نهاوند-معصومه کمالوند-خبرنگار همدانپیام: 3 هفته پیش یک زلزله 4/3 ریشتری نهاوند را لرزاند تا شاید تلنگری باشد پیش از آنکه فاجعهای عمیق رخ بدهد، مدیریت بحران داشتههایش را بسنجد و نداشتهها و ضرورتها را هم بازنگری و بلکه اقدامی انجام دهد.
۱۷۲ هکتار بافت فرسوده و شهری همجواری با ۴ گسل زلزله را تجربه میکند.
این مساحت در 3 نقطه از شهر نهاوند و شامل بافت مرکزی، گوشه سرآسیاب، گل زرد و شاطرآباد میشود.
بافتی که سالهاست در فرسودگی و کهنهگیاش میلولد و در بافت مرکزی شهر جاخوش کرده است.
بخشی از آن در محلههای قدیمی و مرکزی شهر و بخشی هم در گیرودار اصالت و هویت کلنگخورده شهر، لائودیسه دستوپا میزند و این حال شهری است که کیفیت زندگی در شمال و غرب آن به همین اندازه تفاوت دارد که گویی بخشی از یک منطقه دورافتاده و بدون سکنه در یک شهر و منطقه دیگر است.
کیفیت پایین زندگی و محلههایی که یک بار حالِ بد لرزیدن را در مرداد ۳۷ تجربه کرده و حدود ۲۰۰ کشته و ۹۸۴ زخمی را در یک زلزله ۶ ریشتری در حافظه پر درد خود، به یادگار دارد.
این یک پلان از راه دور از یک شهر باهویت و اصالت تاریخی و فرهنگی است که دقیقا پایلوت بازآفرینی در کشور هم است.
روستاهایی مقاوم و شهری سست
در روستا شرایط بهتر و امیدوارکنندهتر است، تاکنون ۷۲ درصد واحدهای مسکونی روستایی مقاومسازی شده و تعدادی نیز در دست اقدام است.به گفته رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی نهاوند این شهرستان با ۱۶۸ روستا در مجموع ۲۳ هزار و ۴۵۰ خانوار روستایی با ۲۶ هزار و ۳۷۱ واحد مسکونی با توجه به قرار گرفتن روی کمربند زلزله، خطر بالایی در زمینه وقوع بلایای طبیعی در کمین آن است، لازم است مساکن آن در شهر و روستا مقاومسازیشده و اعتبار لازم برای آنها منظور شود.
گمانه ششم
همپوشانی بافت تاریخی با فرسوده شهر هم یک مانع برای انجام کار در منطقه دوخواهران است، گمانههایی که حالا به ۶ فصل رسیده تا مگر کلنگ جستوجو به معبد برسد، هم تکلیف ذهن جستوجوگر گروه کاوشهای چندین ساله روشن شود هم این تاریخ چندهزار ساله و هم آن مردمی که هر لحظه آوار ویرانی را پایان نفس کشیدنشان تجسم میکنند!
شهرستانی داغ روی گسلهای لرزان
مسئول هلال احمر شهرستان میگوید: همه نقاط نهاوند بهعنوان یک نقطه داغ درنظر گرفته شده است و با همه تفاسیر شهر و روستاهای آن به ۸ قسمت تقسیم و هرکدام به یک شهر استان بهعنوان معین سپرده شده است، تا در مواقع بحران براساس همین کیفیت تعریفشده امدادرسانی شود.
از طرفی هم تمامی مراکز اسکان و خدمات در زمان زلزله در هر بخش و روستاهم مشخص شده است. اما این برآوردها تا زمانی است که شهر و نیروهای عملیاتی و امدادی آن دچار بحران ویرانی و تلفات قابل توجه و در حقیقت فلج نشده باشد.
تراکم بالا و عرض اندک
علی کیانی میگوید: بافت فرسوده بسیار آسیبپذیر و بهعنوان نقاط داغ شهرستان محسوب میشود اگر زلزلهای در مقیاس و زمان تعریف شده خاصی رخ دهد تمام عوامل امداد و اجرایی هم با مشکل مواجه خواهند شد از جمله علتهایی که مانع امدادرسانی به موقع و نجات جان ساکنان این منطقه است، نخست؛ تراکم بالا و دوم عرض کم در کوچهها و معابر که حتی تردد یک عابر پیاده در حالت عادی دشوار است.
مرگ در بافت فرسوده قدم میزند
اگرچه رئیس هلال احمر در کنار برخی برنامه و آمادگیها برای مدیریت در زمان بحران و امدادرسانی میگوید و اینکه محل ذخیره چادر برای امکاناتدهی و مدیریت در زمان زلزله با محدودیت فضا مواجه است و شهردار وعده اختصاص این انبار را داده است تا بهدنبال آن برخی امکانات برای زمان بحران تأمین و تقویت شود، اما گاهی امکانات و تقویت آنها هرچقدر هم که بیشتر شود، باز پاسخگو نیست، زیرا بحث دیگری هم مطرح است، در زمان بحران چگونه میشود یک خودروی امدادرسان یا نیروی امداد نجات را از این کوچههای تنگ و سر بالای بافت فرسوده شهر عبور داد؟!
نهاوند دومین شهر فرسوده استان
نهاوند دومین شهرستان استان در دارا بودن بافت فرسوده شناسایی شده است که به گسل زلزله زاگرس و شهرستان رزن به گسل زلزله منطقه آوج و حسنآباد نزدیک است.
کوچهها و معابری که اغلب محل تردد در محلههای فرسوده شهر بهخصوص در دوخواهران، پای قلعه، شیخ منصور و... را شامل میشود، کافیست برفی سطح زمین را بپوشاند آن وقت دیگر این محلهها برای تردد هم امن نیست و تلفات خواهد داشت، حالا دیگر پیشبینی کنید در زمان بحران زلزله چگونه این منطقه مدیریت یابرای نجات اهالی آن چه کاری میشود انجام داد؟! جز اینکه قید این محلهها را باید زد.کافی است سری به محلههای بافتهای فرسوده شهر بزنید و عمق فاجعه را در کوچههای باریک و کمعرض و شیبدار ببینید که در حالت عادی هم تردد از این کوچهها با دشواری انجام میشود.
این شرایط وضعیتی را پیش آورده است که کافیست یک دیوار ضعیف بلرزد و تخریب شود، آن وقت است که بحران دوم به وجود آمده و دیگر باید قید نجات این منطقه را زد!
لائودیسه مانع است
چندی پیش هم امام جمعه در جمع رسانهها از بلاتکلیفی اهالی دوخواهران در بافت فرسوده شهر گلایه کرد و بینتیجه ماندن کاوشها را علت این موضوع مطرح کرد. اما پس از آن از اجازه ساختوساز در این منطقه صادر شد آن هم بنا به رعایت ضوابط و شرایطی از جمله اینکه باید درجاسازی شود و تخریبی انجام نشود و بنا در هر موقعیت یا ویژگی که بوده است مثلا یک طبقه یا چند طبقه، به همان کیفیت ساخته و ساماندهی شود.
گویا این امتیاز و مصوبه هم چندان پاسخگو نبود و بهدلیل شرایط مالی ضعیف اهالی منطقه حتی درحد استفاده از تسهیلات و وامهای کمبهره هم نیست اگر چه گفته میشود ابتدا قرار بود بانک وام نوسازی یا مقاومسازی در شهر با ۹ درصد سود به متقاضی ارائه شود و به شرط آنکه دولت سود تسهیلات را پرداخت کند، اما برخی از این وامگیرندگان میگویند حالا که موعد پرداخت آمده است درصد وام 2 برابر شده است و سایر مراحل کار(انتقال سند و...) به مانع برخورد کرده است.
بافت فرسوده شهر و ضرورت یک اقدام اساسی
هرچقدر در ساختوساز و مقاوم سازی در روستاها موفق عمل کردهایم اما فرسودگی در بافت قدیمی شهر نهاوند چنان ریشه دارد که گویا با این وام تسهیلات هم حل نخواهد شد و باید سالها پیش بهجای جولان دادن وعدههای سرخرمن مجلس و شورا حتی اگر شده یک گام برداشته میشد تا شاید همه این سالها بخشی از این فاجعه حل شده باشد.
بیتوجهی به بافت فرسوده جان گرفتنِ بزهکاری
شرایط زندگی در بافت فرسوده علاوهبر آنکه هر لحظه هراس آوار شدن دیوارهای بدون پشتوانه و خانههای سست بنا را دارد، بلکه طولانی شدن این پروسه سبب تقویت زیرساختها و زمینههای بزهکاریهای اجتماعی و ...شده است.
ادامه کاوشها ۱۵ اسفند
اگرچه فصل ششم کاوشها برای یافتن لائودیسه ۱۵ اسفند دوباره از سرگرفته میشود تا شاید با روشن شدن تکلیف لائودیسه، اهالی مناطق حاشیه و موقعیت این گمانهها تکلیف خود را بدانند، اما بافت فرسوده شهر نهاوند و تهدیدهای این بافت در سایر نقاط شهرستان که خارج از شرایط همپوشانی تاریخی و فرسوده هست، تقریبا بدون تغییر مانده و در حقیقت نیاز است راهکاری اساسی برای خروج این مناطقِ نهاوند از این سطح وسیع فرسودگی و تهدیدهای اجتماعی و آسیبها ضرورت اندیشیده و به مرحله اجرا برسد.
