ملایر - سحر یوسفی: ۶ سال از ثبت جهانی هنرصنعت مبلمان منبت ملایر در شورای جهانی صنایعدستی میگذرد؛ رویدادی که در نهم دیماه ۱۳۹۸ به وقوع پیوست و نام این شهرستان را در کنار شهرهای معتبر صنایعدستی جهان قرار داد.
ثبت جهانی مبلمان منبت ملایر در آن مقطع زمانی، نه صرفاً یک عنوان افتخاری، بلکه آغاز مسیری تازه برای بازتعریف جایگاه صنایعدستی در ساختار اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی این منطقه بود؛ مسیری که امروز، پس از گذشت ۶ سال، میتوان آثار ملموس و نتایج عینی آن را در ابعاد مختلف مشاهده و ارزیابی کرد.
ثبت جهانی؛ مسیر تحول به اقتصاد هویتمحور
صنایعدستی در بسیاری از مناطق کشور، سالها بهعنوان فعالیتی حاشیهای و سنتی تلقی میشد؛ اما ثبت جهانی مبلمان منبت ملایر این نگاه را دگرگون کرد. این رویداد نشان داد که یک هنر بومی، در صورت برخورداری از اصالت، کیفیت و مدیریت صحیح، میتواند به یک برند جهانی و موتور محرک اقتصاد محلی تبدیل شود. مبلمان منبت ملایر، با تکیه بر پیشینه تاریخی، مهارت استادکاران و پیوند عمیق با هویت فرهنگی منطقه، توانست از چارچوب تولید محدود عبور کرده و وارد عرصه رقابتهای ملی و بینالمللی شود.
رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان ملایر، ثبت جهانی این هنر را حاصل سالها تلاش هنرمندان، فعالان بخش خصوصی و همراهی دستگاههای اجرایی میداند و معتقد است این اتفاق، نقطه عطفی در تاریخ صنایعدستی شهرستان به شمار میرود؛ نقطهای که مسیر آینده را بهطور بنیادین تغییر داد.
دستاوردهای اقتصادی؛ رونق تولید و تثبیت اشتغال
ابراهیم جلیلی یکی از مهمترین دستاوردهای ثبت جهانی مبلمان منبت ملایر، تأثیر مستقیم آن بر حوزه تولید و اشتغال عنوان میکند.
به گفته وی، پس از این رویداد، شاهد رشد کمی و کیفی کارگاههای تولیدی، افزایش سرمایهگذاری بخش خصوصی، توسعه فروشگاههای تخصصی و حضور پررنگتر تولیدکنندگان در نمایشگاههای داخلی و خارجی بودهایم. این روند، نهتنها به افزایش تولید منجر شد، بلکه موجب تثبیت اشتغال و ایجاد فرصتهای شغلی جدید در زنجیرههای مرتبط با این هنرصنعت شده است.
جلیل بیان میکند: در حال حاضر، بیش از ۱۲ هزار هنرمند بهصورت مستقیم در حوزه صنایعدستی شهرستان ملایر فعالیت میکنند که بخش قابلتوجهی از آنها در رشته مبلمان منبت مشغول هستند. این آمار نشان میدهد که مبلمان منبت، صرفاً یک هنر تزئینی نیست، بلکه یکی از ستونهای اصلی اقتصاد محلی و ظرفیت مهم توسعه پایدار در شهرستان ملایر به شمار میرود.
برندسازی جهانی و افزایش اعتماد بازار
ثبت جهانی مبلمان منبت ملایر، نقش تعیینکنندهای در ارتقای برند این محصول ایفا کرده است. قرار گرفتن نام ملایر در فهرست شهرهای جهانی صنایعدستی، به افزایش اعتماد بازارهای داخلی و خارجی انجامیده و جایگاه این هنر را از یک محصول محلی به کالایی با هویت جهانی ارتقا داده است. این اعتماد، زمینهساز توسعه صادرات، گسترش تعاملات بینالمللی و حضور مؤثرتر تولیدکنندگان ملایری در بازارهای رقابتی شده است.
از منظر فرهنگی نیز، این برند جهانی موجب افزایش اعتمادبهنفس هنرمندان و تقویت انگیزه نسلهای جوان برای ورود به این حوزه شده است؛ موضوعی که نقش مهمی در تداوم حیات این هنر اصیل دارد.
آموزش، انتقال دانش و پایداری هنری
یکی دیگر از آثار مهم ثبت جهانی، توجه بیشتر به آموزش و انتقال دانش منبتکاری است. توسعه دورههای آموزشی، کارگاههای مهارتی و تلاش برای مستندسازی دانش استادکاران، از جمله اقداماتی است که در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته و میتواند ضامن پایداری این هنر در بلندمدت باشد. بدون آموزش هدفمند و جذب نسل جدید، حتی معتبرترین عناوین جهانی نیز در معرض فرسایش و فراموشی قرار خواهند گرفت.
چالشها و اقدامات فعالان برای توسعه پایدار
با وجود دستاوردهای ثبت جهانی، مسیر توسعه مبلمان منبت ملایر با چالشهای جدی اقتصادی و بازاری مواجه است. بخش عمده چوب و مواد اولیه از خارج کشور وارد میشود و نوسانات ارز باعث افزایش قابلتوجه هزینهها شده است. این موضوع باعث شده با افزایش قیمت مبل، این محصول بیش از پیش به کالایی لوکس تبدیل شود و از سبد مصرف عمومی فاصله گیرد.
علاوه بر این، با وجود ظرفیت جهانی شدن، صادرات هنوز محدود است و هزینههای بالا و دسترسی دشوار به بازارهای بینالمللی مانع از گسترش آن شده است. در بخش دیگر ماجرا، سرمایه در گردش برای تولیدکنندگان، همچنان یک دغدغه اصلی است که نیازمند توجه ویژه است.
با این حال، فعالان صنعت مبل منبت، با وجود تمامی این موانع، دست به اقدام عملی زدهاند.
برگزاری جشنوارههای ویژه مبل و منبت و تبلیغات از طریق رسانه ملی تلاشی از سوی فعالان این عرصه بوده که توانسته تحرک قابلتوجهی در بازار مبل ملایر ایجاد کند. علاوه بر این، اختصاص تسهیلات خرید مبل منبت برای مردم موجب افزایش دسترسی مصرفکنندگان شده و فروش تولیدکنندگان را ارتقا داده است.
این اقدامات عملی نشان میدهد که ترکیب راهکارهای ساختاری و حمایتی با اقدام عملی فعالان، حتی در شرایط دشوار اقتصادی، میتواند مسیر توسعه پایدار مبلمان منبت ملایر را هموار کرده و جایگاه جهانی آن را تثبیت کند.
اما با توجه به اهمیت تأمین مواد اولیه و توسعه بازار، ایجاد تعاونی ویژه برای واردات چوب و مصالح بدون واسطه و با قیمت مناسب امری ضروری است که باید به شکل عملی و مؤثر اجرایی شود تا تولیدکنندگان بتوانند با هزینه کمتر و دسترسی مطمئن به مواد اولیه، مسیر تولید را پایدار کنند. همچنین، هموار کردن مسیر صادرات و ایجاد تسهیلات برای ورود به بازارهای بینالمللی میتواند نقش شگرفی در رونق و توسعه این هنرصنعت ایفا کند و فرصتهای اقتصادی بالقوه مبل منبت ملایر را به حداکثر برساند.
ثبت جهانی؛ عنوانی همراه با مسئولیت
رئیس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با تأکید بر اینکه ثبت جهانی نباید به یک افتخار ایستا تبدیل شود، میگوید: تداوم جایگاه جهانی ملایر نیازمند حمایت مستمر، سیاستگذاری دقیق و همافزایی میان دولت، بخش خصوصی و هنرمندان است.
جلیلی میگوید: به اذعان مدیران ارشد وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، ملایر یکی از موفقترین نمونههای شهر جهانی صنایعدستی در کشور محسوب میشود؛ زیرا چرخه تولید و فعالیت هنرمندان در آن متوقف نشده است.
در پایان میتوان گفت: ششمین سالروز ثبت جهانی مبلمان منبت ملایر، فرصتی است برای بازخوانی دستاوردها، آسیبشناسی مسیر طیشده و ترسیم چشماندازی روشن برای آینده. مسیری که تداوم آن، نیازمند عزم جدی همه بازیگران این حوزه و توجه ویژه به حل مشکلات اقتصادی و بازاری است.
