پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

رویای گردشگری زیر آسمان صالح‌آباد تعبیر می‌شود

از اوچ تپه تاریخی تا قصر رویایی و یک بغل باران

نویسنده : مریم مقدم

30 کیلومتری غرب همدان قرار دارد، شهری که نام و نشان آن را خیلی‌ها به عنوان مقصد گردشگری نشنیده‌اند. در کنار سه‌راهی همدان -کرمانشاه و سنندج جا خوش کرده است.
پیش از این محل عبور راه ارتباطی همدان به غار علیصدر بود و این موقعیت رونق گردشگری را برایش معنا می‌بخشد، اما حالا به دلیل احداث راه جدید همدان به بیجار و تغییر راه دسترسی به غار علیصدر تردد مسافران به سمت این شهر به‌طور کاملاً محسوسی کاهش پیدا کرده است. این اتفاق موجب شده است شهر صالح‌آباد در استان همدان کمتر در مسیر تردد دوستداران طبیعت و تاریخ قرار گیرد تعدد جاذبه‌های گردشگری این شهر و پیگیری جدی شهردار آن یک دلیل کافی است برای آنکه راهی این منطقه شویم.
نزدیک به ورودی شهر که می‌شویم زمین‌های کشاورزی اطراف آن توجه را به خود جلب می‌کند، زمین‌های پراکنده که محصولات آن سیب‌زمینی و گندم است. شاخه‌های فرعی رودخانه‌ قره‌چای از این شهر می‌گذرد و با ایجاد سدی کوچک از آن برای آبیاری تاکستان‌ها و مزارع آنجا استفاده می‌شود و این سیمای دل‌انگیز کاملاً مشهود است.
در حاشیه غربی و جنوب غربی شهر مناطق جنگلی وجود دارد که به نقل از ساکنان بومی، هر هفته افراد بسیاری از شهرهای اطراف و ساکنان برای سپری کردن تعطیلات چند ساعته آخر هفته راهی آنجا می‌شوند.
از نقاط تاریخی شهر می‌توان به پل انگلیسی‌ها مربوط به جنگ جهانی اول، حمام تاریخی شهر و خانه قجری که از نظر معماری اثری ماندگار به شمار می‌رود اشاره کرد.
میزبان ما شهردار شهر صالح‌آباد و برخی اعضای شورای شهر هستند. مهدی سحابی‌روشن از آن دست شهردارانی است که جنس نگاه و دغدغه‌اش توسعه گردشگری است. این مهم موجب شد تا در ارتباط با کمیته گردشگری مرکز پژوهش‌ها و مطالعات شورای شهر همدان و روزنامه همدان‌پیام به دنبال ایجاد زمینه‌ای باشد در راستای رقم خوردن جذب ایده‌های نو در مسیر معرفی ظرفیت‌های مغفول مانده شهر صالح‌آباد.

در حمام اوچ‌تپه هنر نمایان است
در بدو ورود راهی حمام تاریخی شهر می‌شویم، شهردار صالح‌آباد در توضیح مشخصات تاریخی و فنی این حمام چنین می‌گوید: حمام اوچ‌تپه با طرح 4 ضلعی دارای ستون‌های استوانه‌ای گرد و یکپارچه سنگ است که به‌صورت مهندسی از سرب در درون ستون‌ها برای استحکام بنا در صورت زلزله استفاده شده است.
حمام بیش از 90 سال قدمت دارد و افراد کهنسال شهر صالح‌آباد شاید هنوز خاطراتی از حیات این حمام در خاطر داشته باشند.
سبک معماری حمام به دوره قاجار بازمی‌گردد و دارای یک در ورودی به‌صورت دالان در ارتفاع پایین‌تر از سطح خیابان و ورودی اصلی که به‌صورت هشتی بوده است به دلیل اینکه حمام دیده نشود، می‌باشد.
حالا این حمام پس از مرمت به یک نمایشگاه و کارگاه صنایع‌دستی تبدیل شده است و به محض ورود در فضای حمام مرمت شده به نمایش درآمدن دست ساخته‌های هنری زنان و مردان روستا توجه را به خود جلب می‌کند.
بر اساس آماری که شاغلان در کارگاه ارائه می‌کنند حدود سالیانه 20 نفر مشغول به قالیبافی، 25نفر مشغول به بافت گلیم و همچنین 50 نفر در رشته میناکاری خالق هنر هستند که این آمار نشان‌دهنده شرایط مهیای هنری برای شهروندان صالح‌آبادی است.

عمارت قجری بدون کاربری
در بخش دیگر بازدید راهی عمارت حاج غیبعلی می‌شویم، به گونه‌ای می‌توان گفت که این عمارت تنها اثر معماری تاریخی به جای مانده از دوران قاجار در این شهر است که حالا گرچه متفاوت‌ترین فضای معماری را به نمایش می‌گذارد، اما کاربری خاصی برای آن تعریف نشده است. به محض ورود به حیات این عمارت سبک خاص معماری آن حاضران را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
این عمارت در 3 طبقه با قدمتی 250ساله و سبک معماری عهد صفویان در دوره قاجار بنا شده که توجه و بازسازی آن نه تنها حالا توانسته است گوشه‌ای از تاریخ این منطقه را به نمایش بگذارد، بلکه درصورت تعریف کاربری خواهد توانست میراث تاریخی و معماری قدیم صالح‌آباد را مطرح کند.
این عمارت در زمان انقلاب اکتبر شوروی محل اتراق نیروهای روسی بوده که روس‌ها در محوطه حیاط اجاق‌هایی درست کرده و بر روی آن غذا طبخ می‌کردند.
نیروهای روس تقریباً 2 سال در این مکان سکونت داشته‌اند و در مدت اقامت خود در این عمارت از هیچگونه اغتشاش و هراس و ناامنی در میان اهالی صالح‌آباد دریغ نکردند.
حالا این عمارت مرمت شده و کافی است از پله‌هایی که حیاط را به ایوان سرتاسری می‌رسانند راهی ورودی اتاق‌های مشرف به فضای بیرونی شوید تا دریابید چه ظرفیت غنی از معماری خانه تاریخی زیر آسمان این شهر جای خوش کرده است.
البته که داشته‌های تاریخی صالح‌آباد به این گزینه‌ها ختم نمی‌شود، شهردار صالح‌آباد از پل انگلیسی‌ها برای ما می‌گوید، پلی که روی رودخانه فصلی صالح‌آباد (سیمینه‌رود) بنا شده است.
این رودخانه از ارتفاعات کوه آلماقولاخ سرچشمه گرفته و دارای یک پوشش طاقی به طول 9متر است و مصالح به کار رفته در آن از جنس بلوک‌های سنگینی در ابعاد 3 در 50 در 30 سانتیمتر با ملات ماسه، سیمان و ستون است که طول آن حدود 2 متر و عرض آن 8 مترمربع است.

یک کرسی و دیزی دلچسب زیر سقف بومگردی خادملو
مقصد دیگر بازدید ما اقامتگاه بومگردی خادملو است که در یک خانه تاریخی دیگر شهر ایجاد شده است.
به نقل از عباس رضایی‌عارف، مدیر این اقامتگاه مجوز آن در سال 1396صادر شده است و ظرفیت پذیرش میهمان در آن 75 تا 100صد نفر است. خادملو نخستین خانه بومگردی صالح‌آباد است این عمارت 10 اتاق، یک آشپزخانه و تجهیزات دیگر بنا را داراست و جایی دنج برای دمی آسودن زیر آسمان شهری لبریز از حس آرامش است.
گویا در کنار دیگر جاذبه‌های تاریخی صالح‌آباد همچون حمام تاریخی، پارک جنگلی عمارت حاج غیبعلی، پل انگلیسی‌ها و یک شهر زیرزمینی با 4هزار سال قدمت باید این خانه برپا می‌شد تا جایگاه ویژه‌ای به منظر تاریخی و فرهنگی شهر بخشیده شود.
تعدد داشته‌های واجد ارزش تاریخی و طبیعی کافی است تا مسافرانی که قرار است از استان‌های کردستان و کرمانشاه وارد همدان شوند از خدمات این خانه بومگردی برخوردار شوند قطع یقین در مسیر توقفی خواهند کرد و لذت نشستن زیر کرسی و خوردن دیزی را مانند ما تجربه خواهند کرد.

هزار تکه سفال رنگی و یک قصر رویایی
راهی می‌شویم تا به نقل از شهردار صالح‌آباد آن سوی شهر صالح‌آباد خانه‌ای با سفال‌های رنگی هوش از سرمان می‌برد، خانه‌ای که تا به امروز شبیه آن در هیچ کجای ایران ندیده‌ام. خانه‌ای که در ورودی آن راهروی سفالی حال خوبی به میهمانان می‌دهد در خیالم تعداد سفال‌ها را می‌شمارم اما می‌دانم عدد به هزاران هزار تکه سفالی قطع به یقین خواهد رسید برای همین از شمردن آنها صرفنظر می‌کنم و وارد حیاط خانه می‌شوم.
خانه‌ای که سفال‌های رنگی هنری را به تصویر می‌کشند ماندنی، خانه‌ای که قصر رویایی نام دارد و تا آنجا نباشید در نمی‌یابید چه شکوهی شهر صالح‌آباد را با داشتنش دربرمی‌گیرد.
اگر کسی عکسی از آن را برایم ارسال می‌کرد تصور می‌کردم بخشی از آن بزرگنمایی جلوه‌های عکاسی باشد، اما حالا در حصار این سفال‌ها دنبال ایده‌ای هستم که چرایی و چگونگی ایجاد این بنا را شکل داده است.
می‌گویند در این خانه اکثر ساعات روز باز است و خانواده آصفی مالک خانه هستند. وقتی با صاحب خانه هم کلام می‌شوم، واژه به واژه‌اش با عشق و علاقه خاصی گره خورده است.
می‌گوید: 5 سال است که در و دیوار خانه را با تکه‌های شکسته سفال‌های رنگی با وسواس خاصی می‌پوشانم و هیچ کس مرا در این مسیر همراهی نکرده است مگر ایده‌های خودم و همسرم. راه دسترسی به سفال‌ها را می‌پرسم می‌گوید: همه این سفال‌ها را از لالجین به اینجا آورده‌اند. از ابهاماتی می‌گوید که به ذهنش محاط می‌شود و از او که هیچ سر رشته‌ای در معماری و بنایی نداشته خالق هنرمند این قصر رویایی را می‌سازد.
وقتی خانه سفالی نقش در نقش قصر رویایی را می‌آفریند بخشی از تالار کوچک آن به محلی برای ثبت خاطرات بازدیدکنندگان خانه تبدیل می‌شود کسانی که می‌آیند و مات و مبهوت این همه زیبایی عکس‌های خاطره‌انگیزه‌شان را در قصری رویایی ثبت می‌کنند و می‌روند.
وقتی تصورات ذهنی او را جویا می‌شوم خیال مرا به فیلم ایتالیایی قصر رویایی گره می‌زند و می‌گوید: قبل از شروع به کار فیلم را ندیده بودم، اما بعد از آن همراه با همسرم فیلم را دیدیم و تشابهاتی وصف ناشدنی از آن با این خانه دریافتیم.
کنار آتلیه عکس سفالی یک اتاق است که محل اسکان میهمان با ظرفیت محدود تعریف شده است. می‌گوید برخی‌ها برای مراسم عروسی و یا جشن‌های تولد و ثبت خاطره‌هایشان برای ساعتی ساکن قصر رویایی من می‌شوند و نگاه‌های پر از اشتیاق آنها در انعکاس نور سفال‌های رنگی گره می‌خورد و این همان اتفاقی است که مرا بیشتر برای ادامه دادن مسیرم علاقه‌مند می‌کند تا برای تکمیل قصر ایده‌های نو خلق کنم.
در این‌باره در گزارش‌های دیگر مفصل خواهم نوشت، اما همین بس که صالح‌آباد با این تعدد داشته‌های تاریخی و فرهنگی مرا به عنوان یک روزنامه‌نگار در حوزه گردشگری مبهوت کرده است.
از حیاط سفالی قصر رویایی که خارج می‌شوم می‌دانم در آینده نزدیک برای ثبت یک گزارش مفصل‌تر به این خانه بازخواهم گشت.

لذت یک پایان بارانی در جوار شهیدان گمنام
تور بازدید از صالح‌آباد در حالی به فصل پایانی می‌رسد که به دعوت شهردار و اعضای شورای شهر صالح‌آباد راهی مزار شهدای گمنام این شهر می‌شویم تا در کنار این المان به آنچه دیده‌ایم در یک روز زیر آسمان صالح‌آباد خاتمه دهیم.
المان شهدای گمنام در ورودی شمال شهر صالح‌آباد قرار گرفته است وقتی زیر اتاق بلند آن قرار می‌گیریم شدت بارش باران عصرگاهی هم بیشتر شده است. مهدی سحابی‌روشن این بار با شور و هیجان خاصی از المان سخن می‌گوید و توضیح می‌دهد: این طرح در یک فراخوان از بین چندین طرح و توسط هنرمندی عزیز ارائه و انتخاب شده است که الهام انتزاعی از گل لاله نماد شهید و خون شهیدان است.
به همراه اعضای کمیته تخصصی گردشگری مرکز مطالعات و پژوهش‌های شورای شهر همه آنچه می‌تواند راهکاری برای احیای ظرفیت‌های مغفول مانده صالح‌آباد باشد را در یک نشست با اعضای شورای شهر و شهردار در میان می‌گذاریم.
صالح‌آباد شهری در تلاقی استان کرمانشاه، کردستان و همدان است و از سمت استان کردستان نخستین شهر ورودی به استان محسوب می‌شود. این شهر حالا 4 اثر ثبت ملی شده دارد که در کنار محصولات کشاورزی و بنای انسان ساخت قصر رویایی در صورت بازگشت فرصت تردد به سمت غارعلیصدر از سمت صالح‌آباد خواهد توانست نفسی در حوزه گردشگری تازه کند.
در حالی این منطقه را ترک می‌کنیم که هنوز ناگفته‌های شهر زیرزمینی صالح‌آباد برایمان بازگو نشده است و گشت و گذار در این یافته غنی باستان‌شناسی را به وقت دیگری موکول می‌کنیم که بتوانیم حق مطلب را به شایستگی ادا کنیم. در این مقوله همین بس که سومین شهر زیرزمینی استان همدان در 2 کیلومتری صالح‌آباد جا خوش کرده است و باز کردن گمانه‌های این شهر تمدن هزار ساله‌ای را فریاد زده است که جای تأمل برای کاوشگران و محققان باقی گذاشته است.
وقتی از سمت صالح‌آباد راهی همدان می‌شویم نزدیکی مسافت این شهر به مرکز استان هم به عنوان قابلیتی ارزنده ذهن مرا به عنوان یک راهنمای گردشگری به خود مشغول می‌کند که چرا زیرساخت‌های ارائه خدمات به گردشگران تا امروز آنگونه که باید در این شهر لبریز از ظرفیت و توانمندی ایجاد نشده است تا من بتوانم گردشگران را به سمت تاریخ و طبیعت صالح‌آباد سوق دهم.
شاید در آینده نزدیک صالح‌آباد مسیر گردشگری استان به سمت غرب را تغییر دهد و به یک مقصد پرجاذبه برای دوستداران گردشگری تبدیل شود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس