پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

نگاهی به حضور وکلای استان در مجلس

در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی، طبق اولین قانون تقسیمات کشوری، ایران به 4 ایالت و 12 ولایت تقسیم شده بود که همدان یکی از ولایت‌ها به‌شمار می‌رفت و شهرهاي ملاير، نهاوند و تويسركان ولايات ثلاث را با مركزيت ملاير تشكيل مي‌دادند. در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی با تصویب قانون جدید تقسیمات کشوری، این نواحی ابتدا بخشی از استان غرب و در اصلاحیه بعدی همان سال به بخشی از استان پنجم(كرمانشاهان) تبدیل شد.
در سال ۱۳۴۰ هجری شمسی، ایران دارای ۱۳ استان و ۵ فرمانداری کل بود که همدان از جمله فرمانداری‌های کل آن زمان محسوب می‌گردید و شهرهاي ملاير، نهاوند و تويسركان نيز جزو آن بودند و از اين‌زمان به بعد ولايات ثلاث حذف شد. در سال ۱۳۵۲ هجری شمسی نیز استان همدان تشکیل شد که در آن سال دارای ۴ شهرستان بود.
به طور كلي در 24 دوره مجلس شوراي ملي تعداد 52 نفر از استان همدان نمايندگي مردم را برعهده داشته‌اند که از این تعداد يك نفر خانم به نام هما زاهدي از حوزه انتخابيه همدان و بقیه از آقایان بوده‌اند.
همچنین به لحاظ شغلی مواردی همچون پزشک، کارمند، مدير، قاضی، استاندار، فرماندار، سفیر، روزنامه‌نگار، كشاورز، تاجر و كساني كه شغل به‌خصوصي نداشته‌اند، دیده می‌شود.
   از این 52 نفر، 5 نفر روحانی و بقیه غیر روحانی بودند. از جهت تحصیلات نیز 4 نفر در حد خواندن و نوشتن، 3 نفر ابتدايي قديم، 10 نفر ديپلم، 25 نفر ليسانس، 3 نفر فوق‌ليسانس، يك نفر دكتري و 5 نفر تحصيلات حوزوي داشتند، ضمن اين‌كه ميزان تحصيلات يك نفر در منابع ثبت نشده است.
   در مورد حوزه‌هاي انتخابيه بايد گفت كه تا دوره 19 در اين منطقه تنها 2 حوزه انتخابيه وجود داشته كه شامل همدان و ثلاث (تويسركان، نهاوند و ملاير) مي‌شد. هريك از اين حوزه‌ها در دوره‌هاي اول و دوم يك نماينده و از دوره سوم 2 نماينده داشته‌اند. با اين تفاوت كه حوزه انتخابيه همدان در دوره 17 به دليل برگزار نشدن انتخابات، نماينده‌اي نداشت و در دوره‌هاي 20 و 21 نيز تنها يك نماينده داشته است.
از دوره 20 حوزه‌هاي تويسركان و رزن و از دوره 21 حوزه‌هاي اسدآباد، بهار، نهاوند و ملاير مستقل شدند. ضمن اين‌كه حوزه انتخابيه ملاير از دوره 23 تا 24 دو نماينده داشت.
مجلس سنا
به موجب اصل 43 قانون اساسي مشروطه مصوب 1285 هجري‌شمسي ‌مقرر گرديده بود مجلس ديگري به نام مجلس سنا به عنوان مكمل مجلس شوراي ملي تشكيل گردد. ولی به‌علت بعضی مخالفت‌ها تا پایان سلطنت رضاشاه پهلوی چنین اتفاقی نیست، تا اینکه مجلس در دوره پهلوی دوم و در سال 1328 هجري ‌شمسي ‌با عضويت 60 نفر تشكيل شد. از اين تعداد 30 نفر نماينده انتصابي از طرف شاه و 30 نفر ديگر منتخب مردم بودند. اما با اصلاحي كه در ماده 29 قانون انتخابات مجلس سنا در 23/2/1345 هجري‌شمسي ‌به عمل آمد، مدت دوره از 6 سال به 4 سال تقليل يافت كه شامل دوره چهارم مجلس سنا نيز مي‌گرديد.
   به موجب اين اصلاحيه مقرر گرديد انتخابات هر 2 مجلس شوراي ملي و سنا همزمان و در يك روز برگزار شود. قانون مجلس سنا مشتمل بر 39 ماده بود كه در سال 1328 هجري‌شمسي ‌به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد و به موجب بند 1 ماده 6 و همچنين بند 2 ماده 9 اين قانون، سن انتخاب‌كنندگان و انتخاب شوندگان به ترتيب حداقل 25 سال و 40 سال تمام بايد باشد.(عليرضا ازغندي، تاریخ تحولات سیاسی و اجتمای ایران، ج2، ص 28،29 و 30)
شرايط طبقاتي براي كانديداهاي سنا
داوطلبان ورود به مجلس سنا علاوه بر شرايط عمومي، بايد در زمره يكي از طبقات زير بودند:
1- طراز اول از علما، كساني كه لااقل 3 دوره سابقه نمايندگي مجلس شوراي ملي را داشته باشند.
2- كساني كه مقام وزارت يا سفارت كبري يا استانداري يا مقام رياست يا دادستاني يا رياست شعبه ديوان كشور و حداقل 20 سال سابقه قضايي داشته باشند.
3- از امراي ارتش (سرتيپ، سرلشكر، سپهبد) و كساني كه به مقام استادي رسيده و حداقل 10 سال سابقه استادي داشته باشند.
4- كساني كه حداقل 20 سال به مقام وزير مختاري يا كفالت و يا معاونت وزارتخانه رسيده‌اند.(علیرضا ازغندی، تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران، ج2، ص 32)
دوره‌هاي مختلف مجلس سنا
■ دوره اول
هم‌زمان با شانزدهمین دوره مجلس شورای ملی در ۲۰ بهمن ماه ۱۳۲۸ ، دوره اول مجلس سنا در تالار مجلس شورا گشایش یافت اما در سال ۱۳۳۱ هنگام مبارزات ملی شدن صنعت نفت و قطع روابط سیاسی با انگلیس و همچنین مخالفت مجلس سنا نسبت به انتخاب مجدد مصدق به نخست‌وزیری و سیاست وی در زمینه نفت، دکتر محمد مصدق درصدد انحلال مجلس سنا برآمد و از ورود سناتورها به عمارت مجلس شورای ملی در بهارستان جلوگیری شد به‌طوریکه سناتورها جلسه خود را در منزل نظام‌السلطنه مافی تشکیل دادند.
بدین ترتیب مجلس سنا تعطیل و پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دوباره تشکیل شد.
■ دوره دوم
در ۲۷ اسفند ۱۳۳۲ آغاز و در ۲۵ اسفند ۱۳۳۸ خاتمه یافت.
■ دوره سوم
در 3 فروردين ۱۳۳۹ گشایش یافت و در 19 ارديبهشت ۱۳۴۰ به فرمان شاه منحل شد.
■ دوره چهارم
پس از 2 سال و اندی تعطیلی در 14 مهر ۱۳۴۲ آغاز شد و در 14 مهر ۱۳۴۶ خاتمه یافت. تا سال ۱۳۴۲ نمایندگان مجلس را کلاً مردان تشکیل می‌دادند ولی از این دوره به بعد بانوان به مجلس سنا راه یافتند و در همین زمان نیز عده‌ای از بانوان به نمایندگی مجلس شورا انتخاب شدند.
■ دوره پنجم
در 14 مهر ۱۳۴۶ گشایش و در 9 شهريور ۱۳۵۰ خاتمه یافت.
■ دوره ششم
در 9 شهريور ۱۳۵۰ گشایش و در 16 شهريور ۱۳۵۴ خاتمه یافت.
■ دوره هفتم
در 17 شهريور ۱۳۵۴ افتتاح و با پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ مجلس سنا منحل شد.
رؤسای مجلس سنا
   رؤسای مجلس سنا از بدو تشکیل تا خاتمه ۵ نفر بودند كه عبارتند از: ابراهیم حکیمی، حسن تقی‌زاده، محسن صدر، جعفر شریف‌امامی و محمد سجادی که 3 تن از آن‌ها (حکیمی، صدر، شریف‌امامی) پیشتر نخست‌وزیر و 2 تن دیگر (تقی‌زاده و سجادی) رجال سیاسی بوده‌اند. در ضمن طولانی‌ترین دوره ریاست مجلس سنا با شریف‌‌امامی بوده‌‌است.
نمايندگان استان همدان در مجلس سنا
در 7 دوره مجلس سنا تعداد 8 نفر از استان همدان عضو اين مجلس بوده‌اند كه 3 نفر از آنها 3 بار در آن حضور يافته‌اند. همچنين به لحاظ شغلی مواردی همچون نظامي، كشاورز، رئيس شهرباني، قاضي، معاون پارلماني وزير خارجه، استاندار، رئيس جنگل‌باني و شغل آزاد به چشم مي‌خورد.
به جهت تحصیلات نیز از 8 نفر نماينده استان در مجلس سنا يك نفر روحانی و داراي تحصيلات حوزوي، 5 نفر ليسانس، يك نفر ديپلم و يك نفر داراي سواد خواندن و نوشتن بود.
* منبع:
«کرسی های مادستان در بهارستان»

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس