ملایر - سحر یوسفی : صنعت مبل و منبت ملایر، میراثدار هنری اصیل و محرکی اقتصادی برای منطقه، پس از سالها تلاش، موفق به کسب عنوان جهانی شد. این اتفاق، اگرچه نقطه عطفی تاریخی محسوب میشد اما فراتر از یک افتخار، تعهدی برای ارتقای استانداردها، توسعه زیرساختها و برنامهریزی برای حضور پایدار در بازارهای بینالمللی ایجاد میکند.
با این حال، دستیابی به این اهداف بلند، مستلزم فراهم آوردن بستری مناسب و در شأن این جایگاه جهانی است. به نظر میرسد اصلیترین گام عملی در این مسیر، ایجاد یک شهرک صنعتی تخصصی و بینالمللی باشد؛ طرحی کلان که این روزها به دغدغه اصلی فعالان و مسئولان این عرصه تبدیل شده است.
حالا این هنر صنعت با وجود گستردگی و اشتغالزایی بالا، عمدتاً در کارگاههای متعدد ، واحدهای نیمهصنعتی و یک شهرک صنعتی متمرکز به نام «حاجیآباد» فعالیت میکنند. شهرک حاجیآباد که از اوایل دهه ۸۰ فعالیت خود را آغاز کرده، علیرغم خدمات ارزنده، اکنون با چالشهای جدی روبهروست. بر اساس اعلام اتحادیه، بیش از ۹۰ تا ۹۵ درصد از زمینهای این شهرک واگذار و ساخته شده است و زمین خالی قابل واگذاری به متقاضیان جدید وجود ندارد. طرح توسعه فاز دوم این شهرک نیز به دلیل مشکلات تملک زمین و عدم توافق با برخی مالکان، هنوز به طور کامل محقق نشده و در بهترین حالت، تنها حدود ۲۰ هکتار به مساحت آن افزوده خواهد شد.
این درحالی است که بسیاری از واحدهای تولیدی نوین و برندهای بزرگ، برای راهاندازی خطوط تولید استاندارد، ایجاد انبارهای مدرن و فضاهای نمایشگاهی، حداقل به یک هکتار زمین نیاز دارند. حتی در صورت اجرای فاز دوم، زمین قابل واگذاری برای تعداد بسیار محدودی از متقاضیان کافی خواهد بود.
ضرورت ایجاد شهرک تخصصی 600 هکتاری
رئیس اتحادیه درودگران مبل و منبت ملایر، با اشاره به همین تنگناها، ایجاد یک «شهرک صنعتی تخصصی و بینالمللی» را تنها راهکار ممکن برای حفظ و ارتقای جایگاه جهانی میداند.
یدا... کریمی، در تشریح این ضرورت میگوید: زمانی که عنوان جهانی را یدک میکشیم، باید جهانی نیز فکر کنیم. هدف ما ایجاد یک شهرک صنعتی معمولی نیست، بلکه راهاندازی قطبی برای صنعت مبلمان در سطح خاورمیانه یا آسیا است.
وی با بیان اینکه، این شهرک با وسعت حداقل ۵۰۰ تا ۶۰۰ هکتار طراحی میشود تا بتواند به صورت جامع پاسخگوی نیازهای کنونی و آتی صنعت مبلمان و منبت ملایر باشد ، افزود : این مجموعه صرفاً به عنوان یک دسته کارگاه صنعتی تعریف نشده، بلکه به عنوان یک اکوسیستم کامل اقتصادی در نظر گرفته شده که چندین قطب تخصصی را در خود جای میدهد.
کریمی با اشاره به اینکه در قطب تولید، کارخانههای تولید مواد اولیه و نهادههایی مانند MDF، نئوپان، روکش، پارچه، یراقآلات و رنگ در مجاورت واحدهای تولید نهایی مبلمان مستقر خواهند شد ، افزود : قطب نمایش و تجارت نیز شامل احداث نمایشگاههای دائمی بینالمللی، سالنهای عرضه محصولات و دفاتر تجاری است تا فرآیند بازاریابی و جذب خریداران داخلی و خارجی را تسهیل کند. در بخش پشتیبانی و خدمات، مراکز تحقیقاتی، طراحی، کنترل کیفیت، آموزشهای تخصصی، خدمات لجستیک و بانکی در نظر گرفته شده است.
وی خاطرنشان کرد: ایجاد قطب گردشگری صنعتی با راهاندازی تورهای ویژه برای بازدید از فرآیند تولید این هنرصنعت، به عنوان جاذبهای برای گردشگران خاص و تجاری برنامهریزی شده است. از نظر مکانیابی، زمینهای پیشبینیشده در محدوده روستای قشلاق پیرحیاتی قرار دارند که به دلیل دارا بودن دسترسی آسان به شبکه راههای اصلی و قرارگیری در کریدور ترانزیتی شمال جنوب، نزدیکی نسبی به شهر ملایر و همجواری با منطقه ویژه اقتصادی و گمرک، موقعیتی بسیار ایدهآل و راهبردی ارزیابی میشود.
کریمی گفت: ایجاد چنین شهرکی موجب کاهش شدید هزینههای تولید خواهد شد، چرا که تمرکز حلقههای زنجیره تأمین، هزینههای حملونقل مواد اولیه و محصولات نهایی را به حداقل میرساند. این امر همچنین به حذف واسطهها و افزایش شفافیت در تأمین مواد اولیه منجر میشود و تولیدکننده نهایی میتواند مواد مورد نیاز خود را مستقیم و با قیمت مناسبتر تهیه کند. در نتیجه، واحدهای تولیدی امکان مییابند تا انرژی و منابع خود را بیشتر بر نوآوری، طراحی و بهبود کیفیت متمرکز کنند که این خود به ارتقای بهرهوری و رقابتپذیری آنها در بازارهای داخلی و بینالمللی میانجامد.
از سوی دیگر، ایجاد این بستر امن، یکپارچه و قابل اعتماد، جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی را تسهیل کرده و با تقویت توان صادراتی از طریق نمایشگاههای دائمی و تسهیل فرآیندهای گمرکی، به توسعه صادرات غیرنفتی کشور کمک شایانی خواهد کرد.
وی در عینحال بر چند نکته کلیدی به عنوان پیششرط موفقیت این پروژه تأکید دارد؛ نخست تسریع در فرآیند تملک و آمادهسازی زمین است زیرا با وجود تملک حدود ۳۵۰ هکتار از زمینهای مورد نیاز، تکمیل این فرآیند و ایجاد زیرساختهای اولیه از قبیل آب، برق، گاز و راههای دسترسی، نیازمند عزم جدی و تخصیص بودجهای مشخص و به موقع است.
رئیس اتحادیه درودگران مبل و منبت ملایر با اشاره به استقبال گسترده از این طرح، افزود: تعداد بسیار زیادی از فعالان حوزه مبل و منبت در سامانههای مربوطه ثبتنام کرده و در نوبت دریافت زمین هستند و امیدواریم شرکت شهرکهای صنعتی استان همدان با همکاری مسئولان استانی و شهرستانی، واگذاری این زمینها را به متقاضیان تسریع کنند.
کریمی در ادامه افزود: شفافیت کامل در واگذاری زمینها و مبارزه با سوداگری اصل دوم است ؛ به گونهای که زمینها صرفاً به تولیدکنندگان واقعی و فعالان باسابقه این صنعت واگذار شود و از ایجاد بازار سیاه و دلالی زمینهای صنعتی جلوگیری به عمل آید. سوم، طراحی این شهرک باید به صورت مدرن و با نظر کارشناسی متخصصان شهرسازی و صنعتی انجام پذیرد تا علاوه بر رعایت اصول کارایی و بهرهوری، نمایی شایسته از یک شهر جهانی را نیز ارائه دهد.
وی در عین حال ، موفقیت پروژه را مستلزم همکاری و هماهنگی مستمر بین تمام نهادهای ذیربط از جمله شرکت شهرکهای صنعتی استان همدان، استانداری، فرمانداری، اداره کل میراث فرهنگی و سایر دستگاههای اجرایی مرتبط دانست.
مشکلات صادرات مبل
البته رئیس اتحادیه درودگران مبل و منبت ملایر در خصوص صادرات بیان کرد: صادرات مبلمان ملایر عمدتاً به کشورهای همسایه و اوراسیا محدود است و با سطح مطلوب فاصله زیادی دارد.
کریمی نوسانات ارزی، پیچیدگیهای بازگشت ارز، مسائل گمرکی، وزن بالای کالا و به ویژه ضعف در معرفی و بازاریابی بینالمللی را از موانع اصلی برشمرد و از حمایت ناکافی برای حضور در نمایشگاههای بینالمللی گلایه کرد.
افزایش نرخ ارز و کاهش قدرت خرید مردم
وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به تأثیر افزایش نرخ ارز بر رشد شدید قیمت مواد اولیه، بیان کرد: این مسأله فشار زیادی را به تولیدکنندگان وارد کرده است.
وی کاهش قدرت خرید مردم را پیامد افزایش قیمت محصولات نهایی دانست.
کریمی وابستگی ۷۰ تا ۸۰ درصدی این صنعت به مواد اولیه وارداتی و ارتباط مستقیم قیمتها با نرخ دلار را از چالشهای اصلی عنوان کرد و افزود: با وجود شرایط دشوار، وضعیت تولید در ملایر نسبت به بسیاری از شهرها بهتر است، اما کمبود و گرانی مواد اولیه، تولیدکنندگان را با مشکلات جدی مواجه و حتی به تعدیل سرمایه آنها انجامیده است.
نبود حمایت بانکها در پرداخت تسهیلات
کریمی در پایان از حمایت نکردن مؤثر بانکها انتقاد کرد و گفت: تسهیلات تبصره ۱۸ محقق نشده و حتی تسهیلات با سود بالا نیز به اندازه کافی پرداخت نمیشود. بدون حمایت مستقیم از تولیدکننده، پرداخت وام به خریدار تأثیر چندانی در رونق بازار نخواهد داشت.
