پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

انتقال آب زندگی 100خانوار را تهدید می‌کند

«کیتو» زخم خورده تشنگی همدان

نویسنده : سپیده راشدی

نخستین روستای جهان پس از غارنشینی در همدان ایجاد شده است. محقق همدانی در کتاب«مالکین در همدان» از کیتو به عنوان نخستین روستایی نام برده که پس از عصر غارنشینی ایجاد شده است.
«کیتو» روستایی آباد با مردمانی مهربان است که در شهرستان کبودراهنگ بخش گل‌تپه قرار گرفته است. «کیتو» از مجموعه روستاهای منطقه تاریخی مهربان است که 23 کیلومتر با غارعلیصدر فاصله دارد.
از جاده خاکی و سراشیبی ورودی روستا زندگی ساری و جاری نمایان است. کودکان درحال بازی و کهنسالان پابه‌پای کودکان و جوانان در تکاپو هستند.
کیتو خانه‌های کاه‌گلی دارد که همه درهای ورودیش چهارطاق باز هستند و از ورود هر گردشگری با خونگرمی استقبال می‌کنند. برخی خانه‌های کاه‌گلی هم که متروکه شدند از دوردست همانند بقایای یک قلعه تاریخی به نظر می‌رسند.
در این روستای تاریخی چشمه جوشان و معروفی به نام«قرخ بلاق» به معنی 40 چشمه وجود دارد که آبی بسیار گوارا دارد که سرچشمه آن در کوه‌هایی به نام عبدا... مصری قرار دارد.
نخستین باغات ایجاد شده در گل‌تپه مربوط به کیتو است. غالب محصولات این روستا انگور است که آفتابی که به آن می‌تابد و آبیاری و شست‌وشو با آب این چشمه مرغوبیت ویژه‌ای به آنها داده است. سهم هر خانواده از باغات کیتو 2 جریب (۲هزار مترمربع برابر ۶ دانگ) است.
کیتو غذاهای محلی و خوشمزه‌ای دارد که رنگ و لعاب آن هر گردشگری را جذب می‌کند؛ کاچی با دوغ محلی و آبگوشت مخصوص را زنان روستایی به عنوان غذای قالب و مصرف روزانه خود می‌پزند و اگر گردشگری را در روستای خود ببینند وی را به خوردن آن دعوت می‌کنند.
به گفته اهالی روستا، رویش گیاهان دارویی همچون گون، گل ختمی، آذربه، گل‌کفته و تره در فصل بهار موجب می‌شود تا تعداد زیادی از افراد ساکن در روستا به مراتع این منطقه سفر کنند.
شعبانعلی معظمی، محقق همدانی در کتاب(مالکین همدان) درباره کیتو نوشته «کیتو نخستین روستا پس از غارنشینی است.» در ابتدا این روستا قلعه‌ای بوده که برای نگهداری آذوقه و دام از آن استفاده می‌کردند، اما بارها روسیه و مغول با حمله به آن، آن را تخریب و تسخیر کردند.
نخستین مدرسه ساخته شده در کیتو مربوط به قبل از دوران اصلاحات و پس از مشروطیت است دورانی که مردمان روستا با پشم گوسفندی و رَزین البسه موردنیاز خود را می‌دوختند؛ هیچ چیز از شهر وارد روستا نمی‌شده و مازاد تولیداتشان را به شهر می‌فرستادند.
حاج علیرضاخان قراگزلو ملقب به بهاءالملک و اجدادش نخستین کسانی هستند که این منطقه را آباد کردند و دامنه این آبادانی در منطقه مهربان حدفاصل همدان تا بیجار را در برگرفته است.
دامداری شغل اصلی مردمان کیتو و علاوه بر انگور، کره محلی مرغوب و گندم مهربان بهترین سوغاتی‌های این روستا هستند.
کیتو تا حدود 100سال پیش زمستانی سرد با بارش برف فراوان داشته به طوری که ارتفاع منازل روستا را تا نیمه در بر می‌گرفته است. اما اکنون با کاهش نزولات آسمانی و خشکسالی در همدان و حفر چاه‌های انتقال آب در زمینها تا بخشی از آب شرب شهر همدان را تأمین کند. شاید برای اندک آب را هم از دست بدهد.کیتو در فهرست روستاهای محروم کشور است، اما مردمانش در میان هیاهوی تصمیم‌گیری‌های مسئولان به عشق آبی که از چشمه می‌جوشد زندگی می‌کنند. آنها که زمین‌های خود را بکرترین زمین‌ها برای کشاورزی و دامداری می‌دانند از امیدواری به آینده و ایجاد کارگاه‌های تولید پنبه سخن می‌گویند.
مردمانی که سفره کوچکشان با دسترنج خودشان تهیه شده است و در عمق محرومیت که حتی یک متر آسفالت ندارند و منتظر بودجه هستند تا طرح هادی ناقص روستا تکمیل شود. تیر برق وسط کوچه‌هایشان روییده است، مسئولی پیدا نمی‌شود آنرا جابجا کند! وقتی با کودکانشان حرف می‌زنی معنی پارک و زمین فوتبال را نمی‌دانند، اما با همان سن کمشان با لبخند از تو پذیرایی می‌کنند، انتظار می‌رود؛ مسئولان ارشد استانی و شهرستانی و کسانی که می‌توانند باری از رنج و درد مردم منطقه را کم کنند با بازدید از این منطقه و مشاهده مشکلات مردم که با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند به حداقل نیازهای آنها توجه کنند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس