پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

حرکت استان بر اساس محورهای توسعه

کشاورزی یک بال توسعه همدان، نیاز به برنامه دارد

نویسنده : سمانه جهانگیری عرش

استان همدان دارای ۶۹۲هزار هکتار زمین زراعی(آبی و دیم) و ۱۱۷هزار بهره‌بردار در بخش کشاورزی است که بر اساس آخرین آمارهای منتشر شده، ارزش ریالی تولیدات کشاورزی استان، معادل حدود 6 هزار و ۳۰۰میلیارد ریال است.

این استان با تولید 5/4 میلیون تن انواع محصولات، ۲۹درصد اشتغال استان را به خود اختصاص داده ‌است.

۲۴درصد از ارزش افزوده استان همدان مربوط به بخش کشاورزی است که 2/3 دهم ارزش افزوده کشاورزی کشور را تشکیل می‌دهد.

استان همدان در تولید محصولاتی همچون سیب‌زمینی با تولید ۸۸۰ هزار تن، سیر با تولید ۴۲هزار تن و گردو با تولید ۵۶هزار تن، رتبه نخست کشوری را دارد.

همچنین این استان در تولید جو با ۲۳۰هزار تن، انگور با تولید ۴۲۰ هزار تن و یونجه با تولید ۳۸۰هزار تن رتبه سوم و در گیاهان دارویی با تولید ۳۳هزار تن رتبه دوم را به خود اختصاص داده است.

75درصد كل توليدات بخش كشاورزي استان همدان مربوط به زراعت است و سيب‌زميني، گندم، جو، سير، يونجه و دانه‌هاي روغني از مهمترين محصولات زراعي اين استان هستند.

عمده‌ترین محصولات باغی استان نیز عبارتند از : انگور، گردو، سیب، شلیل، هلو، آلو، زردآلو، بادام، انواع گیاهان دارویی و…

در سال‌های اخیر 7715 هکتار گلخانه تولید انواع سبزی و صیفی ایجاد شده و هم‌اینک در حال گسترش می‌باشد. همچنین وجود 92واحد تولید قارچ خوراکی با ظرفیت 3108تن در سال از دیگر مشخص‌های بخش باغبانی این استان است.

از نظر مساحت و سطح، شهرستان ملایر با دارا بودن ۲۸درصد مساحت باغات و ۳۸درصد تولیدات باغبانی رتبه نخست، شهرستان نهاوند با دارا بودن ۱۸درصد مساحت باغات و ۱۹درصد تولیدات باغی رتبه دوم و شهرستان همدان نیز با دارا بودن ۱۳درصد مساحت باغات و ۱۲درصد تولیدات باغی رتبه سوم را در استان دارد.

در سازمان خواربار جهانی فائو بخشی به نام ثبت میراث نظام‌های تولیدات کشاورزی تمام دنیا وجود دارد که ثبت جهانی تولیدات کشاورزی کشورهای مختلف را انجام می‌دهد و در این رابطه در کشور ایران در استان همدان و چند استان دیگر ثبت جهانی چند محصول کشاورزی در دست پیگیری بوده و آغاز شده ‌است.

بخش کشاورزی استان همدان با توجه به تفاوت شرایط آب وهوایی، تنوع اقلیم مناطق استان، دارای طیف وسیعی از تولیدات گوناگون است. استان با توجه به ویژگی‌های جغرافیایی، ذخایر ژنتیکی، نیروی انسانی متخصص و با تجربه کشاورزی از دیرباز به‌ عنوان یکی از قطب‌های تولیدات کشاورزی در کشور مطرح بوده و سهم بسزایی در تولید ناخالص داخلی داشته است.

در بحث صادرات محصولات کشاورزی استان همدان کشورهایی، چون ازبکستان، ارمنستان، عراق، ترکیه، کشور‌های، حوزه‌خلیج فارس، روسیه، پاکستان، اوکراین از جمله کشور‌های هدف صادرات استان همدان به شمار می‌روند.

حمید مولانوری استاندار همدان در گفت‌وگو با همدان‌پیام با اشاره به توسعه کشاورزی در استان، توجه به صنایع فرآوری را از برنامه‌هایش برای توجه به نخستین محور توسعه استان اعلام کرده‌است.

از شهریورماه تا به امروز با برداشت محصولات کشاورزی در مزارع و باغات شهرستان شاهد جشن میوه‌های رنگی در استان بودیم که به نوبه خود می‌تواند در معرفی محصولات این استان اثرگذار باشد.

شهرستان‌های 10 گانه استان همدان هر کدام در تولید محصولات دارای قابلیت‌هایی هستند چنانچه در برخی تولیدات دارای برند جهانی نیز هستند.

با این توصیف شناخت این قابلیت و برنامه‌ریزی برای آن از ضروریاتی است که می‌تواند مهمترین محور توسعه استان را در به جایگاه خود برساند تا ضمن کمک به رشد همه جانبه مشکلات مربوط به بخش اشتغال و درآمدزایی را نیز حل کند.

هر چند در مدت سال‌های اخیر با کمبود آب مواجه بودیم اما قطع به یقین این نیز نیاز به راهکارها و زیرساخت‌هایی دارد که با ترویج کشت محصولات کم‌آب‌بر و نیز ترغیب کشاورزان به آبیاری قطره‌ای می‌توان آن را حل کرد.

همدان در جایگاه نخست کشور در تولید سیر

استان همدان با 4 هزار و ۴۰۰ هکتار اراضی زیر کشت سیر رتبه نخست تولید سیر خشک را در کشور به خود اختصاص داده است و سیر تولیدی همدان با توجه به استانداردهای جهانی یک برند و نشان خاص دارد.

بیشترین میزان سیر این استان در شهرستان همدان کشت می‌شود و حدود هزار و ۲۰۰ هکتار از اراضی این شهرستان به کشت این محصول اختصاص دارد، برهمین اساس و به دلیل پیشتازی تولید سیر در این خطه حاصلخیز، همدان قطب تولید سیر کشور لقب گرفته است.

سیر همدان به‌عنوان یک برند خاص در سال ۱۳۹۶ به ثبت ملی رسید و مسئولان هم‌اینک پیگیری برای ثبت جهانی آن نیز در دستور کار قرار دارد.

پس از ثبت جهانی سیر همدان راه‌اندازی شهرک سیر یکی از مطالبات کشاورزان شهرستان همدان به ویژه در منطقه مریانج و سولان بوده است.

شهرک سیر در راستای توسعه این محصول در استان پیگیری شده است اما مشکل جانمایی زمین برای این پروژه به وجود آمده است. شرکت شهرک‌های صنعتی و جهادکشاورزی متولی راه‌اندازی این شهرک هستند که در زمینه جانمایی این پروژه هنوز به توافق نرسیده‌اند، به طوری‌که چند نقطه مشخص شده اما جانمایی نهایی انجام نگرفته است.

4واحد تخصصی پودر سیر و سیرسیاه با ظرفیت ۲هزار تن در استان مجوز دریافت کرده‌اند که 3واحد در شهرک صنعتی بهاران مستقر بوده و 2واحد آن فعال است.

۹۰ واحد شوری و ترشی نیز ۹هزار تن از سیر تولیدی استان را فرآوری می‌کنند که لازم است مسئولان با توجه به این قابلیت به دنبال واحدهای تخصصی فرآوری سیر باشند.

از ۵۰ هزار تن سیر تولیدی استان ۱۰ هزار تن فرآوری می‌شود، و بر اساس آنچه گفته شده است در برنامه 4ساله باید ۷۰ تا ۸۰ درصد از سیر تولیدی استان را فرآوری کنیم.

ملایر شهر خوشه‌های انگور

ملایر یکی از مهمترین قطب‌های تولید انگور در کشور با تولید سالانه بیش از ۲۵۰هزار تُن محصول است و سال ۱۳۹۷ نظام تولید انگور شهرستان ملایر ثبت جهانی شد و سازمان جهانی فائو، انگور ملایر را به عنوان یکی از میراث‌ مهم کشاورزی جهانی به ثبت رساند.

انگور دومین محصول مهم کشاورزی ایران به‌شمار می‌رود که امروز نقش مهمی را در توسعه اقتصادی و بهبود معیشت کشاورزان و باغداران ایفا می‌کند؛ نقشی اثرگذار که ملایر شهر جهانی انگور در استان همدان به این جایگاه رنگ حقیقت بخشیده است.
بر اساس آمارها ۷۰درصد انگور تولیدی شهرستان معادل ۲۱۲هزار تن از تولید کل انگور، تبدیل به کشمش شده و ۳۰درصد مابقی معادل بیش از ۹۱ هزار تُن، به سایر محصولات فرآوری شده از انگور تبدیل می‌شود.

کل واحدهای صنعتی حوزه کشاورزی شهرستان ملایر ۱۰۴واحد صنعتی است. از این تعداد ۲۹واحد بسته بندی کشمش هستند و ۳۵ واحد شیلات داریم.

همدان در کنار استان‌های قزوین، فارس، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی از تولیدکنندگان عمده انگور در کشور به‌شمار می‌رود که نیمی از سطح تاکستان‌های این استان با حدود ۱۲هزار هکتار در شهرستان ملایر واقع شده و سالانه بیش از ۲۷۰هزار تُن انگور از سطح باغ‌های ملایر برداشت می‌شود.

طبق آمار ۳۱۶ هزار هکتار باغ انگور در کشور وجود دارد که میانگین برداشت آن ۱۵ تُن در هکتار و از این میزان سطح زیر کشت ۲۱ هزار و ۵۳۹ هکتار معادل 8/6 درصد باغ انگور در استان همدان واقع شده که میزان تولید سالانه آن ۴۰۴ هزار و ۶۳۱ تُن معادل 6/10 درصد از تولید کشوری با میانگین تولید ۱۹ تُن در هکتار است؛ در حالی‌که میانگین تولید انگور در ملایر ۲۳ تُن در هکتار است و بالاتر از میانگین کشوری و استانی قرار دارد.

ایجاد پژوهشکده انگور و کشمش در دانشگاه ملایر از آن دست اتفاقات خوبی بود سال‌های گذشته رقم خورد و بدون شک می‌تواند مسیر شهر جهانی انگور را هموار و موانع و معضلات را از پیش پای باغداران بردارد، وظیفه و هدفی راهبردی که در حال حاضر این پژوهشکده در زمینه‌های مختلف تولید، فرآوری، مبارزه با آفات و بیماری‌های مرتبط با انگور اقدامات پژوهشی و آموزشی در دستور کار دارد.

صادرات کلزا نهاوند جدی گرفته شود

نهاوند با توجه به داشتن منابع آبی متعدد همچون 4 رودخانه (گاماسیاب، رودخانه ملایر، خرچنگ‌رود و قلقل‌رود) و تعداد 264سراب، چشمه و قنات و تعداد 776حلقه چاه عمیق و نیمه‌عمیق؛ ظرفیت‌ها و توانمندی‌های بی‌شماری در زمینه كشاورزی دارد.
کلزا مهمترین محصول کشاورزی نهاوند است و بر اساس اطلاعات جهاد کشاورزی شهرستان، سال گذشته بیش از ۶۰۰ هکتار کلزا در نهاوند کشت شد که امسال به بیش از ۸۰۰ هکتار افزایش یافته است.

با توجه به ظرفیت بالای تولید و برداشت گشنیز در نهاوند، مسئولان این شهرستان در حال پیگیری برای ثبت ملی و جهانی این محصول هستند تا در نظام میراث کشاورزی جهان(جیاس) به ثبت برسد.

علاوه بر نیاز کشور، گشنیز نهاوند به کشورهایی همچون پاکستان و هندوستان نیز صادر می‌شود و در حوزه صادرات سهم این محصول بسیار کم است.

در زمینه صنایع تبدیلی، گشنیز به عنوان یکی از تولیدات مهم نهاوند، با توجه به فعالیت واحدهای بوجاری، فرآوری و تهیه روغن و اسانس گشنیز، مشکل خاصی ندارد و زنجیره آن کامل است.

گشنیز یکی از محصولات کم‌آب‌بر و کم‌هزینه و به صورت کشت بهاره و پاییزه است .
به دلیل اینکه تنها کارخانه روغن‌کشی استان در نهاوند است، توسعه این محصول در این شهرستان با اقبال کشاورزان روبرو شده است و قیمت خرید تضمینی 2برابری نسبت به گندم و تناوب مناسب با گندم از مزیت‌های این کشت به شمار می‌رود.

جهان تویسرکان را به گردو می‌‌شناسد

شهرستان تویسرکان با برخورداری از بیش از۸۰۰۰ هکتار باغ‌های گردو به‌صورت میانگین در هر سال ۲۱ هزار تُن مغز گردو تولید می‌کند که مرغوبیت و کیفیت آن در سطح بین‌المللی است و به صورت رسمی در سازمان خواربار جهانی(فائو) به ثبت جهانی رسیده است.

به گفته بسیاری از مسئولان و کارشناسان، معیشت بیش از ۷۰ درصد از مردم شهرستان تویسرکان به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم با گردو پیوند خورده است.

تویسرکان برای ارتقاء جایگاه خود از پایتخت گردوی ایران زمین به پایتخت گردوی جهان، زحمات و تلاش‌های بسیاری را به جان خرید و اینک حفظ، تثبیت و توسعه این جایگاه جهانی ضرورت دارد.

اگر تویسرکان به عنوان شهر جهانی گردو فقط به خام فروشی گردو اکتفا کند، دیری نخواهد پایید که از بسیاری از امتیازات و ارزش افزوده‌ای که از صنایع تبدیلی و فرآورده‌های جنبی ایجاد می‌شود، محروم خواهد شد.

در حال حاضر در زمینه صنایع تبدیلی و فرآوری گردو، طرح‌هایی مانند روغن‌گیری از این محصول باغی، استفاده از پوست چوبی قرار گرفته در پره‌های مغز گردو در بخش طب سنتی و کره گردو در دستور کار قرار دارد.

در بخش صنایع تبدیلی گردو در تویسرکان، شاهد فعالیت شرکتی هستیم که از پوست چوبی محصول گردو، کربن فعال تولید می‌کند که در صنایع پتروشیمی و صنایع مرتبط با تصفیه‌خانه‌ها کاربرد دارد. همچنین شرکت دیگری در تویسرکان سالانه حدود ۵۰۰ دستگاه پوست‌گیر گردو تولید و به ۲۴ استان کشور صادر می‌کند.

در حال حاضر بسته‌بندی گردو در شهرستان تویسرکان به‌صورت صنفی انجام می‌شود، نه به‌صورت گسترده صنعتی و بیش از ۲۵۰ واحد صنفی علاوه بر ۷۰۰۰ بهره‌بردار مستقیم، در امور مرتبط با مغز کردن، پوست کندن، خرید و فروش گردو در این شهرستان فعالیت دارند.

بهار رتبه نخست استان در تولید محصولات

شهرستان بهار در میزان تولید محصولات کشاورزی حائز رتبه نخست در استان است که در این میان سیب زمینی بهار شهره خاصی دارد. این شهرستان دارای ظرفیتی مطرح در صنایع تبدیلی است که البته جای کار بسیار دارد اما بر اساس آمارهای موجود صنایع تبدیلی در سطح شهرستان بهار با ۱۱۸ واحد صنایع تبدیلی با میزان جذب یک میلیون تن مواد اولیه و اشتغالزایی ۲ هزار و ۵۴۳ نفر، ۵۸ درصد اشتغال واحد صنایع در استان را شامل می‌شود.

در حال حاضر۵هزار و ۲۸۳ هکتار از مزارع این شهرستان توسط هزارو ۶۸۷ بهره‌بردار به کشت سیب‌زمینی اختصاص دارد که بر اساس پیش‌بینی امسال از این میزان سطح افزون بر ۲۵۰هزار تن محصول قابل برداشت است.

در حال حاضر حدود 15درصد محصولات کشاورزی استان در شهرستان بهار تولید می‌شود که به همین دلیل باید توجه ویژه‌ای به این بخش شود.

لزوم توسعه کارخانه فرآوری گوجه در اسدآباد

شهرستان اسدآباد با دارا بودن حدود ۷۰۰ هکتار از اراضی زیر کشت محصول گوجه فرنگی رتبه نخست تولید این محصول را در استان به خود اختصاص داده است اما در مدت سال‌های اخیر به دلیل نبود توجیه اقتصادی کشت این محصول کم شده است.
محصول گوجه این شهرستان علاوه برمصرف منطقه و کارخانه رب شهرستان به سایر کارخانجات رب سطح کشور از جمله همدان، اصفهان، قزوین،کرمانشاه... ارسال می‌شود.

۵۱۰ بهره‌بردار گوجه کار در شهرستان فعالیت می‌کنند که میانگین برداشت محصول از هر هکتار سطح زیر کشت گوجه‌فرنگی به‌طور متوسط ۵۰ تن بوده است.

کارخانه رب اسدآباد به‌عنوان تنها کارخانه صنایع تبدیلی شهرستان در حوزه کشاورزی است که البته سال‌هاست با مشکلاتی مواجه است.

آبیاری قطره‌ای بودن ۹۰ درصد اراضی گوجه‌فرنگی شهرستان صرفه‌جویی ۶۰درصدی آب را به دنبال داشته و از نقش مؤثری در اصلاح الگوی مصرف و مدیریت بهینه منابع آب و کیفیت محصول دارد.

تولید سالانه ۵۰۰ هزار تُن محصولات باغی و دامی در شهرستان اسدآباد توسعه و رونق هر چه بیشتر صنایع فرآوری و تبدیلی را در این منطقه برای ارتقاء ارزش افزوده و رونق اشتغال می‌طلبد.

رازیانه رزن چشم انتظار برند سازی

کشت رازیانه به عنوان یکی از مهمترین محصولات تولید شده شهرستان رزن است و رزن با تولید ۹۵ درصد رازیانه کشور قطب مهم تولید رازیانه است.

۵۰ درصد زمین‌های زیر کشت رازیانه رزن در روستای سلطان آباد و قایش بخش سردرود شهرستان است که مشکل بسته بندی و نبود تضمین خرید رازیانه و قیمت گذاری رازیانه توسط دلالان از مهمترین مشکلات و دغدغه بهره‌برداران رازیانه این شهرستان است.

به دلیل تضمینی نبودن خرید رازیانه قیمت محصول تولید شده بهره برداران شهرستان به دست دلالان افتاده است و به همین خاطر یک واحد بسته بندی در شهرستان رزن توسط تعاونی تولید شهرستان در حال راه‌اندازی بوده که پیش‌بینی می‌شود تا قبل از برداشت محصول رازیانه این واحد بسته بندی افتتاح و راه‌انداری شود.

شهرستان رزن رتبه سوم را در سیب درختی در سطح استان همدان دارد و از 2 باغ صنعتی داربستی موجود سیب درختی در سطح استان همدان یک باغ صنعتی داربستی سیب درختی به شهرستان رزن اختصاص دارد که شاخص برتری برای این شهرستان به شمار می‌رود.

در حال حاضر تولید رازیانه رزن علاوه بر تأمین مصارف و نیاز داخل، به کشورهایی نظیر فرانسه، امارات، عراق، افغانستان و سوریه صادر می‌شود.

نبود صنایع تبدیلی و فرآوری در ارتباط با رازیانه یکی از مشکلات کشاورزان رزن بوده که مسئولان شهرستان به جدیت پیگیر مرتفع شدن این مشکل هستند و به طور قطع حل این مشکل، نقش مؤثری در حذف دلالان دارد و ارزش افزوده دوچندان برای رازیانه کاران منطقه در پی خواهد داشت.

کبودراهنگ انبار غله استان است

سطح اراضی کشاورزی این شهرستان ۲۲۰ هزار هکتار است که میزان سطح کشت گندم در ان ۱۱۸ هزار هکتار بوه است.

این شهرستان با دارا بودن 240 هزار هکتار اراضی کشاورزی است که 30هزار هکتار اراضی آبی و بیش از 24هزارهکتار آن تحت پوشش سیستم‌های آبیاری تحت فشار است و 210 هزار هکتار اراضی دیم با سطح زیر کشت سالانه حدود 132 هزار هکتار، مهمترین قطب کشاورزی استان همدان محسوب می‌شود.

همچنین شهرستان کبودراهنگ با وجود ظرفیت‌های بالقوه از جمله مراتع وسیع با 124 هزارهکتار، قطب تولید علوفه و یونجه استان بوده است.

ظرفیت بالای تولید 180 هزار تن گندم و 50 هزار تن جو در سال باعث شده که کبودراهنگ به انبار غله استان معروف شود.

با توجه به ظرفیت‌های بالای شهرستان در حوزه کشاورزی به ویژه در بخش گلخانه‌ها، راه‌اندازی گلخانه‌های بزرگ مقیاس یکی از راهکارهای ایجاد اشتغال پایدار در این بخش خواهد بود.

کشت محصول زعفران در فامنین

شهرستان فامنین به لحاظ کشاورزی محل مناسبی برای کشت محصول ارزشمند و استراتژیک زعفران است. از مزایای کشت این محصول را سودآوری، مقاوم به خشکی و نیاز آبی کم است.

کشت این محصول می‌تواند در منطقه پیشخور این شهرستان که اکثرا دیم است جایگزین بسیار خوبی برای سایر محصولات باشد.

با توجه به کم آبی چند سال اخیر و توجه به این امر که فصل رشد گیاه زعفران در پاییز و زمستان قرار دارد و عمده نیاز آبی گیاه زعفران توسط باران و برف تأمین می‌شود و همچنین با توجه به اینکه زعفران در تابستان برخلاف بسیاری از محصولات کشاورزی نیازی به آبیاری ندارد می تواند گیاهی استراتژیک برای رهایی از بحران کم‌آبی در منطقه خواهد باشد.

در مدت سال‌های اخیر قدم‌های خوبی برای کشت زعفران در منطقه برداشته شده که با حمایت مسئولان و همت و تلاش کشاورزان توسعه کشت این محصول در منطقه دور از دسترس نخواهد بود.

درگزین

در سال‌های اخیر قدم‌های خوبی برای کشت زعفران در منطقه برداشته شده که با حمایت مسئولان و همت و تلاش کشاورزان توسعه کشت این محصول در منطقه دور از دسترس نخواهد بود.

این شهرستان سالانه ۲۳۵هزار تن انواع محصولات زراعی ، باغی و دامی تولید می‌کند.

استان همدان نه تنها در کشت محصولاتی که بنا بر قابلیت هر شهرستان از آن نام بردیم شهره است بلکه در کشت محصولاتی چون گندم، چغندر، جو، یونجه، زعفران و... نیز سرامد است که امیدوار می‌رود با نگاه توسعه‌ای استاندار به شهرستان‌ها و وعده توسعه متوازن برای نقاط مختلف، این مهم تحقق یابد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس