پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

شهر جهانی سفال «گِل رُس» ندارد

لالجین شهر جهانی سفال یکی از قطب‌های گردشگری استان همدان است.
این شهر به‌دلیل وجود خاک مرغوب برای ساخت سفال، کارگاه‌های سفالگری را در خود جای داده که در سال ۹۵ به‌عنوان شهر سفال ایران ثبت جهانی شد.
سفالگری برای مردمان این خطه یک شغل برای امرارمعاش و گذران زندگی محسوب می‌شود، به‌طوری‌که امروزه بخش اعظمی از جمعیت لالجین در کارگاه‌‌های خانگی به شیوه‌ سنتی به ساخت انواع ظروف سفالین کاربردی و تزئینی مشغول هستند و این هنر سبب‌ساز شکوفایی منطقه از منظر گردشگری و به‌تبع آن رشد اقتصادی شهر و استان شده است.
تنها ده درصد سفال لالجین در این شهر رنگ و لعاب‌کاری می‌شود
یک سفالگر لالجینی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه فقط ده درصد از سفال تولیدی شهر لالجین در لالجین رنگ و لعاب‌کاری می‌شود، اظهار کرد: کارگاه‌های لعاب لالجین به قیمت خیلی کمی سفال را از سفالگران می‌خرند که صرفه اقتصادی ندارد.
علی ارغوانی‌خوب با اشاره به اینکه سفالگری را از کودکی آغاز کرده‌ام، گفت: سفالگری را با شاگردی در کارگاه‌های سفال لالجین آغاز کرده و در سن ۱۸ سالگی به استادکاری رسیدم و به‌تنهایی کارگاه سفالگری راه‌اندازی کردم.
وی با تأکید بر اینکه در گذشته سفالگران با سختی خاک رُس را به گل تبدیل می‌کردند، افزود: در گذشته گل رس را با زحمت و سختی در کارگاه‌های سفال تهیه می‌کردیم و مانند امروز دستگاهی هم وجود نداشت و با پا گل را لگد می‌کردیم تا گل سفال به دست بیاید.
افزایش هزینه‌های تولید سفال
این استادکار سفال لالجین با بیان اینکه در سال‌های اخیر هزینه‌های تولید سفال بسیار افزایش داشته است، خاطرنشان کرد: اگرچه در گذشته کارسفالگری با سختی همراه بود اما مواد اولیه ارزان بود، به‌طوری‌که هزینه اولیه یک کوره ۱۵ هزار تومانی، ۲ هزار تومان بود اما حالا هزینه کوره‌ای که 8 میلیون تومان برای ما سفال تولید می‌کند، بیش از 5 میلیون تومان است. هزینه‌های جانبی تولید سفال افزایش داشته به طوری‌که هزینه کارگر، برق، گاز و گل سفال نسبت به گذشته واقعاً زیاد است.
فروش سفال‌های خام لالجین
به استان‌های دیگر
این سفالگر شهر جهانی سفال با تأکید بر اینکه استان‌های دیگر حداقل ۴۰ درصد بیشتر از کارگاه‌های لالجین از ما خرید می‌کنند، یادآور شد: استان‌های دیگر سفال‌های ما را ۴۰ درصد بالاتر از کارگاه‌های لالجین از ما خریداری می‌کنند و به همین علت بیشتر تمایل داریم به مشتریان خارج از استان بفروشیم.
وی یکی از دلایل پایین بودن قیمت سفال خام در لالجین را زیاد بودن تعداد کارگاه‌های تولید سفال دانست و بیان کرد: در لالجین تعداد کارگاه‌های سفال زیاد و تعداد کارگاه‌های رنگ و لعاب کم است به همین علت کارگاه‌های لعاب تعیین‌کننده قیمت هستند و به قیمت پایین سفال را از کارگاه‌ها می‌خرند که واقعاً صرفه اقتصادی ندارد.
ارغوانی‌خوب با بیان اینکه ۴۰ کارگاه سنتی سفال در شهر لالجین وجود دارد، گفت: در گذشته بیشتر نقاط شهر لالجین کارگاه سفال بود اما امروزه حدود ۴۰ کارگاه باقی مانده و میراث فرهنگی زمانی وارد عمل شد که خیلی دیر شده و کارگاه‌های سفال تخریب شده است.
ورود دیرهنگام میراث فرهنگی برای حفظ کارگاه‌های سنتی سفال
وی اظهار کرد: میراث فرهنگی از سال گذشته در زمینه حفظ و جلوگیری از تخریب کارگاه‌های سنتی لالجین ورود کرده که دیگر دیر است و برخی از کارگاه‌های سنتی تغییر پیدا کرده و از حالت سنتی خارج شده است. در شهرک سفال لالجین کار به‌صورت صنعتی و عمده کارهای لعاب‌کاری سفال در شهرک صنعتی انجام می‌شود.
خاک رس لالجین روبه اتمام است
ارغوانی‌خوب با اشاره به اینکه ۲۴۵ کارگاه سفال داخل شهر لالجین بدون گاز هستند و استفاده از نفت سفید در کارگاه‌های سفال مضرات زیادی برای افراد دارد، مطرح کرد: نبود گل سفال در لالجین یکی دیگر از مشکلات سفالگران است، به‌طوری‌که محیط زیست اجازه برداشت از خاک رس را به سفالگران نمی‌دهد و ما مجبوریم گل رس را از نقاط دیگر خریداری کنیم که قیمت آن هم روزبه‌روز افزایش می‌یابد.
وی با اشاره به اینکه قیمت گل سفال نسبت به سال گذشته ۴۰ درصد افزایش داشته است، تصریح کرد: خاک رُس لالجین رو به اتمام است و اگر گل از جای دیگری تهیه شود هزینه‌های جانبی و حمل‌ونقل نیز افزایش پیدا می‌کند.
نبود سرمایه‌گذار
برای ایجاد زنجیره سفال لالجین
وی در پاسخ به پرسشی درباره ایجاد زنجیره تولید سفال در لالجین، گفت: ایجاد زنجیره برای کارگاه‌های سفال بسیار عالی است اما سفالگران برای ایجاد یک زنجیره تولید سفال نیاز به سرمایه در گردش بالایی دارند که درحال‌حاضر چنین ظرفیتی در لالجین وجود ندارد و سرمایه‌گذاری هم در این زمینه ورود نکرده است.
ارغوانی‌خوب با اشاره به دریافت مالیات از کارگاه‌های سفال، گفت: در قانون و حرف‌های مسئولان گفته می‌شود صنایع دستی مشمول مالیات نمی‌شوند اما در عمل از کارگاه‌های صنایع دستی و سفال مالیات اخذ می‌‎شود.
وی با بیان اینکه بیش از ۸۰ درصد از لالجینی‌ها سفالگر هستند، درباره ارتباط سفالگران با دانشگاه، یادآور شد: دانشجویان صنایع‌دستی از کارگاه‌ها بازدید می‌کنند و حتی به آنها آموزش هم داده می‌شود اما چندان تمایلی به کار ندارند.
این استادکار سفال با اشاره به اینکه هر سال به 2 یا 3 نفر سفالگری را آموزش می‌دهم اما کسی اینجا نمی‌ماند، گفت: تمام تلاشم این است که سفالگری را به جوانان و دانشجویان آموزش دهم تا این هنر برای نسل‌های آینده حفظ شود. گذشتگان به ما آموزش دادند و ما هم باید به آیندگان آموزش دهیم.
تولید سفال‌های چینی در لالجین
علی شریفی لعاب‌کار سفال لالجین نیز گفت: لالجین به سمت صنعتی شدن خیز برداشته است و سفال‌هایی که از چین وارد می‌شد، امروز توسط سفالگران لالجینی تولید می‌شود.
وی با بیان اینکه تحریم‌ها برای سفال خوب شده است، افزود: در زمینه ساخت سفال‌هایی با بدنه چینی و حرارت‌های بالا تحریم‌ها مفید واقع شده است و سفالگران به سمت تولید این نوع از سفال رفته‌اند.
وی با تأکید بر اینکه درحال‌حاضر سفالگران لالجینی توانستند سفال‌های چینی که با ده برابر قیمت وارد کشور می‌‎شد را تولید کنند، بیان کرد: در شهرک صنعتی لالجین سفالگران نزدیک به سفال‌های چینی شده‌اند و شاید بتوان گفت با کیفیت صد درصدی تولید می‌کنند.
این فعال سفالگری با اشاره به اینکه سفالگران لالجین در تولید سفال با بدنه چینی و حرارت‌های بالا خوب پیش می‌روند، خاطرنشان کرد: تا ۱۰-۱۵ سال آینده تولیدات سفال لالجین واقعاً متفاوت و بهتر از امروز خواهد شد.
شریفی با اشاره به روند لعاب سنتی بر روی سفال، یادآور شد: در روش لعاب سنتی، سفال خام به‌صورت غرقاب لعاب می‌شود و در کوره‌های با دمای ۹۷۰ درجه سانتی‌گراد به رنگ فیروزه‌ای درمی‌آید.
۹۰ درصد لعاب سفال وارداتی است
وی با بیان اینکه لعاب‌های سنتی سفال حاوی سرب هستند، تصریح کرد: مواد اولیه لعاب‌های آبی فیروزه از خارج وارد می‌شود، به‌طوری‌که ۹۰ تا ۹۵ درصد لعاب سنتی وارداتی است که با توجه به افزایش نرخ دلار بر قیمت تمام شده سفال اثر گذاشته است.
وی با اشاره به اینکه جوهر لعاب سفال‌های با بدنه چینی نیز از خارج وارد می‌شود اما در مشهد هم از این نوع لعاب وجود دارد، افزود: کرونا بر فروش سفال بسیار تأثیر گذاشته زیرا بیشتر سفال لالجین در مکان‌های گردشگری عرضه می‌شد که کاهش مسافرت‌ها بر فروش ما تأثیر گذاشته است.
این سفالگر با بیان اینکه ۵۰ درصد از سفالگران لالجین تغییر شغل داده‌اند، اظهار کرد: در شرایط کرونا به‌علت کاهش فروش و افزایش هزینه‌های تولید شاید حدود ۵۰ درصد از سفالگران لالجینی تغییر شغل داده‌اند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس