امروزه اهمیت گیاهان دارویی و شناساندن نقش حیاتی آنها در پیشبرد اهداف ملی، منطقهای و جهانی برای تقویت سلامت و خودکفایی دارویی ایجاد اشتغال و توسعه اقتصادی بر کسی پوشیده نیست گیاهان دارویی به عنوان ذخایر و گنجینههای ژنتیکی میتوانند بزرگترین ثروت ملی برای هر کشوری به عنوان یکی از تولیدات مهم در بخش کشاورزی محسوب شوند.
در این بین استانهای خراسان رضوی، خراسان جنوبی، فارس، کرمان، همدان و اصفهان به ترتیب بیشترین سطح زیر کشت و تنوع گیاهان دارویی را به خود اختصاص داده و در مجموع نزدیک به ۸۹ درصد از سطح زیر کشت گیاهان دارویی کشور در این استانها قرار دارد.
استان همدان در زمینه تولید گشنیز و رازیانه رتبه نخست کشور را دارد و ۱۹ قلم گیاه دارویی در این استان کشت میشود که عمدهترین آنها گل گاوزبان، سنبل الطیب، بابونه و آویشن، خاکشیر، نعنا فلفلی، ختمی، بهلیمو، اسطوخودوس، آرتیشو یا کنگر فرنگی گل همیشه بهار و کاسنی است.
شهرستان نهاوند قطب کشاورزی استان همدان که در زمینه تولید بسیاری از محصولات کشاورزی دارای رتبه نخست استان و کشور است منطقه مناسبی برای کشت گیاهان دارویی به شمار میرود در این منطقه گیاهان دارویی توسط کشاورزان به ویژه روستاییان در مزارع و یا داخل باغ کشت میشود و با توجه به سودآور بودن آن کشت محصولات در سالهای اخیر مورد استقبال قرار گرفته است.
سرپرست جهاد کشاورزی نهاوند با اشاره به شرایط مناسب این شهرستان برای کشت گیاهان دارویی اظهار کرد: این شهرستان با دارا بودن آب و هوای معتدل کوهستانی زمینهای حاصلخیز و شرایط آبی مناسب به عنوان قطب کشاورزی استان همدان شناخته شده است.
به گزارش فارس، علی کمالینژاد نوع گیاهان دارویی موجود در این شهرستان را در سطح استان منحصر به فرد دانست و اضافه کرد: شهرستان نهاوند علاوه بر داشتن آب و هوای مناسب و اقلیم مساعد از گیاهان دارویی برخوردار است که اسانس ان از غلظت و ترکیبات خاصی برخوردار بوده مشتریان خاص خود را داراست.
سرپرست جهاد کشاورزی نهاوند با بیان اینکه در حال حاضر یکی از مهمترین گیاهان دارویی که در این شهرستان کشت می شود محصول گشنیز است افزود: در حال حاضر گشنیز بذری در سطح ۲ هزار و ۲۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی این شهرستان کشت میشود و بیش از ۵ هزار تن از آن محصول برداشت میشود.
وی به ظرفیتهای منحصر به فرد این شهرستان در کشت گشنیز اشاره کرد و افزود: شهرستان نهاوند در حال حاضر ۹۰ درصد مجموع محصول گشنیز استان و ۷۰ درصد محصول کل کشور را تولید میکند که این ظرفیت میتواند یک برند برای نهاوند باشد.
کمالینژاد گفت: در صورت برنامهریزی و سرمایهگذاری لازم، این بخش میتواند زمینه توسعه و اشتغالزایی در سطح شهرستان و ارزآوری برای کشور را فراهم کند که با توجه به قابلیت و شرایط موجود در صورتی که کسی بخواهد در این زمینه سرمایهگذاری کند ما از آن استقبال میکنیم.
وی صنایع تبدیلی برای فرآوری گیاهان دارویی را از جمله نیازهای شهرستان عنوان کرد و ادامه داد: متاسفانه در نهاوند به دلیل نبود صنایع تبدیلی، کار استخراج مواد و آنالیز آن و اسانسگیری از محصول انجام نمیگیرد و به صورت فله و خام به پاکستان صادر شده و کار فرآوری برای گرفتن عرقیات و اسانسگیری در این کشور انجام می شود که همین مساله سود اصلی را نصیب آنها میکند.
وی در رابطه با میزان کشت گل محمدی در اراضی زراعی این شهرستان اظهار کرد: گل محمدی در ۱۳ هکتار از اراضی نهاوند کشت شده که سالانه ۲ هزار و ۶۰۰ کیلو گل از آن برداشت میشود، کار فرآوری آن در واحدهای فنی و مکانیزه موجود در شهرستان صورت گرفته و از آن ۳۱ هزار و ۲۰۰ لیتر گلاب و یکهزار و ۷۳۲ کیلو برگ خشک گل به دست میآید.
کمالینژاد با بیان اینکه این شهرستان هم به لحاظ تنوع کشت گیاهان دارویی و هم به لحاظ سطح زیر کشت مقام اول استان را داراست اضافه کرد: اگرچه ممکن است برخی شهرهای استان در یک نوع گیاه دارویی مقام اول را داشته باشد اما نهاوند هم در زمینه تنوع گونههای گیاهی و هم در خصوص سطح زیر کشت در سطح استان مقام اول را داراست.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان نهاوند به انواع گونههای گیاهان دارویی که در حال حاضر در این شهرستان کاشته میشود پرداخت و گفت: خوشبختانه با استقبال خوب کشاورزان امسال بیش از ۱۸ گونه گیاهان دارویی مانند کاسنی، گل همیشه بهار، مرزنجوش، اسطوخودوس، مریم گلی، موسیر، سیر، بادرنجبویه، به لیمو، رازیانه و ارزن در سطح بیش از ۷۲ هکتار از مزارع این شهرستان کشت شده است.
کمالینژاد در ادامه با برشمردن خواص دارویی برخی از گیاهان دارویی نهاوند گفت: یکی از گیاهان دارویی مهم نهاوند گل همیشه بهار است، از این گیاه برای درمان بیماریهای پوستی ناشی از سوختگی ویژه در کودکان استفاده میشود و علاوه بر آن انواع محلولها کرم و صابونهای مختلف از آن به دست میآید که مورد توجه شرکتهای دارویی قرار گرفته است.
وی گفت: علاوه بر می توان از گل گاوزبان و زعفران نیز که از کیفیت بالایی برخوردار بوده و مورد استقبال فراوان مصرفکنندگان قرار دارند نام برد ضمن آنکه میتوان از کتیرای نهاوند به عنوان یکی دیگر از محصولات گیاهی این شهرستان اشاره کرد که از لحاظ مرغوبیت شهرت جهانی دارد و در صنایع دارویی و چسبسازی کاربرد فراوانی دارد اشاره کرد.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان نهاوند افزود: البته در کنار مزیت و ظرفیتهای موجود، بخش گیاهان دارویی با چالشهایی روبروست که در صورت رفع آنها میتوان به آینده خوب کشت این گیاهان در سطح شهرستان امیدوارتر شد.
وی بیان کرد: گیاهان دارویی از جمله کشتهایی است که به علت کوچک بودن قطعات زمین کشاورزی قابلیت استفاده از شیوههای مکانیزاسیون برای مراحل مختلف کشت، داشت و برداشت آن را نداشته و لذا چیدن گیاهان باید با دست انجام گیرد که این مساله نیاز به کارگر بیشتر دارد که در نتیجه باعث هزینهبر بودن آن میشود، ضمن اینکه خشک کردن گیاهان دارویی نیز برای بالا بردن کیفیت نیاز به اتوکلاو دارد.
کمالینژاد گفت: با توجه به نبود صنایع تبدیلی و فرآوری لازم برای اسانسگیری برخی از گیاهان به صورت خام از استان و کشور به خارج صادر میشود لذا سود واقعی نصیب کشورهای خارجی میشود بنابراین انگیزه لازم برای توسعه کشت گیاهان دارویی در کشاورزان ایجاد نمیشود.
وی افزود: از دیگر چالشهای موجود بر سر راه گیاهان دارویی این است که دولت آنگونه که قیمت تضمینی برای خرید محصولات کشاورزی مانند گندم، جو و یا ذرت اختصاص میدهد برای خرید گیاهان دارویی در نظر نمیگیرد و اینها از مشکلاتی است که باید راهکارهای لازم برای رفع آنها مد نظر قرار گیرد.
در پایان آنچه را که میتوان در این رابطه مورد تاکید قرار داد این است که با توجه به پتانسیل و توانمندیهای کمنظیر طبیعی در نهاوند لازم است هم در بعد پژوهش و تحقیقات و هم در بعد اقتصادی سرمایهگذاریهای لازم در این منطقه صورت گیرد تا با ایجاد کارخانه فرآوری داروهای گیاهی و به ویژه محصول گشنیز، این شهرستان برای صنعت دارویی کشور ارمغانی سبز را به همراه بیاورد.
