواسته یا ناخواسته واقع شد.
محقق: اصولا احزاب دولتی وموسمی ظهور و بروز فصلی وموردی دارند.
الفت: تعداد کمی از احزاب در انتخابات فعال بودند و نقش ایفا کردند. تشکل‌های نوپدید متأسفانه بدون نظارت مسئولین و غیبت خیلی از احزاب تا می‌توانستند تاختند و زمین بازی را به نفع خود مصادره به مطلوب کردند.
احزاب، قدرت قانونگذاری و اجرایی ندارند و ساختار دولت در ایران حزبی نیست.
ابراهیمی: نحوه ورود حاکمیت به انتخابات‎ اخیر به گونه‌ای بود که نشان داده شد نیازی به اصلاح‌طلبان و حتی اعتدالیون نیست و به نوعی اصلاح‌طلبان خلع سلاح شدند و در وضعیت فعلی که حاکمیت یکدست شده است تنها حق انتقاد دارند.

آیا مردم از اصولگرایی و اصلاح‌طلبی عبور کرده‌اند؟

خاورزمینی: امروزه جریان‌های سیاسی در اثر شکل خاص اقتصاد سیاسی حاکم بر کشور از عناوین خود بسیار دور شده اند.
بخشی از حاکمیت نیز جریان ناب اصلاح‌طلب را به معاند و معارض تعریف کرده است و این زمینه خوبی را برای اپوزسیون فراهم‌نموده است. نسل‌های جدید هم که هیچ علاقه‌ای به جریانات سیاسی درونی ندارند.
هر 2 جریان اگر بر اصول خود پای می‌فشردند قطع به یقین رضایت بخشی از جامعه را تأمین می‌کردند و این از فشارهای اجتماعی به‌طور محسوسی می‌کاست. در حالی‌که اینها هیچکدام دغدغه اجتماعی نخبگان و مردم نیستند، پس عبور از این جریانات بدیهی است.
محقق: یکجانبه نگری‌های خطی یکی را تطهیر ومتعاقباً دیگری را سیاه و بدمنظر می‌سازد در این آشفته بازار سیاه و سفید دیدنها رقابتی پدید نمی‌آید.
الفت: مردم دنبال ارزش‌ها هستند و رهبری را فصل الخطاب می‌دانند، 2 جریان مربوطه سلایقی هستند که در جامعه شکل گرفته و قاعدتاً باید به اساس قانون اساسی پایبند بوده و بر اساس شرع عمل کنند که گاهی برخی از احزاب به‌خصوص چپ لیبرال در زمین دشمن بازی می‌کنند و به مام‌وطن خیانت می‌کنند، که می‎توان نمونه‌های زیادی را بیان کرد که خواص جامعه از اصولگرا تا اصلاح طلب به موقع و به وقت در فتنه‌ها موضعگیری نکردند اما آنچه مسلم است اکنون ملاک چپ و راست نیست بلکه انقلابی و غیر انقلابی است.
ابراهیمی: از سال ۹۶ بخشی از مردم از اصلاح‌طلبان و اصولگرایان عبور کردند و این بدان دلیل است که اصولگرایان چیز خاصی برای ارائه نداشته‌اند و اصلاح طلبان با رد صلاحیتهای گسترده کارکرد خودشان را از دست دادند. همچنین مردم به گروه‌های سیاسی‌ای روی می‌آورند که اهداف مردم را دنبال کنند و در این میان اصلاح طلبان قدرت اجرا نداشتند و اصولگرایان هم چیز خاصی برای ارائه نداشتند.

نگاه احزاب به اعتراضات مردمی چگونه است؟

خاورزمینی: اگر تاریخچه تغییرات اجتماعی را مرور کنیم و حتی اگر رجوع کنیم به نظر بنیانگذار انقلاب که مردم ‌را ولی نعمت خواند، اعتراض حق مسلم مردم‌است. در همه جای دنیا هم ‌همین گونه است زیرا حق اعتراض رضایت اجتماعی را بالا می‌برد و اشتباهات حکومت‌ها را اصلاح می‎کند اما وقتی انسداد سیاسی موجب تبدیل اعتراضات به انفجار اجتماعی می شود، بحران شدت می‌گیرد.
در ابتدای اعتراضات اخیر احزاب متعددی در خواست تشکیل اجتماع و تظاهرات دادند که هیچ‌کدام مجوز دریافت نکرد.
محقق: احزاب، متولی آموزش مردم و سوپاپ اطمینان برای خروج از به‌زنگاه انفجار هستند. شما وقتی مجاری قانونی اعتراضات را ببندید و متأسفانه وحدت را به غلط به تک صدایی و سکوت بکشانید یا مخالف را خودفروخته و عامل بیگانه معرفی کنید باید منتظر بحران، اعتراض وتحمل خسارت‌های ناشی از آن باشید.
الفت: ما اعتراضات مسالمت‌آمیز را حق مردم و از جمله احزاب می‌دانیم ولی نه در کف خیابان که موجب ضایع شدن حقوق مردم شود بلکه باید وزرات کشور مکان هایی را مشخص کند که مردم آزادانه حرف خود را بزنند اما اغتشاشات محکوم است زیرا مزاحمت، ناامنی و تخریب اموال مردم چه خصوصی چه دولتی موجب سوء استفاده دشمن می‌گردد.
ابراهیمی: احزاب اصلاح‌طلب اعتراض را حق مردم می‌دانند اما اینکه چرا تاکنون ساز و کاری برای اعتراضات نداشتیم یک بحث اساسی است چون در قانون اشاره شده است.

به عنوان فعال سیاسی راهکار شما برای پاسخ به اعتراضات مردمی چیست؟

خاورزمینی: نخست شنیدن به موقع صدای اعتراضات و دادن اجازه به رسانه‌ها و احزاب برای کنشگری در میدان، اجازه فعالیت در داخل به مراجع و رهبران معترضین برای جلوگیری و کاهش دخالت قدرت‌های خارجی و سپس یک فرایند 3 مرحله‌ای شامل، استعفای مدیرانی که ناکارآمدی آنها در عرصه های مرتبط باعث بوجود آمدن ناآرامی‌ها شده و سپس مهیا نمودن شرایط انتخابات مجلس برای مشارکت حداکثری از همه سلایق و در گام سوم اصلاح آرام و اصولی بخش‌هایی از قانون اساسی توسط نمایندگان مردم که از همه بخش‌های جامعه حضور دارند.
الفت: همانطور که عرض شد به اعتراضات مردمی باید پاسخ واضح و روشن داده شود مردم سرمایه اجتماعی نظام هستند منتها از راه قانون نه هرج و مرج طلبی.
ابراهیمی: در این خصوص آنقدر به مردم فضا و زمینه اعتراض ندادیم که هم مردم با شیوه اعتراض آشنا نیستند و هم حاکمیت از دیدن اعتراض واهمه می‌کند. بهترین راهکار نیز این است که باید به جامعه اطمینان بدهیم که صدای اعتراض مردم را می شنویم.

تحلیل شما از سکوت حاکم در استان چیست؟

خاورزمینی: ذات استان محافظه‌کار که به طورعمومی در وقایع نقشی جدی برای وی وجود ندارد طبیعتاً سکوت است. کم‌کنشی مردم استان در مواجهه با رخدادهای اجتماعی و حتی طبیعی بزرگ کشور چنان مشهود است که حتی در بحران بی‌آبی همدان نگرانی چندانی برای بقیه کشور بر نیانگیخت که خود مسأله بزرگ و تأمل برانگیزی است.
از سویی پس از مدت‌ها یعنی حدود 20 سال، مدیریت بومی در استان حاکم شده است که سکوتی معنادار را برمی‌انگیزد که به محافظه‌کاری افزوده می‌گردد.
محقق: همدان چون سایر نقاط کشور اسیر کلیتی است که در فضای عمومی جامعه حاکم است، مضاف برآنکه همدان ومردم آن به مقتضای سنتی‌تر بودن و ترکیب جمعیتی متنوع وعوامل اقلیمی در کنار تأثیرات کلان ملی که پیشتر آمد ازدیگران گرفتارتر می باشد.
ابراهیمی: شرایط استان همدان مانند سایر نقاط کشور است و نشاط سیاسی در جامعه نیست، چرا که گوش شنوایی پیدا نمی‌کنند.

تحلیل از وضعیت توسعه استان و آینده آن چگونه است؟

خاورزمینی: در جمع بندی باید افزود، توسعه‌ مفید در کشور اتفاق نیافتاده است و استان هم تابعی از آن است.
محقق: متأسفانه مسیر رشد و توسعه کشور بسیار خزنده وکند است، متعاقب آن همدان بسیار بدتر. بروز موانع از بی‌تدبیری در عدم برآوردن نیازهای اولیه هم استانی‎ها، اعم از معیشت وکمبود آب و مهاجرت معکوس، آستانه تحمل و اعتماد عمومی و باورهای اعتقادی را به‌شدت آسیب‌پذیرکرده است.
الفت: مسئولان تلاش خود را می‌کنند و تا کنون هم کارهای بزرگی انجام پذیرفته است، البته بعضی کج سلیقگی‌ها و دخالت‌های پدربزرگ‌ها و عزل و نصب‌های بی‌مورد و حاشیه‌ساز در توسعه استان خلل ایجاد کرده و حرکت را کند کرده اما به آینده استان خوشبین هستیم.
ابراهیمی: نظر خاصی ندارم اما این شرایط تابعی از وضعیت کشور است و آینده خوبی نخواهد داشت.

شرایط کشور و آینده سیاسی جامعه را چگونه تحلیل می‌کنید؟

خاورزمینی: شرایط داخلی ملتهب و زخم خورده اما آرام‌ است.
این بخشی از شرایط اثرگذار است اما بخش عمده‌ای از وقایع در تصمیمات قدرت‌های جهانی تعیین می‌شود.
محقق: این ندای ملکوتی قرآن که ا... لا یغیر بقوم... اگر اتفاق نیافتد و اصل پایبندی به قانون وارزش‌های الهی وملی قرار نگیرد حرف از آینده بی‎فایده خواهد بود.
الفت: دشمن از ضعف فرهنگی و اقتصادی ما به نفع خود استفاده کرده و هر از گاهی از شکاف‌ها و گسل‌ها وارد و سبب آشوب و تشنج در جامعه شده است و می‌خواهد شرایط را به نفع خود رقم بزند. آینده سیاسی ایران روشن و واضح است ایران امروز قدرتمند و حاکم بر منطقه و مدافع مقاومت و مستضعفین عالم است.
ابراهیمی: با این روند آینده خوبی در پیش نخواهد بود و هم اینک به نوعی در بن بست هستیم اگر این دولت و مجلس نتوانند موفق باشند برای نظام خطرناک است چون نام انقلابی را یدک می‌کشند.

راهکار شما برای حل مشکلات چیست؟

خاورزمینی: قدم نخست بازگشت مردم به ملیتی است که قرن‌هابه چالش کشیده شده است، تمام کسانی که شناسنامه ایرانی دارند خود را مستقل و آزاد می‌خوانند. و قدم دوم بازگشت همه صاحبان قدرت و ثروت به سوی مردم است با این نگاه که ثروت و قدرت آنها در سایه‌سار ملت معنا پیدا می‌کند.
محقق: پیشنهاد مهندسی معکوس، معضلاتی است که در پاسخ پرسش‌های قبل متذکر شدم.
الفت: مشکلات فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی هم موانع دارد و هم راه حل، که باید نخست موانع را شناخت و بعد برطرف کرد و البته جنس هر کدام با هم فرق می‌کند و رفتن راه‌هایی که قبلاً منجر به شکست شده نباید پیمود. به اضافه اینکه نسخه غربی جواب نداده و باید روی ظرفیت‌های غنی فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی خودمان تمرکز کنیم.
ابراهیمی: در وضعیت قهر و کینه قرار داریم زیرا بخش زیادی از نیروها با سیستم فعلی کار نمی‌کنند و نمودی از آن سیل مهاجرت‌ها است و برای حل آن نیازمند آشتی ملی هستیم. ما نباید از اصل رفراندوم که در قانون اساسی آمده است، واهمه داشته باشیم و مسأله‌ای مثل انرژی هسته‌ای و سایر مسائل که کشور درگیر آن است را به همه‌پرسی بگذاریم.

چگونه می‌توان به شفافیت و گردش آزاد اطلاعات رسید؟

خاورزمینی: تنها با اجرای بی‌تنازل قانون طبق آنچه کتاب قانون گفته است، نه مصلحت اندیشی و برخورد سلیقه‌ای با قانون و حذف نگاه خودی و غیرخودی در اخبار که متأسفانه اخیراً شاهد حرکت در خلاف این جهت هستیم.
محقق: ایجاد بسترهای بومی وملی و برداشتن موانع دسترسی مردم به اطلاعات روز
الفت: شفافیت اصل مسلم حاکمیت است البته نه در موضوعات امنیتی کشور و برای شفافیت، دولت و مجلس باید از خود و زیر مجموعه‌شان آغاز کنند که تا حدودی محقق شده و این می‌تواند فسادزدایی کند و اعتماد مردم بازسازی و به‌روزرسانی می‌شود.
ابراهیمی: این موضوع نیازمند بستر است و با پذیرش اصل گردش آزاد اطلاعات و همچنین با فیلتر نکردن می‌توان به آن دست یافت.

ارزیابی از رسانه‌های استان و همدان پیام و انتظارات چیست؟

خاورزمینی: به طور اساسی شرایط عمومی رسانه‌های کشور یکسان است و رسانه‌های محلی بیش از رسانه‌های کشوری در تنگنا و دچار خودسانسوری بیشترند. رسانه همدان پیام در این شرایط توانسته نشان دهد که پتانسیل و ظرفیت خوبی برای انعکاس اخبار دارد اما تا عملی شدن این خواسته‌ها، موانع زیادی وجود دارد که بیش از هر عامل، جو عمومی حاکم بر رسانه‌های کشور اثرگذار است.
محقق: کار رسانه‌ای در این جوملتهب واقعاً معجزه است و بی‌تردید اجر مضاعفی هم دارد.
الفت: رسانه‌های استان بیشتر خبری و نه تحلیلی و فاقد مطالبات مردمی هستند و بیشتر رسانه‌ها به غیر چند رسانه در کرونا آسیب دیدند و بعضاً دنبال جلوگیری از ضرر هستند و لذا فرصت غنی سازی رسانه خود را ندارند و بیشتر کمی هستند تا کیفی و ازدیاد آنها نه موجب گردش اطلاعات و نه رقابت سالم شده که رسانه‌های استان را به طبع کمی و نه کیفی فربه ساخته است. اداره ارشاد باید نسبت به این موضوع معقولانه نگاه کند.
ابراهیمی: در سطح استان ۳ روزنامه وجود دارد که عبارتند از، سپهرغرب که رسانه جریان اصولگرا و انقلابی است و هگمتانه نیز رسانه شهرداری همدان است و در این بین همدان پیام رسانه‌ای است که سعی می‌کند استقلال سیاسی و رسانه‌ای خود را حفظ کند.
برای استان همدان داشتن ۳ روزنامه خیلی کم و ضعیف است و فضای رسانه‌ای پویا در استان نداریم و انتظار می‌رود که رسانه‌ها گسترش یابد تا تضارب آرا و آگاهی بیشتر شود.

پیش‌بینی شما از تحولات پایان سال و سال آینده چیست؟

خاورزمینی: تحولات بستگی به 2 عامل عمده دارد. نخست تحولات بین‌المللی مثل جنگ اوکراین و امثال آن و دیگر تدبیر حاکمیت برای سیاستگذاری های کلان که از دیالکتیک این 2 عامل تحولات بزرگ و بالتبع تحولات بعدی در حوزه‌های خردتر شکل می‌گیرد.
محقق: امید به فضل الهی وتنبه اولیا امور هستیم.
ابراهیمی: پیش بینی‌ای ندارم، اما به نظرم در بر همین پاشنه می‌چرخد.

راهکارهای افزایش مشارکت در انتخابات سال آینده چیست؟

خاورزمینی: 2 راه که مکمل یکدیگرند برای این امر وجود دارد.
نخست اینکه همه آحاد مردم نمایندگان واقعی خود را در کسوت کاندیدا ببینند
دوم اینکه از ا‌ثرگذاری آنان در سپهر سیاسی مطمئن باشند.
محقق: اعتماد به چهره های جوان واهل فن گشایش در روابط خارجی تسهیل وبهبود شرایط زندگی مردم
الفت: یکی از راهکارها عملکرد دولتمردان و عملی شدن وعده‌های خود که موجب امید در جامعه می‌شود، نگاه رسانه‌ها و احزاب فارغ از دیدگاه خود برای مشارکت مردم امید آفرینی بکنند و منصفانه عملکرد دولت را با توجه به مشکلاتی از دوره قبل به ارث رسیده و سنگ اندازی دشمنان که این دولت موفق به حل آن شده و خدماتی که در عرصه‌های مختلف انجام پذیرفته برای مردم گفته شود.کلمات را قبل از انقضا درست مصرف کنیم و این به عهده رسانه‌هاست.
ابراهیمی: ابتدا سیستم باید تکلیف خود را مشخص کند که آیا به حضور حداکثری مردم نیاز دارد یا خیر؟ اگر به آراءمردم نیاز دارد باید در انتخابات به روی همه سلایق و نگاه ها باز باشد.

آیا جامعه از نشاط و پویایی دور شده است، اگر موافق هستید راهکار بازگشت به فضای نشاط و پویایی را بیان کنید؟

خاورزمینی: بله دور شده است .مشکل بی‌نشاطی در جامعه نیز مانند مشکلات اقتصادی ریشه در مسائل سیاسی دارد و کسانی که بدون توجه به عوامل سیاسی سعی در ایجاد نشاط دارند، رنج بیهوده می‌برند و سعی بی فایده می‌نمایند.
محقق: بله، رعایت حقوق مردم پرهیز از دروغ و ایجاد شرایط لازم برای کسب و کارهای فناور ودانش بنیان، تأمین نیازهای اولیه مردم است.
ابراهیمی: بله، جامعه از نشاط خیلی دور شده است و می بینیم که وزیر فرهنگ درخواست می‌کند که خواننده ها کنسرت برگزار کنند و علت این پویا نبودن، شکست اقتصادی‌ای است که برای مردم اتفاق افتاده است و مردم نگران امروز و فردای خودشان هستند و از سوی دیگر اعتراضات اخیر احوال مردم را دگرگون کرد و راهکار آن آشتی ملی است و باید فضایی ایجاد شود که مردم حس کنند، دیده می‌شوند؛ اینها سبب بازگشت امید، پویایی و نشاط به جامعه می‌شود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس