نهاوند - خبرنگار همدانپیام: آخرین کاوش در تپه گیان به سال ۹۰ برمیگردد که با هدف تعیین عرصه محوطه و پیشنهاد حریم آن به منظور حفاظت فیزیکی در برابر عوامل تخریب و تهدید تپه، انجام و بر اساس آن ۲۷ گمانه در جهتهای مختلف انتخاب و کاوش شد.
در یکی از گمانهها در عمق ۲ متری، نمونه تدفین عصر مفرغ مشاهده شد که در آن اسکلت مردی حدود ۳۵ ساله کشف شد که به صورت طاقباز دفن شده بود و در کنار آن تعدادی اشیای سفالی و برنزی نیز بهدست آمد.
اما حفظ و نگهداری این هویت تاریخی سالهاست که مورد تأکید و اولویت حوزه میراث قرار گرفته است. بر همین اساس، تبدیل حصار بتنی به آهنی برای تقویت حوزه گردشگری آن در دستور کار قرار گرفته است. اما اگرچه این روند هنوز تکمیل نشده است، اما ضرورت حفاظت از این اثر تاریخی در برابر شرایط جوی و جلوگیری از ریزش تپه تاریخی هم بارها عنوان و مورد تأکید قرار گرفته است.
ریزش در تپه گیان
هفته پیش پس از رخداد چندین زلزله که ۶ مورد آن در سامانه لرزهنگاری ثبت شد، در خبرها آمده بود که با بررسی تیمهای ارزیاب میراث فرهنگی به منظور پایش وضعیت آثار تاریخی نهاوند و بازدید از چند شاخص مهم از جمله تپه باستانی شهر تاریخی گیان هیچگونه ترک، ریزش، یا تغییر سازهای در این بناها رخ نداده و وضعیت آنها کاملا پایدار و ایمن است.
حالا چند روز پس از زلزله ۴ آبان، برخی تخریب و ریزشها در محدوده تپه گیان مشاهده شد که در مقایسه با تصاویر پیش از آن، برخی شواهد ریزش تپه مشاهده میشود.
تبدیل حصار سیمانی به نردهای
وعدههایی برای ساماندهی تپه گیان از حداقل از سال ۹۰ مطرح و برخی اقدامات هم انجام شده است.
آبان ۱۳۹۵ قرار شد حصار سیمانی اطراف تپه گیان به حصار نردهای تبدیل شود که تاکنون بخشی از آن انجام و پس از ۱۰سال این پروژه با وجود اعلام تخصیص مبلغ 5/4 میلیارد ریال اعتبار برای ساماندهی حصار حفاظتی این تپه، هنوز تکمیل نشده است.
در فروردین ۱۳۹۹ گزارش شده که بخشی از تپه گیان دچار ریزش شد و در آبان ۱۴۰۳ در بازدید وزیر میراث فرهنگی وعده رفع قانونی مشکلات حریم و معارضان این منطقه برای همیشه عنوان شد تا بهدنبال آن زیرساخت گردشگری برای تپه گیان و اطراف آن بهبود یابد.
اما خرداد ۱۴۰۴ هم خبر آغاز کار ساماندهی تپه گیان با اعتبار ۴۰۰ میلیون تومان اعلام شد که در نهایت آخرین خبر برای ساماندهی تپه گیان و تبدیل حصار بتنی به نردههای آهنی اواخر شهریور سال جاری اعلام شد.
مدیر میراث فرهنگی نهاوند با بیان اینکه بخشی از ایجاد حفاظ پیرامون تپه گیان سالهای گذشته اجرا شده، ادامه حصارکشی نردهای با هدف حفظ حریم و عرصه تپه و محافظت از آن با اعتبار 5میلیارد ریال در حال انجام است.
اما به نظر میرسد پس از حدود ۱۵ سال، روند حصارکشی تپه باستانی گیان هنوز به پایان نرسیده است.
۱۹ کیلومتری جنوب غربی شهر نهاوند و در ورودی شهر گیان یکی از قدیمیترین آثار تاریخی پیش از میلاد قرار دارد.
برای نخستین بار «ارنست امیل هرتسفلد» باستانشناس و ایرانشناس آلمانی، در تپه گیان نوعی سفال منقوش کشف کرد که نمونههایی از آن سفالها را در سال ۱۹۳۶ میلادی نزد عتیقهفروشان همدان دیده بود.
چند سال بعد موزه لوور پاریس به پروفسور «رومن گریشمن» و «ژرژ كنتنو» مأموریت داد تا کاوشهای وسیعتری را در محل تپه گیان انجام دهند که نتیجه آن اجرای طرح کاوشهای باستانی در سال ۱۳۱۰ شمسی بود و نتیجه مطالعات در کتاب «کاوش در تپه گیان نهاوند» منتشر شد.
2محقق و باستانشناس موزه لوور قدمت تپه گیان را به ۳۷ قرن پیش از میلاد مسیح و ساکنان آن را به قوم «کاسیها» نسبت دادند که پیش از ورود آریاییها در مناطق غربی ایران مانند لرستان کنونی و دشت گیان زندگی میکردند.
گیرشمن و هیأت همراه تپه گیان را تا عمق ۱۹ متری حفاری و در تحقیقات خود به 5طبقه با خصوصیات متمایز برخورد کردند که بیانگر وجود 5دوره از تمدن باستانی ایران بود.
در مجموع ۱۲۲ قبر در این تپه کشف شده است که در اعماق مختلفی از یک تا ۱۴متری قرار داشتند و در یک مورد کودکان را در خمرههای بزرگی دفن کرده بودند.
تاریخ گیان در موزه ملی ایران و پاریس
در تپه گیان آثار فراوانی شامل سفالهای منقوش با طرحهای هندسی، گیاهی و حیوانی، ابزارهای سنگی و فلزی (بهویژه از جنس مفرغ)، زیورآلات، خنجر، سنجاق، مهر و اشیای تزیینی، گورهای باستانی با اسکلت و اشیای تدفینی کشف شده که بسیاری از این آثار اکنون در موزه ملی ایران و موزه لوور پاریس نگهداری میشوند.
تپه گیان یکی از منابع کلیدی برای مطالعه تحول فرهنگی از نوسنگی تا عصر مفرغ در فلات ایران، ارتباط فرهنگی غرب ایران با بینالنهرین و زاگرس و تحول در سفالسازی و شیوههای تدفین در هزارههای پیش از میلاد است.
