پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

بانوی کارآفرین از صنعت فرش در مادستان می‌گوید

گره‌ای نقش‌آفرین در جهش تولید

نویسنده : سپیده راشدی

مهم نیست دار عمودی باشد، افقی یا هوشمند؟ مهم این است که دار پایدار بماند. مادستان از دیرباز عرصه جولان قالی‌بافانی قهار بوده و هست. تابلوفرش و فرش‌های نفیس ابریشم بافته دست است و تافته هنر. گره پشت گره زده می‌شود تا تار و پودها رج رج قد بکشند و بالای دار نقشی چشم‌نواز از فرش تولید شود. عصمت مرادی بانویی صنعتگر از این نوع صنعت است که سالهاست گره افتاده در کارش. گره‌ای از جنس فرش، گره‌ای که با زدن آن کسب‌وکاری راه انداخته و تولیداتش دارای خواهان زیادی از داخل و خارج کشور است. در گذشته دارهای قالی زینت‌بخش خانه‌های روستایی و مختص زنان و دخترانی بود که هنوز رد سال‌ها گره‌زنی تار و پود بر چهره‌شان نقش بسته و زخم‌های دستان هنرمندان قالیباف سال‌هاست که با تاروپود فرش گره خورده است. همدان‌پیام گفت‌و‌گویی با این هنرمند کارآفرین اسدآبادی داشته که در ادامه می‌خوانید.

درابتدا بیوگرافی کوتاهی از خود و سوابق خود در صنعت فرش بگویید.
بنده عصمت مرادی، کارشناس رشته صنایع‌دستی و به‌عنوان مربی شکل قالی، گلیم، گبه و تحت نظر مجموعه قالیبافی از سال 75 و بالغ بر27 سال است که مشغول تدریس در این زمینه هستم، به مدت 8 سال نایب رئیس اتحادیه فرش شهرستان اسدآباد بودم، از سال 75 به مدت 4 دوره هیأت رئیسه شرکت تعاونی فرش دستباف و 2 دوره به‌عنوان بازرس تعاونی فرش شهرستان اسدآباد بودم. همکاری به‌عنوان مربی و ناظر فنی فرش با اداره جهاد کشاورزی (جهاد سازندگی اسبق)، اجرای طرح‌های کوتاه‌مدت بهبافی زیر نظر اداره بازرگانی سابق (سمت فعلی)، همکاری با اداره میراث‌فرهنگی در زمینه آموزش گلیم‌بافی و کیف‌دوزی در2‌مرحله شهرستان و استان، به‌عنوان بافنده صادرکننده و کارآفرین نمونه شهرستان شدم.
چطور شد که به فکر تولید فرش افتادید؟
از زمانی‌که به یاد دارم و از همان دوران کودکی می‌دیدم که مادرم با عشق گره می‌زند، در واقع با صدای نقش بستن تاروپود قالی بر دار از خواب بیدار می‌شدم و می‌دیدم که مدام در حال بافتن فرش است، بنده هم کم کم به این حرفه علاقه‌مند شدم و از سن 10 تا 13 سالگی با کمک مادرم وارد این حرفه شدم، در این مدت 3 ساله تقریبا در حال یادگیری و آموزش بودم، از 13 سالگی به بعد به صورت مستقل و همزمان با ادامه تحصیل به کار فرش‌بافی مشغول شدم. چون با فرش بزرگ شدم در‌حال‌حاضر فرش جزئی از وجود و زندگی من است.
آیا شما پس از گذراندن دوره آموزشی توانستید کارگاه تولیدی راه‌اندازی کنید؟
از سال 85 تولید فرش به صورت غیرمتمرکز را در خانه آغاز کردم، سفارشات را به صورت غیرحضوری تا سال93 انجام می‌دادم. از سال 93 تا آخر سال 97 به صورت کارگاه دائمی و غیر متمرکز با کمترین نیرو کارگاه را راه‌اندازی کردم.
هدف از راه‌اندازی کارگاه تولید فرش چه بود؟
بیشتر هدفم از کار تولید، ایجاد اشتغال برای خانواده‌های بی‌سرپرست، بد سرپرست و آسیب‌پذیر بود که سرمایه اولیه برای انجام هیچ نوع کاری را نداشتند و بیشتر در حرفه قالیبافی ماهر یا نیمه‌ماهر بودند. حتی بعضی از این بافندگان که سابقه بافندگی نداشتند، پس از گذراندن دوره آموزشی در کارگاه یا منزل مشغول به فعالیت می‌شدند. در مجموع برای 80 نفر اشتغالزایی مستقیم و برای 20 نفر اشتغالزایی غیرمستقیم داشتم که با حمایت بیشتر می‌توان نیروهای بیشتری جذب کرد.
چند درصد از تولیدات به داخل و چند درصد تولیدات به خارج از کشور صادر می‌شود؟
تا 2 سال گذشته به کشور آمریکا و کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس صادرات داشتیم، در گذشته سفارشات خارجی بیشتر از داخلی بود، به‌طوری‌که در کنار تولیدات خارجی در داخل کشور از بیشتر استان‌ها با شناختی که نسبت به من داشتند یا طرح مورد نظر را ارسال می‌کردند یا به سلیقه بافندگان فرش و تابلو فرش بافته می‌شد و پس از اتمام کار تسویه و تحویل مشتری می‌شد، گروهی از مشتریان نیز از تولیدات خودمان به‌طور مستقیم و غیرمستقیم خرید می‌کردند، اما پس از تحریم‌ها تولیدات بیشتر داخلی شد.
وضعیت کارگاه تولید در‌حال‌حاضر چگونه است؟
در 2 سال گذشته به‌دلیل نوسانات قیمت مواد مصرفی و نبود سرمایه کافی برای پرداخت دستمزد بافندگان تولید کم و کم‌تر شد و درحال‌حاضر تقریبا یک سال است که به‌دلیل تحریم‌ها کارگاه تعطیل است و فقط سفارشات متفرقه را بافندگان قبول می‌کنند و فعلا در منزل مشغول به کار هستند.
آینده این حرفه را چطور ارزیابی می‌کنید؟
اگر مواد مصرفی با کیفیت خوب و قیمت مناسب باشد و تولیدکننده و کارآفرین حمایت مسئولان را داشته باشد هیچ‌وقت انگیزه تولیدکننده و بافنده برای ادامه کار از بین نمی‌رود، در غیر این صورت نیروی جوان و جویای کار به دلیل مشکلات وارد این حرفه نمی‌شود.
نقش خانواده را در موفقیت خود چطور می‌بینید؟
اگر درحال‌حاضر توانستم در جامعه روی پای خود بایستم و به دیگر بافندگان در این زمینه کمک کنم، فقط و فقط مدیون حمایت و دعای خیر پدر و مادر و تشویق‌های خواهران و برادرانم هستم که جا دارد از تک‌تک اعضای خانواده‌ام تشکر ویژه داشته باشم، اما فکر می‌کنم هنوز تا موفقیت راه زیادی پیش رو دارم.
یک فرش دستبافت خوب دارای چه ویژگی‌هایی است؟
رجشمار فرش دستبافت هرچه بالاتر باشد ریزبافت محسوب می‌شود، استفاده از رنگرزی گیاهی که تعداد رنگ بیشتری داشته و از پشم طبیعی استفاده شود البته بستگی به منطقه تولید دارد، گره ترکی (متقارن) داشته باشد و از جنس چله یا تار پنبه‌ای در فرش استفاده شود، فرش کیفیت بهتری دارد. سبک کار بنده فرش‌های ریزبافت‌ است که شامل فرش زیرپایی و تابلوفرش است، اما در زمینه فرش‌های گل‌درشت هم آموزش و تولید داشته‌ایم. واقعا فرش دست‌بافت از لحاظ سختی کار و زمان‌بری به «با سوزن چاه کندن» تشبیه شده است.
چالش‌ها و مشکلات در این زمینه را توضیح دهید.
متأسفانه قیمت‌های نجومی مواد مصرفی ادامه کار را مشکل کرده است، همچنین نبود سرمایه کافی تهدیدی در این زمینه است. بنده اعتقاد دارم هر کارگاه قالیبافی فعال مثل یک پالایشگاه هست. امیدوارم مسئولان، سرمایه‌داران، دوستداران و دلسوزان این هنر اصیل ایرانی و آبا و اجدادی ما تولیدکنندگان و بافندگان را حمایت کنند تا این میراث و فرهنگ تحت تأثیر شرایط موجود کم‌کم در بین نسل جوان و آینده به فراموشی سپرده نشود.
در پایان اگر صحبتی دارید، بفرمایید.
امیدوارم در سال جهش تولید از ما تولیدکنندگان بیشتر حمایت کنند تا بتوان با امید و انگیزه بیشتری ادامه داد و علاوه بر تولید داخلی برای صادرات هم بیشترین ارزآوری را داشته باشیم و از نیروی انسانی جوان و متخصص بهره‌مند شویم.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس