غیرممکن نیست اگر بگوییم تا چند سال آینده یکی از زمستانهای برفی از جادهای عبور خواهیم کرد که بر خلاف گذشته که روزی مسیر هراسناک و درهای تاریک، نام گرفته بود، با چراغهای چشمکزن عابران را به سمت زیبایی آبشار گنجنامه هدایت کند.
مسیر زیبای گنجنامه-تویسرکان که میتوانست یک مسیر رویایی در زمستانهای برفی و تابستانهای سبز باشد هماینک جادهای باریک، پیچدار و بدون ایمنی است که با نخستین بارش برف، با پدیدههایی مانند ریزش بهمن، یخزدگی و سقوط سنگ مسدود میشود.
حال اگر این مسیر 55 کیلومتری احیا شود، نهتنها ترافیک گنجنامه را کاهش میدهد، بلکه الگویی ملی برای یک گذرگاه تفریحی-تاریخی خواهد شد.
با توجه به اینکه یکی از ظرفیتهای اقتصادی استان همدان از مسیر گردشگری میگذرد به همین لحاظ ضرورت دارد با جذب سرمایهگذار احیای این مسیر فراموش شده اما پر از جاذبه و مستعد برای سرمایهگذاری نیز در دستور کار باشد.
آنچنان که مشخص است مدتی است که جلساتی مشترک با سرمایهگذاران بخش خصوصی پیرامون توسعه مسیر گردشگری گنجنامه به تویسرکان برگزار میشود و در این بین مدیران و نمایندگان همدان و تویسرکان پیگیر این مسیر هستند. این جلسات با هدف واگذاری این مسیر به بخش خصوصی برگزار شده و قرار است این پروژه با سرمایهگذاری بخش خصوصی، به یک مسیر ایمن، توسعهیافته و پرجاذبه تبدیل شود.
استاندار که به خوبی محور توسعه استان را در گردشگری دیده است تأکید دارد که این پروژه علاوه بر رونق گردشگری، نقش مهمی در ایجاد اشتغال منطقه نیز خواهد داشت.
بر کسی پوشیده نیست که کوههای الوند، شاهد خاموشی بر تاریخ چند هزارساله راه گنجنامه-تویسرکان هستند. این مسیر که به روایتی به عنوان جاده شاهی ثبت شده است، گفتهاند قرنها تنها شاهراه ارتباطی همدان به تویسرکان و سپس به تخت جمشید بوده است.
تلاشهای دولت برای ساماندهی این جاده، مانند طرح ساماندهی محور گنجنامه، سالهاست در گرداب بوروکراسی و کمبود بودجه گرفتار شده است.
نمایندگان دورههای مختلف مجلس از حوزه تویسرکان و همدان بارها اعلام کردند که اعتبارات دولتی برای این پروژه کفایت نمیکند و حتی پس از سالها مطالعه فنی، عملا تغییری ایجاد نشده است. راهداری نیز تأیید میکند که بودجه موجود تنها برای برفروبی اولیه کافی است، نه برای تعریض جاده، نصب گاردریل یا تابلوهای هشدار.
جالب اینکه این مسیر در حوزه 2شهرستان (آن هم یک شهرستان مرکزی و یک شهرستان که پایتخت گردو و مرکز مبل و منبت کشور است)درمجموع با 3 نماینده و 2 فرماندار قرار دارد که اگر هر کدام توان خود را صرف این مسیر 55 کیلومتری کنند سهم هر کدام مشخص است.
با این توصیف آیا بخش دولتی به تنهایی خواهد توانست بار نجات این جاده را به دوش بکشد؟
راه حل نهایی را میتوان در مشوقهایی مانند امتیاز بهرهبرداری بلندمدت از عواید گردشگری مسیر؛ معافیتها و تسهیلات مختلف؛ تضمین سود حداقلی از راه ایجاد یا فعالسازی امکاناتی مانند پیست اسکی، تلهسیژ و اقامتگاههای بومگردی، فروشگاههای صنایع دستی و... میتواند نظر بخش خصوصی را در این حوزه تأمین کند. البته که هر طرحی باید تحت نظارت زیستمحیطی اجرا شود تا اکوسیستم دره عباسآباد، آبشار گنجنامه و جنگلهای الوند حفظ گردد.
پیش از این، یک شرکت چینی طرح ساخت پل 2طبقه بر فراز درههای الوند را ارائه داد؛ پروژهای که با ایجاد مسیر طبقاتی، همزمان تردد و گردشگری را ممکن میکرد؛ اما این طرح به دلایل نامعلوم شاید کمبود ضمانتهای دولتی یا ملاحظات امنیتی یا هر ملاحظه دیگری هرگز عملی نشد.
محرومیت در تفریحهای زمستانی یکی از تلخترین پیامدهای بیتوجهی به این مسیر است.
با اندک بارش برف خبر تعطیلی پیست اسکی تاریکدره منتشر میشود. این پیست که در ضلع شرقی گنجنامه قرار دارد، با وجود برفهای عالی، در اوج فصل اسکی غیرقابل دسترس میشود. اگر بخش خصوصی وارد شود، میتواند با بهرهبرداری از تلهسیژ، سیستم برفکوب و روشنایی مسیر، این پیست را به قطب ورزشهای زمستانی غرب کشور تبدیل کند. تجربه موفق پیست الوند نشان میدهد که این طرحها نهتنها سودآورند، که اشتغال فصلی دائم ایجاد میکنند.
در ایامی از سال به ویژه در نوروز یا تابستان، شاهد ترافیک این مسیر میشویم که اگر جاده کوهستانی به تویسرکان احیا شود، سه تحول اساسی را شاهد خواهیم بود:
1- کاهش ترافیک گنجنامه: با انحراف مسیر خروجی به سمت تویسرکان
2- توسعه گردشگری چندوجهی: مسافران پس از عبور از جاده، میتوانند از تویسرکان (پایتخت گردوی ایران)، سرکان (پارک کمربسته) و ملایر (شهر صنایع دستی) دیدن کنند.
3- افزایش مدت اقامت: بالارفتن ضریب امنیت از منظر موضوعات انتظامی، خدماترسانی اورژانسی، و تمام موضوعات مرتبط با پدافند غیرعامل.
بر اساس گزارش پلیس راه همدان، اغلب حوادث این محور ناشی از نبود تابلوهای هشدار، روشنایی و گاردریل است. یک سرمایهگذار میتواند با اقداماتی زیر شرایط را برای گردشگر مناسب کند: نصب دوربینهای نظارتی و علائم ترافیکی در پیچهای خطرناک، ایجاد ایستگاههای امداد جادهای هر 10کیلومتر، استفاده از سامانههای هشدار سقوط بهمن و....
حال تصور کنید که این جاده ایمن و احیا شده است. نخستین رهاورد آن گردش مالی چند میلیاردی برای روستاها است چنانچه حداقل 50 کسبوکار جدید در مسیر ایجاد میکند. بومگردیهای محلی در روستاهای مسیر ایجاد و فروشگاههای محصولات ارگانیک مانند گردو، عسل و گلاب تویسرکان و به تبع آن محصولات صنعتی، گردشگری، خوراکی و... شهرستان ملایر در این مسیر عرضه میشود.
ایجاد کارگاههای صنایع دستی مانند منبتکاری چوب گردو از دیگر رهآورد احیای این مسیر است؛ چنانچه میتواند سالانه چند صد میلیارد تومان به اقتصاد روستاهای مسیر کمک کند.
در همین زمینه فرماندار تویسرکان در گفتوگو با خبرنگار همدانپیام اظهار کرد: این پروژه یکی از مسیرهای مهم توسعهای و گردشگری منطقه به شمار میرود و با هدف تقویت پیوندهای ارتباطی میان تویسرکان و همدان در دستور کار قرار گرفته است.
سید مجید شماعی درباره آخرین وضعیت پروژه راه ارتباطی تویسرکان - گنجنامه اظهار داشت: در جلسهای که در اواسط مردادماه به ریاست استاندار و با حضور نماینده مردم شهرستان در مجلس شورای اسلامی و جمعی از مدیران استانی برگزار شد، ابعاد راهبردی، فنی، زیستمحیطی و گردشگری طرح بهصورت جامع بررسی شد.
فرماندار شهرستان تویسرکان ادامه داد: بر اساس جمعبندیها، فاز نخست پروژه از شهر تویسرکان تا روستای شهرستانه تعریف شد. اجرای پروژه با شرکت زیرساخت کشور است و طبق روال، امور اجرایی از طریق ادارهکل راه و شهرسازی استان همدان پیگیری خواهد شد.
وی ادامه داد: تاکنون نشستهای متعددی در سطح شهرستان برگزار شده و این روند با پیگیریهای مؤثر و مستمر نماینده شهرستان ادامه دارد.
شماعی درباره پیامدهای گردشگری پروژه گفت: در بخش گردشگری، اخذ نظر ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان در دستور کار است و با اجرای این مسیر، پیشبینی میشود تعداد گردشگران شهرستان چند برابر افزایش یابد و زمینه رونق اقتصادی و ایجاد اشتغال گستردهتری فراهم شود.
فرماندار تویسرکان اظهار کرد: با پیگیریها و مساعدتهای مفتح از طریق وزارت راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه کشور، فرآیند اخذ ماده 23 در حال اجراست و مقرر شده اجرای طرح در حوزه شهرستان تویسرکان بهصورت ویژه دنبال شود.
تاکنون چندین نشست کارشناسی و هماهنگی توسط مفتح نماینده مردم تویسرکان در مجلس برگزار شده و امیدواریم با تداوم این رویکرد، در سال جاری اقدام عملی برای آغاز عملیات اجرایی انجام پذیرد و حالا بگذارید در انتها برگردیم به همان تصورات اولیهمان از مسیر گنجنامه.
تصور کنید که جاده احیا شده است و شما یک روز و شب تابستانی را در یک خانه بومگردی گذرانده، سحرگاه از پنجره همان خانه، طلوع آفتاب را از کوه الوند شاهد خواهید شد. طلوعی که در امتداد آن یک پل معلق شیشهای، آبشار گنجنامه، طبیعت زیبای جادهای با چراغهای چشمکزن و...، راه سبز گردشگری همدان تویسرکان را به رخ گردشگران کشور میکشد.
