با وجود سبد حمایتی دولت برای صنایع فرآوری خامفروشی همچنان تنها گزینه باغداران نهاوندی است
نهاوند از قطبهای مهم تولید سیب در استان همدان و کشور است. هر ساله هم حجم قابل توجهی از این محصول در ۵ هزار هکتار باغ شامل انواع سیب مانند سیب گلاب زودرس، تابستانه، قرمز و سبز پاییزه برداشت میشود. اما با وجود ظرفیتهای بالقوه در تولید این محصول و سایر محصولات باغی، بخش قابل توجهی از سیبهای تولیدی یا خامفروشی میشود یا در مواردی هم به دلیل نبود زیرساختهای لازم برای نگهداری و فرآوری، روی درخت میمانند و فاسد میشوند؛ پدیدهای که در اصطلاح محلی به آن “پادرختی شدن” میگویند.
امسال هم وجود سرما مانع برداشت رقم مورد انتظار شد و از ۱۲۰ هزار تن با کاهش ۳۵درصدی به ۸۰هزار تن کاهش یافت.
نبود زیرساخت، ناقض زنجیره ارزش سیب
با وجود اینکه سالهاست جهاد کشاورزی برای ورود سرمایهگذاران به بخش فرآوری محصولات باغی تسهیلات و حمایتهایی را اعلام میکند، اما همچنان ضعف در زیرساختها مانع رغبت سرمایهگذار برای ورود به این حوزه میشود که در نهایت نبود صنایع تبدیلی و فرآوری در منطقه موجب شده ارزش افزودهای برای این محصول در مبدا تولید ایجاد نشود. در شرایطی که سیب نهاوند میتواند مواد اولیهای برای تولید کنسانتره، چیپس میوه، سرکه سیب و دهها محصول فرآوریشده باشد، خامفروشی همچنان تنها گزینه پیشروی باغداران نهاوندی است.
با وجود آنکه دولت در سالهای اخیر تسهیلات حمایتی برای راهاندازی صنایع فرآوری و بستهبندی محصولات کشاورزی در نظر گرفته، اما هنوز تمایل جدی برای سرمایهگذاری در این حوزه دیده نمیشود. علت اصلی این موضوع، نبود تضمین برای بازار فروش محصولات فرآوریشده است. سرمایهگذاران، پیش از ورود به این عرصه، نیاز به اطمینان از پایداری بازار، دسترسی به شبکه توزیع و صادرات دارند، اما در غیاب سیاستهای حمایتی مؤثر در حوزه بازاریابی و فروش، ورود به صنایع تبدیلی ریسک بالایی دارد. تسهیلات بانکی بدون بازار فروش، تنها به بدهی تبدیل میشود.
همچنین نبود برند ملی و شناختهشده برای سیب نهاوند، ضعف در بستهبندی حرفهای، متصل نبودن به زنجیره توزیع مدرن و نوسانات سیاستهای تجاری نیز از عوامل دیگری هستند که سرمایهگذاران را دلسرد کردهاند.
از کاهش رغبت باغدار تا اشتغالی که اتفاق نمیافتد
حالا این ضعف در ایجاد زیرساختها و صنایع جانبی هم فرصتهای شغلی در حوزه بستهبندی، فرآوری و صادرات را حذف کرده است و هم ظرفیت اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم در این بخش را به مرور زمان به حداقل رسانده است.
مهاجرت کشاورزان و باغی که تغییر کاربری میدهد
از پیامدهای منفی که برخی چالشها در حوزه کشاورزی و اشتغال در روستاها در صورت بیتوجهی و بیرونقی رخ میدهد، سودده نبودن و تأمین نشدن دخل و خرج زندگی و باغداری و تبدیل باغ به زمین، انصراف از باغداری و در نتیجه افزایش مهاجرت روستاییان است. این موضوع میتواند به مهاجرت روستاییان به شهرها منجر شده و روستاها را از نیروی کار جوان و مولد تهی کند.
خلأ صنایع فرآوری و افزایش خامفروشی
رئیس جهاد کشاورزی شهرستان نهاوند از آمادگی این شهرستان برای جذب سرمایهگذار در حوزه صنایع فرآوری و سردخانههای مدرن خبر داد و گفت: یکی از مهمترین مشکلات بخش تولید سیب نهاوند، نبود صنایع فرآوری همچون کارخانههای آبمیوهگیری، کمپوتسازی و کنسانتره است که باعث میشود بخش زیادی از محصول تولیدی به استانهای تهران و آذربایجان ارسال شود.
نهاوند آماده جذب سرمایهگذار در صنایع فرآوری سیب درختی
توکل آبشناس با اعلام اینکه شهرستان نهاوند آماده است تا با مشارکت بخش خصوصی و حمایت دولت، زمینه ایجاد صنایع فرآوری و توسعه سردخانهها را فراهم کند، تصریح کرد: زیرساختهای آبی در این بخشها تا ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و دولت نیز آمادگی ارائه تسهیلات لازم برای سرمایهگذاریهای جدید به متقاضیان را دارد.
۴ سردخانه ۱۹ هزار تن ذخیره
به گفته آبشناس، در حال حاضر ۴ واحد سردخانه در شهرستان وجود دارد که ۱۹ هزار تن سیب برای تنظیم بازار و عرضه شب یلدا و نوروز ذخیره شده است. توسعه سردخانههای مدرن و افزایش ظرفیت نگهداری، ایجاد و حمایت از صنایع تبدیلی با رویکرد صادراتمحور، ثبت برند و جغرافیای محصول سیب نهاوند، ایجاد تعاونیهای قوی بازاریابی و فروش و حمایت از سرمایهگذاران با تضمین خرید یا قراردادهای بلندمدت از جمله راهکارهای مورد نظر عنوان میشود.
کارشناسان معتقدند تنها راه برونرفت از این بحران، سرمایهگذاری در توسعه سردخانهها، ایجاد صنایع تبدیلی، حمایت از تعاونیها و بهبود زنجیره عرضه است تا سیب نهاوند بتواند جایگاه واقعی خود را در بازارهای داخلی و صادراتی پیدا کند.
پادرختی شدن سیب، خامفروشی و فقدان زیرساختهای لازم، آینده کشاورزی در نهاوند را با تهدید جدی مواجه کرده است. بدون تصمیمگیریهای هوشمندانه و سرمایهگذاری هدفمند، این بحران هر سال تکرار و تنها چیزی که باقی میماند، حسرت ظرفیتهایی است که هرگز بالفعل نشدند.
