پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

به اندازه یک ششم آب سد اکباتان برای هندوانه هدر می رود

15 میلیارد لیتر آب خرج هندوانه 1000 تومانی

همدان پیام _گروه شهرستان: هرکیلو هندوانه 200 تا400 لیتر آب مصرف می کند تا به چرخه تولید برسد و با احتساب تولید 50هزارتن هندوانه آبی و 380تن هندوانه دیم در استان همدان با میانگین مصرف 300لیتر آب برای هر کیلوگرم 15میلیارد و 114میلیون لیتر آب برای تولید هندوانه بلعیده می شود که بادرنظر گرفتن میزان ذخیره آب مخزن سد اکباتان که ۷۵ میلیون‌مترمکعب است3.، میزان آب مورد نیاز برای کشت وبرداشت ۱۵میلیون مترمکعب است که ۱ ششم گنجایش سد اکباتان را می بلعد واین درحالی است که محصولات پرآب بر دیگری دراستان همچون سیب زمینی و... نیز رتبه دار نخست کشوری است که در خور توجه است.
باتوجه به بحران کم آبی و کاهش ذخایر آب‌های زیرزمینی بسیاری از مناطق استان درسالهای اخیر آیا کشت این محصول پرآب بر مازاد برنیاز استان وکشور وبرای صادرات به کشورهای خارجی ضرورت دارد؟
اگرچه عوامل متعددی مانند تغییرات جوی و عدم ثبات در الگوهای بارندگی، افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی و توسعه فعالیت‌های صنعتی را نمی توان در ایجاد بحران کم آبی منکر شد اما بیشترین مصرف آب به کشاورزی اختصاص دارد که فاکتورهای دیگری همچون مدیریت سنتی در بهره‌برداری و مصرف آب در کشاورزی و مصرف غیراقتصادی منابع آب زیرزمینی نیز تأثیر فراوانی داشته و باعث افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی در قالب بهره‌برداری بی‌رویه از چاه‌های نیمه عمیق و عمیق می‌شود.
باهمه این تفاسیر آیا کشت محصولات پرآب همچون هندوانه که کشت آن آب بسیار زیادی را می‌طلبد و پس از کاشتن هندوانه، دو یا سه بار برداشت می‌شود ضرورت دارد!؟
البته موضوع به اینجا ختم نمی شود و همه ساله باکشت زیاد محصول که روی دست صیفی کار می ماند وپس ازاشباع بازار داخلی هندوانه به کشورهای دیگر صادر می شود واز قضا به گفته رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی درگفتگو با باشگاه خبرنگاران، هندوانه رتبه نخست صادرات را نیز به خود اختصاص می دهد تا شاهذ صادرات هندوانه به معنای فروش آب مجازی به خارج ازکشور درشرایط کم آبی کشور باشیم وقطعا بااین حجم مصرفی آب صادرات هندوانه توجیه اقتصادی ندارد.
نماینده سازمان توسعه کشاورزی استان همدان درگفتگو باخبرنگار ما گفت: سطح زیرکشت هندوانه در استان به صورت آبی1000هکتار با متوسط عملکرد حدود50تن در هکتار است که به صورت دیم نیز در 380هکتار با متوسط عملکرد حدود1تن درهکتار کاشته می شود.
باتوجه به کم آبی های اخیر کشتهای صورت گرفته به روش قطره ای آبیاری انجام می شودتا از هدررفت آب دراین زمینه جلوگیری شود. بهزاد بابایی اظهارداشت: کشت محصولات پرآب همچون هندوانه،گوجه و... به صورت ریشه ای باید حل وفصل شود ومقطعی پاسخگو نیست.
وی تصریح کرد: براساس اعلام وزارت نیرو 80درصد آب مصرفی کشور به محصولات کشاورزی اختصاص دارد، طبق قانون تمرکز که اجراشد متولی تولید، تنظیم بازار وتوزیع جهادکشاورزی است وقطعا با کارشناسان مجرب این حوزه جهادکشاورزی درتخصیص،بهره وری بالا،کاهش مصرف آب ومدیریت آن با الگوی کشتی که در نظر دارد مدیریت بهتری می تواند داشته باشد که مطالبه به حق کشاورزان نیز واگذاری تقسیم،تخصیص ومصرف آب به جهاد کشاورزی است که نیاز به تصویب مجلس توسط نمایندگان مجلس دارد، طرح این موضوع در دولت و کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی، محیط زیست باید صورت پذیرد و نظر کارشناسی تکمیلی ارائه و بررسی شود و زیر ساخت این واگذاری مسئولیت به وزارت کشاورزی مطرح شود، از نظر تشکلهای بخش کشاورزی، انجمن ها، اتحادیه ها، کشاورزان نمونه کشوری، خبرگان کشاورزی استفاده شود.
بهزاد بابایی ادامه داد: مقام معظم رهبری در بیانات نوروزی خود فرمودند گندم بیشتری کشت کنید و محصولات استراتژی مثل جو،دانه های روغنی که وابسته به واردات نباشیم کشت هندوانه و گوجه را در اولویت کمتری قرار دادند.
درکشورهای دنیا نیز بخش کشاورزی بین 70تا 90درصد آب مصرفی را به خود اختصاص می دهد وایران نیز مستثنی از این قاعده نیست.
ودرمقابل وزارت نیرو بدنبال انرژی های. تجدید پذیر،خورشیدی برای تولید و صادرات برق واحداث سد و... فعالیت داشته وسهم آب مصرفی کشاورزی رابه خود جهاد کشاورزی اختصاص دهد که این ارث کشاورزان میباشد.

در ملایر ۱۰۰ هکتار هندوانه کاشته می شود
کشاورز هندوانه کاری که سالها تجربه کاشت هندوانه را در ملایر دارد،به خبرنگار ما گفت : هر هکتار هندوانه به نسبت هزینه اجاره بهای زمین، بین ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان هزینه می برد و باید بیش از ۸۰ تن هندوانه دهد تا متضرر نشویم.
سعادتی که هر سال برای کاشت هندوانه از قم به ملایر می آید، گفت: امسال در ملایر حدود ۱۰۰ هکتار هندوانه توسط کشاورزان بومی و غیر بومی در زمین های سمت جاده همدان و آورزمان کاشته شده است.
وی با بیان اینکه پارسال هندوانه را تا کیلویی ۶۵۰۰ تومان می‌خریدند، افزود: قیمت فروش باید حداقل ۳ هزار تومان باشد تا سود کنیم اما این درحالی است که حالا از ما هر کیلو هندوانه را ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ می خرند.
به گفته وی ، با ۶ اینچ آب امکان کاشت ۲۰ تا ۲۵ هکتار هندوانه وجود دارد.
سعادتی معتقد است؛ برخلاف تبلیغاتی که انجام می شود هندوانه محصولی پر آب بر نیست و در این باره می افزاید: با آبیاری قطره ایی و کاشت نشاء به جای کاشت بذر هندوانه ، مصرف آب بسیار کاهش یافته است و در شهرستان ملایر بیش از ۸۰ درصد هندوانه کاران از این روش استفاده می کنند.
سعادتی معتقد است به دلیل حجم بالای کاشت هندوانه، امکان کاشت گلخانه ای آن وجود ندارد.
وی با اشاره به اینکه، یونجه از هندوانه به آب بیشتری نیاز دارد، گفت: برای کاشت یونجه از یک ماه به عید مانده موتور آب را روشن می کنند و این ادامه دارد تا یک ماه بعد از پاییز در حالیکه برای کاشت هندوانه از ۲۰ اردیبهشت که نشاء می‌زنیم و آبیاری می کنیم تا ۴۰ الی ۵۰ روز دیگر به آب نیازی ندارد سپس تا پاییز هفته ایی یک یا دوبار به میزان یک تا دو ساعت آب می خواهد یعنی با ۶ اینچ آب ۳ هکتار زمین را یک ساعت می توان آبیاری کرد.
سعادتی گفت: قبلا هندوانه ما را به عراق صادر می کردند اما حالا عراقیها خودشان هندوانه می کارند و دیگر هندوانه ما را خریداری نمی کنند، در حال حاضر شیرازی ها هندوانه را از ما می خرند و به امارات صادر می کنند.
وی با اشاره به اینکه آب قم شور است و امکان کاشت هندوانه در آن نیست ، بیان کرد : با هزینه های بالایی که برای کاشت هندوانه نیاز است و با توجه به قیمت پایین فروش، سود آنچنانی نصیب ما نمی شود اما به دلیل اینکه از قدیم و ندیم کشت و کار ما هندوانه بوده و کاری دیگر بلد نیستیم به کاشت هندوانه ادامه می دهیم.

به کشت دوم محصولات پرآب بر درتویسرکان خدمات نمی دهیم
به گفته سرپرست جهادکشاورزی تویسرکان درسال جاری توسعه ی کشت های کم آب بر در تویسرکان افزایش داشته است و کشت محصولات پر آب بری مانند هندوانه حذف شده است علاوه براین به کشت دوم محصولات پرآب بری مانند خیار به هیچ عنوان خدمات داده نمی شود و هرماهه کلاس هایی درمورد توسعه ی کشت های کم آب بر در روستاهای تویسرکان برگزار میشود.
مسعود اکبری ادامه داد : به دلیل پر آب بر بودن کشت هندوانه،درسال جاری هیچ گونه کشت محصول هندوانه ای در شهرستان نداشته ایم و فقط تعداد کمی از کشاورزان برای استفاده ی شخصی تعداد خیلی کمی هندوانه در زمین هایشان کاشته اند.همچنین سال گذشته هم هیچگونه کشت محصول هندوانه ای در شهرستان نداشته ایم. مسعود اکبری ادامه داد:در روستای خیرآباد حدود ۴۰هکتار کشت هندوانه ی دیم را داریم که هیچ نیازی به آبیاری ندارد و از تخمه ی این محصول برای مصرف استفاده میشود. وی افزود:به کشت دوم محصولات پر آب بری مانند خیار و سیب زمینی به هیچ عنوان خدمات ارائه نمیشود و کشاورزانی که کشت دوم انجام دهند به دادستانی و اداره ی امور آب معرفی می شوند. سیب زمینی جز کشت های استراتژیک محسوب میشود و کود موردنیاز در اختیار کشاورزان قرار داده می شود.همچنین به کشاورزانی که از آبیاری بارانی یا قطره ای استفاده می کنند،خدمات ویژه ای ارائه می شود.
وی ادامه داد: درسال جاری توسعه ی کشت های کم آب بر مانند کلزا،گل محمدی،گلرنگ و غیره را داشته ایم. حدود ۲۰۰هکتار کشت گلرنگ،۱۸۰هکتار کشت کلزا و ۸۰هکتار کشت گل محمدی را داشته ایم. وی درپایان افزود:حداقل ۶۰درصد مردم تویسرکان کشاورز هستند و شغل سایر مردم شهرستان هم با کشاورزی در ارتباط است،به همین خاطر هرماهه کلاس هایی درمورد توسعه ی کشت های کم آب بر و جایگزینی آنها با کشت محصولات پرآب بر در روستاهای شهرستان برگزار می‌شود.

کاهش 50درصدی کشت هندوانه دربهار
مدیر جهاد کشاورزی بهار هم می گوید؛ سطح زیر کشت هندوانه در این شهرستان زیر ۵۰ هکتاراست که نسبت به سال‌های گذشته بیش از ۵۰ درصد کشت این محصول کاهش داشته است.
عبدالحسین اکبری افت سطح آب‌های زیر زمینی و سطحی و همچنین اجرای الگوی کشت را علت کاهش کشت این محصول پر آب بر عنوان کرد وافزود: کشت هایی هم که فعال است بصورت زیر پلاستیکی و آبیاری قطره ای انجام می شود.
محصول هندوانه در بهار از کشاورز در مزرعه حدود هزار تومان خریداری و در بازار آزاد به ازای هر کیلو 3هزارتومان به فروش می رسد.

مسئولان، قاتلان آب را به حال خود رها کردند
به گزارش خبرنگار ما در قروه درگزین با توجه به کاهش شدید نزولات آسمانی، در فصل بارش شاهد خشکسالی زیادی هستیم تا حدی که ورودی آب سد ها صفر شده است برای مثال سد شنجور شهرستان درگزین نه ذخیره آبی دارد و نه ورودی آب، جهت ذخیره واز سوی دیگر نبود بارندگی باعث خشکی صدها قنوات و منجر به خشکی باغات و درختان شده است که در چند سال اخیر وسعت خشکی در نقشه جغرافیا بشدت افزایش پیدا کرده است با این وجود نه مردم و نه مسئولان برنامه مدیریتی برای مصرف آب ندارند و این جای نگرانیست.
با توجه به حفر چاه های عمیق مجاز و غیر مجاز و مصرف بالای آب مخصوصا محصولات پر آب بر مثل هندوانه، خربزه طالبی و سایر محصولات بستانکاری سطح ذخیره آبی آبهای زیر زمینی نیز کاهش پیدا کرده است و از سوی دیگر با توجه به ارزش بالای پول کشورهای دیگر، صادرات هندوانه را می توان صادرات آب به کشورهای خارجی نام برد برای مثال در ماههای گذشته تجار ترکیه‌ای برای خرید هندوانه به ایران هجوم آوردند. گویا این هجوم به دلیل ممنوعیت کشت این محصول آب‌بر و آزادی واردات آن در ترکیه است. گفتنی است در این اوضاع آبی کشور، روزانه بیش از 700 کانتینر هندوانه از ایران به ترکیه صادر می‌شود.
این به بی مدیریتی در تصمیمات مسئولان است که برنامه و هدفی برای محصولات پر آب بر ندارنددر تاریخ 12 مرداد خبری از قول شکوهی مدیر امور آب درگزین و رزن در روزنامه همدان پیام،مردم را امیدوار و خوشحال کرد که مسئولان به فکر منابع آبهای زیر زمینی هستند ، متن خبر این بود (( کشت هندوانه در درگزین ممنوع شد ))درحالی که این خبرباواقعیت فاصله زیادی داشت وعلت جز ملاحظه ی کشاوزان هندوانه کار از سوی مسئولان که مبادا آنان دچار ضرر شوند ،نبود، افرادی که اهل شهرستان درگزین نیستند و با خرید آبهای قنات از کشاورزان و اجاره زمین ، زمین های دیم را هم با لوله کشی آب قنات به کشت هندوانه تبدیل کرده و ذخایر آبی را در هندوانه ها جمع میکنند تا پولی به جیب بزنند و اینگونه است چون مصوبه شورای تامین را نداشت ، مسئولان ، قاتلان آب را به حال خود رها کردندوالبته نکته قابل توجه اینکه کشت زیر پلاستیکی نیز بحرانی دیگر در محیط زیست بوجود می آورد که می توان به رهاسازی پلاستیک ها بعداز برداشت محصول اشاره کرد که سال گذشته هندوانه کاران در محدوده مسکن مهر قروه درگزین بعد از برداشت محیط زیست را به زباله دانی وسیع تبدیل کردند که صدای رسانه محلی درآمد ولی هیچکس اهمیتی نداد و امسال نیز احتمال می رود این رویه ادامه یابد هرچند امید است محیط زیست قاطعانه با خاطیان این امر برخورد کرده و کاشت محصولات غیر استراژیک با تصمیمی محکم با این شرایط بحرانی صادرات آب برای سودجویان ممنوع شود. محمود فتحی مدیر جهاد کشاورزی درگزین و رزن میگوید: در حال حاضر قانونی به نام قانون منع کشت محصولات پر آب بر نداریم متاسفانه محصولات دیگر از سوی کشاورزان حذف و به محصولات آب بر اضافه شده است و در سال جاری 175 هکتار در درگزین به کشت هندوانه اختصاص یافته است.
ساجدی یکی کشاورزان غیر بومی شهرستان درگزین نیز میگوید هر هکتار صدو بیست تا سی میلیون تومان هزینه کشت دارد و برای چند ساعت آب ، ده میلیون تومان بابت پول آب قنات به کشاورزان پرداخت میکنیم و امسال نسبت به سال گذشته به خاطر کم آبی افت کشت داشتیم و با این وضعیت صرفه اقتصادی ندارد. وی افزود: قیمت هندوانه درمزرعه 1200 بابری میشود که میدان بار 1700 تا 1800 به خریداران عمده به فروش میرسد. امید است مسئولان ما هم همچون مسئولان کشور ترکیه بی آبی را جدی گرفته و ممنوعیت کشت محصولات غیر استراتژیک و پر آب بر را ممنوع کنند.

کشت محصولات پر آب بر در کبودرآهنگ نتیجه سوء مدیریت هاست
به گزارش خبرنگار ما درکبودراهنگ نبود مدیریت صحیح در مصرف آب به خصوص در بخش کشاورزی شرایط فوق بحرانی آب در شهرستان کبودراهنگ را به وجود آورده است. کشت محصولات پر آب بری چون هندوانه، سیب زمینی، خیار و ... از مهمترین دلایل بحران آب هستند و سوءمدیریت در حوزه کشاورزی در این شهرستان که هنوز نتوانستند کشت های کم آب را جایگزین کشت های پرآب برکنند دلیل دیگری بر بحران آب در این منطقه است.
سرپرست جهادکشاورزی شهرستان کبودراهنگ در پاسخ به سوال همدان‌پیام که در چند هکتار از زمین‌های کشاورزی این شهرستان هندوانه کشت شده است می گوید هنوز آمار دقیقی از سطح زیر کشت هندوانه در شهرستان نداریم !!! این موضوع نشان از بی توجه بودن جهاد کشاورزی به مسئله بحران آب دارد چرا که فصل برداشت این محصول فرا رسیده و آنها هنوز آمار دقیقی از کشت محصول در شهرستان ندارد.
بیش از ۸۰ درصد جمعیت شهرستان کبودراهنگ روستایی است و اگر حداقل نیمی از آنها محصول پرآبی چون هندوانه بکارند شرایط فوق بحرانی آب تبدیل به فاجعه‌ای غیرقابل جبران می شود و هندوانه ای که کشاورزان کیلویی ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ تومان می‌فروشند به جز هزینه کود ،سم ،بذر و ... هزینه آب هر کیلو هندوانه بیش از ۴۰۰۰ تومان است بنابراین کشاورزان با کشت هندوانه نه تنها سودی نمی کنند بلکه کشت این محصول زیان ده است و کشاورزان چون در این زمینه توجیه خوبی نشده‌اند باز هم هرسال اشتباه خود را تکرار می کنند و سوء مدیریت ها همچنان در شهرستان ادامه دارد.
به گفته سرپرست جهادکشاورزی شهرستان کبودرآهنگ کلاس های ترویجی در خصوص تغییر الگوی کشت و جایگزین کردن محصولات پر آب بر به محصولات کم آب بر مثل گل محمدی، زعفران،گل رنگ توسط جهاد کشاورزی برگزار شده ولی کشاورزان توجیه نشده اند و ما به اجبار نمی توانیم کشاورزان را در این زمینه متقاعد کنیم.
مویدی می‌گوید: کشت هندوانه در شهرستان به دلیل بحران آب غیرقانونی است حال سوال اینجاست که اگر غیرقانونی است پس چرا نظارتی بر این موضوع نشده وکشاورزان به راحتی توانسته اند این محصول را کشت کنند، آبیاری کنند و حالا که وقت برداشت آن رسیده مجبور شوند به کمترین قیمت به فروش برساند تا از انباشته شدن آنها خلاص شوند.
بنابراین میتوان گفت برای رفع این مشکل مدیریت قوی و توجیه مناسب کشاورزان برای تغییر الگوی کشت در شهرستان نیاز است و امیدواریم مسئولان به راحتی از کنار این موضوع عبور نکنند چرا که استفاده بیش از حد از منابع آبهای زیرزمینی شرایط را سخت تر خواهد کرد و با توجه به اینکه نیروگاه شهید مفتح هم در این منطقه قرار گرفته و آب این منطقه را بلعیده است و موجب ایجاد فروچاله هایی در برخی از روستاهای شهرستان شده است اگر بیش از حد منابع زیرزمینی استفاده شود هر سال شاهد چنین مشکلاتی خواهیم بود و برای فرصت های از دست رفته دیگر مجال جبرانی نخواهد بود. اگر چه تلاش ما برای اطلاعات وآمار دقیقی از کشت هندوانه تا حدودی بی ثمر ماند اما براساس اطلاعات وتحقیقات میدانی شهرستانهای کبودراهنگ، ملایرو رزن وقروه درگزین بیشترین کشت محصول پرآب بر هندوانه را داشته و شهرستانهای فامنین، تویسرکان، بهار و نهاوند وهمدان کمترین کشت هندوانه رابه خود اختصاص داده اند. در سال های اخیر چندبرابر نیاز کشور، هندوانه کشت می شود که جز صادرات راهی برای جذب این میزان محصول نیست ، درحالیکه مسئولان از زمان کشت باید سیاست گذاری کنند تا با اجرای الگوی کشت، هندوانه به میزان نیاز داخل تولید شود واز تولید مازاد برنیاز داخل کشور خودداری شود.
درحالی که برخی از کشورها همچون ترکیه با هدف حفظ منابع آبی، میزان کشت هندوانه را کاهش داده اند، اما روزانه بیش از ۷۰۰ کانتینر هندوانه از ایران به ترکیه صادر می شود که به دلیل مصرف بالای آب این محصول، کشت محصولات استراتژیک باید جایگزین کشت این محصول آب بر شود تابیشتر از این شاهد بحران کم آبی و فروش آب مجازی یاهمان صادرات هندوانه به کشورهای همسایه به قیمت ناچیز نباشیم.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس