شاید این تکه بهشتی هم منتظر تغییر فصل ایستاده است تا رقص پروانهها، بازیگوشی سنجاقکها در خنکای تالاب، دلبری گلهای بابونه و لاله برای پرندگان مهاجر، آواز قورباغهها، عطر بهار، همه و همه را یکجا در خود ببیند.
بهار که بیاید با طراوت صدای نم نم باران نفسهای به شماره افتاده تالابها دوباره جان میگیرد و نبض زندگی را پرندگان مهاجر دوباره با هم همخوانی میکنند.
امروز را در تقویم ما به نام تالابها به ثبت رساندند. بهار و تابستان و پاییز تالابهای همدان را به چشم دیده اما اما اینبار در سرمای زمستان تصمیم بر آن گرفتن تنا به سوی یکی از تالابهای استان بروم و از حال و روز آنها با خبر شوم. سکوت عجیبی این نگین آبی یخ زده را فراگرفته است. گویی زندگی در شهرهایی که یک طرفشان را تالاب فرا گرفته با سمفونی آب و صدای پرندگان جاری میشود، احوال تالاب را باید از باران پرسید.
شنیده بودم که تالابها مدتی است بر اثر کم شدن باران کم آب شده اند. هر چند خورشید به روی سفید طبیعت زمستان لبخند میزند، اما اینجا سوز سرما تا استخوان اثر میکند. زمین لباس سفید خود را با ترنم افتادن دانه دانه برف آذین میکند تا با یافتن هوای باطراوت، گلبوسههای باران را همچنان به دستان زمین هدیه دهد.
تالابها این تکههای بهشتی روی زمین خدا، بهعنوان یکی از اکوسیستمهای فعال و حیاتی بر روی زمین نقش بهسزایی در بقای زندگی و حفاظت از محیط زیست ایفا میکنند و در این رابطه تقریباً ۶ درصد مساحت کره زمین را تشکیل میدهند و انواع گونههای مختلف گیاهان، حشرهها، دوزیستان، خزندگان، پرندگان، ماهیها و پستانداران میتوانند بخشی از اکوسیستم تالابها باشند.
تالابها با توجه به نقشی که در شکلگیری تنوع زیستی، کمک به احیای آبهای زیرزمینی، توانایی بالای ترسیب کربن، مقابله با سیلابها و... دارند از نظر محیط زیستی یکی از باارزشترین اکوسیستمها محسوب میشوند.
همدان نیز از جمله استانهایی است که تالابهای مختلفی اعم از طبیعی و مصنوعی در خود جای داده است و هر یک از تالابها به فراخور شرایط خود دارای گردشگران مختلفی هستند اما اینکه آیا با توجه به شرایط بارشهای اخیر حال آنها خوش است و یا اینکه احیانا انسانها با برخی کارهایشان در حق آنها جفا نمیکنند را باید در چهره شان به نظاره نشست.
تالابها به عنوان نگینهای آبی طبیعت و پناهگاه هزاران گونه پرنده و گونههای مختلف جانوری از بارزترین زیباییهای خلقت روی زمین بوده که در سالهای اخیر کاهش بارندگیها و بهرهبرداری بیرویه از منابع آبی، حیات اکوسیستمی اکثریت این تالابهای طبیعی را از جمله در استان همدان تهدید میکند.
به گزارش همدانپیام، استان همدان دارای ۲۳ تالاب طبیعی و مصنوعی است که از این تعداد، آقگل ملایر، چمشور و پیرسلمان اسدآباد به عنوان تالابهای طبیعی شناخته میشوند.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان همدان از انسداد ۲۷ واحد غیرمجاز پیرامون تالاب آقگل ملایر از ابتدای سال تاکنون خبر داد.
شهرام احمدی فارسانی اظهار کرد: خوشبختانه در جلسات سازگاری با کمآبی که در استانداری تشکیل میشود و محیطزیست هم جز اعضای اصلی این جلسات است، تصمیمات خوبی در حوزه تالابها اتخاذ شده که از جمله این تصمیمات امسال، پلمب و انسداد ۲۷ چاه غیر مجاز از ابتدای سال تاکنون در حاشیه تالاب آقگل بوده که تمامی این چاهها با احکام قضایی براساس قوانین و مقررات یا پُر و مسدود شدند و یا بهرهبرداری از آنان ممنوع شده که با این اقدام از فشار بر این تالاب جلوگیری شود.
وی با اشاره به روز جهانی تالابها، افزود: روز جهانی تالابها با شعار حفاظت از تالابها با تأکید بر دانش سنتی بوده که جشن و مراسم ملی آن در سازمان حفاظت و محیط زیست نیز دوشنبه ۱۳ بهمن با حضور مقامات کشوری و بینالمللی برگزار خواهد شد.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان همدان با بیان اینکه در استان همدان هم زیستگاههای طبیعی و مصنوعی فراوانی داریم که در تعریف اکوسیستم تالابی میگنجد، خاطرنشان کرد: استان همدان دارای ۲۳تالاب طبیعی و مصنوعی و آب بند و سد بوده که از این تعداد تالاب بر اساس مصوبه هیئت وزیران تنها 3تالاب شامل آقگل ملایر، چمشور و پیرسلمان اسدآباد به عنوان تالاب طبیعی برای استان همدان مصوب شده و این تالابها به عنوان تالاب طبیعی استان شناخته میشوند.
وی در ادامه با اشاره به اینکه در این رابطه تالاب آق گل یک تالاب فصلی سیلابی، تالاب چمشور اسدآباد یک تالاب فصلی بوده ضمن اینکه تالاب پیرسلمان اسدآباد تقریبا در اکثر فصول سال دارای آب است، بیان کرد: در سالهای اخیر اقدامات بسیاری برای حفاظت و احیای تالابهای سطح استان همدان انجام شده است که از جمله آن میتوان به طرح مدیریت زیست بومی تالاب آقلگل اشاره کرد.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان همدان ادامه داد: در طرح مدیریت زیست بومی تالاب آقگل، با محوریت سازمان محیط زیست و با کمک جوامع محلی، مراکز دانشگاهی، ادارات دولتی، نهادها و ارگانها و مردم نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها و راهکارهای احیای تالاب آقگل شناسایی و بررسی شد و پس از آن سند زیست بومی تالاب ابتدا در شهرستان، سپس در شورای برنامهریزی استان و در سازمان حفاظت محیط زیست به تصویب رسید و در حال حاضر این طرح قابلیت اجرایی دارد.
احمدی فارسانی، راهبرد و رویکرد طرح مدیریت زیست بومی تالابها را مشارکت همه جانبه برای حفاظت از تالابها دانست و اظهار کرد:مدیریت جامع زیست بومی تالابها در رابطه با تالاب آقگل در استان همدان هم انجام شده و هر دستگاه و هر اداره باید برنامه و بودجه خود را طوری در حوزه مورد نظر صرف کند که با تالاب آقگل سازگاری داشته باشد و با آسیب نرساندن به تالاب در راستای احیای این تالاب حرکت کند.
وی خاطرنشان کرد: ایجاد مشاغل سازگار با محیط زیست، آموزش جوامع محلی از جمله اقدامات خوب انجام شده امسال در راستای احیای این تالاب در طرح مدیریت زیست بومی تالابها بوده که با این اقدام در این راستا مشاغل سبز و غیر آسیبرسان و غیرفشارزا به محیط زیست در آنجا ترویج شود.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان همدان گفت: یکی از جمله تصمیمات در جلسات سازگاری با کم آبی که در استانداری تشکیل میشود این بوده که در تالاب پیرسلمان بازدیدهای با حضور محیط زیست استان و نمایندگان جهاد کشاورزی و شرکت آب و منطقهای از این تالاب انجام شود که اراضی کشاورزی پیرامونی تالاب پیرسلمان کشت دوم نداشته باشند و بهرهبرداری از آن چاههای مجاز این اراضی کشاورزی طوری نباشد که به تالاب آسیب جدی برسد.
وی با بیان اینکه بحث کشت گونههای محصولات کشاورزی مناسب با آمایش سرزمین نیز یکی از جمله مواردی بوده که برای حفاظت از تالابهای سطح استان در دستور کار جهاد کشاورزی است، یادآور شد: در این رابطه محصولات کشاورزی پر آببر در حاشیه تالابها نباید کشت شود و بر اساس سند آمایش سرزمین و سند آمایش استان باید سعی بر آن باشد نسبت به کشت محصولات کم آببر کشاورزی توسط کشاورزان اقدام شود تا فشار بر تالابها کاهش یابد.
وی خاطرنشان کرد: در رابطه با حفاظت از تالابهای استان، برگزاری جلسات مدیریت تالابها به ریاست استاندار و معاونت عمران استانداری همدان بوده که اخذ گزارش تمام دستگاهها را در این جلسات داشتهایم.
احمدی فارسانی با اشاره به اینکه به مناسبت روز جهانی تالابها برنامههای استانی مختلفی برای گرامیداشت این روز پیشبینی شده است، گفت: در هفته جاری با گروه عکاسان و دوستان محیط زیست به حاشیه تالابها خواهیم رفت و بحث بازدید پرندگان بومی و مهاجر را در تالابهای استان خواهیم داشت.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان همدان در ادامه با بیان اینکه با بارشهای اخیر تالاب پیرسلمان و بسیاری از اکوسیستم تالابیهای استان وضعیت خوبی دارند، اظهار کرد: بهطور کلی اکوسیستم تالابی بسیاری از تالابهای استان وضعیت زنده و خوبی دارند، اما آقگل و چمشور بارندگی هنوز در آن حدی نبوده که آبدهی شوند.
احمدیفارسانی بسیاری از سدها و آبگیرهای مصنوعی استان نیز مشمول اکوسیستم تالابی هستند که این تالابهای مصنوعی میزانی آب دارند و امسال مشاهدات خوبی در این تالابهای مصنوعی از مهاجرت پرندگان آبزی و کنارآبزی مهاجر به این آبگیرها و تالابهای مصنوعی داشتیم، گفت: امنیت این تالابها خوب بوده و پرندگان مهاجر مشاهده شده در این تالابهای مصنوعی نشان میدهد که این زیستگاهها در شرایط سالم هستند.
گفتنی است تاکنون ۳۱۵ گونه مهرهدار جانوری در استان همدان شناسایی شدند که ۲۶ درصد گونههای موجود در کشور را شامل میشود.
دیدار از تالاب در این فصل سرد هم به پایان رسید. زمستان هم که هم اینک در نیمه راه است به پایان راه خواهد رسید و بهار در این سرزمین دمیده خواهد شد تا تالابهای همدان دوباره میزبان شایستهای برای ۱۹۳گونه پرنده، ۴۵ گونه خزنده، ۳۹ گونه انواع ماهیها، ۳۴ گونه پستاندار و 4گونه دوزیست و در نهایت جاری شدن زندگی در این سرزمین باشند.
