پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

قلعه میهمله‌علیا در غبار فراموشی و ورطه نابودی

■ انگور ارگانیک میهمله علیا قابلیت فراوری دارد
■ مسئولان با حمایت، صنعت قالی‌بافی را به روستا بازگردانند

بهار - مینا ابراهیمی - خبرنگار همدان پیام: مقصد روستاگردی این هفته ما میهمله‌علیا یکی از روستاهای توابع بخش صالح‌آباد و آخرین روستای مرزی شهرستان بهار و کبودراهنگ است که حدود 45 کیلومتری شهر همدان واقع ‌شده است و با گذر از شهر صالح‌آباد و در مسیر قدیمی جاده بیجار، حسن قشلاق و غارعلیصدر و گذر از روستاهای آق کهریز، میهمله‌سفلی ولک به این روستای مرزی می‌رسیم.
در بدو ورود روستا موضوعی که بسیار جلب نظر می‌کند، عقب ماندن این روستا از قافله بهسازی است به‌گونه‌ای که غبار محرومیت بر سر این روستا سایه افکنده است و از سال۸۴ تاکنون بیش از 400 نفر از جوانان این روستا به خاطر شرایط سخت زندگی به شهرهای اطراف مهاجرت کرده‌اند.
این در حالی است که اهالی روستا امیدوارند با ساماندهی وضعیت روستاهای کم‌جمعیت از مهاجرت اهالی به حاشیه شهرها جلوگیری شود.
اگرچه این روستا ظرفیت‌های خوبی درزمینه باغ های انگور و کیفیت ارگانیک محصولات دارد که همه‌ساله پای بسیاری از هم استانی‌ها را برای خرید انگور و محصولات فرآوری‌شده از آن به این روستا می‌کشاند و در کنار آن قلعه‌ای در دل روستا که چشم‌نوازی می‌کند و علیرغم قدمت و عظمت آن در انبوهی از فراموشی و غفلت مسئولان امر درآستانه تخریب و نابودی قرارگرفته است و قسمت‌هایی از آن فروریخته است و اگر به آن توجه و مرمت نشود، دیری نمی‌پاید که با خاک یکسان شود تا همچون هزاران اثر باارزش دیگر درسایهِ بی‌توجهی در خاک مدفون شود.
تلاش ما برای دیدن داخل قلعه بی‌نتیجه ماند و با درهای بسته مواجه شدیم، اگرچه مشرف بودن این قلعه با تپه مجاورش باعث شد از ارتفاعات و برج دیدبانی قلعه که از حدود4 تا برج دیدبانی اکنون دو برج باقی‌مانده است، تا حدودی داخل قلعه را ببینیم اما آنچه از دور نیز نمایان بود؛ تخریب قسمت‌هایی از قلعه بود که ورود جدی مسئولان میراث فرهنگی را می‌طلبد.
این قلعه متعلق به خاندان شریفی است که از اسم‌ و رسم نیکی در بین اهالی برخوردار بودند.
برای دیدن قلعه از رودخانه‌ای که زمانی پرآب بود ولی آهنی بر روی آن احداث‌شده بود، گذر کردیم و اکنون حوادث روزگار و خشکسالی به این رودخانه نیز رحم نکرده و خشکانده بود.
خانه‌های مخروبه در اطراف قلعه نشان از سکونتگاه‌های قدیمی در محله کهنه‌قلعه داشت که با گذر زمان به آن طرف رودخانه منتقل و روستا را به دو قسمت یوخاره وآشاغه محله(محله بالا و پایین)تقسیم کرده بود.
به گفته اهالی وجه تسمیه این روستا از میهمه قروه گرفته‌شده که اهالی ازآنجا به میهمله علیای کنونی مهاجرت کرده‌اند و یا به نقلی دیگر میهمله به معنی حمل کننده، شاید به روزگاران قدیم باز می‌گردد که مسافرانی که در سختی زمستان و برف و کولاک در گردنه سوباشی گرفتار می‌آمدند به این روستا آمده و وسایل خویش را تا اینجا حمل می‌کردند و از قدیم محل آمد و شد و تردد زیادی بوده و از رونق زیادی برخوردار بوده و اکنون با محرومیت غالب روستاهای همجوار از آن پیشی گرفته‌اند.
سری هم به باغات انگور این روستا زدیم، که دریکی از باغات علاوه برکشت انگور متوجه ابتکار عمل یکی از باغداران شدیم که علاوه بر انگور، در حدود 1000مترمربع گل محمدی کشت کرده بود، با برداشت سالیانه 600 کیلو که هرسال نیز محصول بیشتری می‌دهد و کم‌هزینه و کم آب‌بر است و با این کار الگوی کشت مناسبی را انتخاب کرده به ‌عنوان اولین پرورش‌دهنده گل‌محمدی روستا وارد عمل شده است.
محمد بهرامی که همسرش بازنشسته آموزش‌وپرورش و اهل این روستا و ساکن همدان هستند، حالا پس از بازنشستگی به ‌منظور احیاء باغ‌های انگور پدری بیشتر اوقاتشان را در این باغات سپری می‌کنند و اقدام به کشت گل محمدی و زعفران در مساحت حدود هزار مترمربع هریک از این محصولات و... کرده‌اند.
وی به دلیل نبود سرمایه برای فرآوری گل‌محمدی، مجبوراست خام فروشی کند که به قطع فرآوری محصول و گلاب‌گیری سود خوبی را عاید باغداران می‌کند.
باغات انگور روستا که مساحت خوبی را هم به خود اختصاص داده در کنار کیفیت بالای محصول ارگانیک افراد زیادی را از سراسر استان در زمان برداشت به خود فرا می‌خواند که چندین سال است به علت افزایش هزینه های کارگر و...و نبود حمایت لازم باغداران این حوزه بخشی از باغات نابود شده و در ورطه نابودی است و به همین منظور راندمان و بازدهی کمتری داشته است.
این روستا حدود 350 خانوار با جمعیتی حدود 1000نفر که بیشتر اهالی به دامداری و کشاورزی و بنایی ونماکاری با سنگ وآجر اشتغال دارند، به زبان ترکی تکلم می‌کنند و عمده محصولات نیز انگور، جو و گندم دیم، گردو، سیب، زردآلو و... است. امامزاده‌ای در دل کوه از دوردست خودنمایی می‌کند که حاجتگاه اهالی است.
آب وهوای سرد کوهستانی برکنار آرامش زندگی در روستا باعث شده است برخی از اهالی که به همدان و شهرهای اطراف مهاجرت کرده‌اند، بازگردند و با احداث باغ و ویلا زمینه بازگشت مقطعی به روستا را فراهم کنند.
این روستا علاوه بر قلعه و چندین دیده‌بانی بر روی تپه‌ها که 2تا از این برج دیده‌بانی باقی‌مانده است، دارای چندین قنات و چشمه است که براثر خشکسالی‌های اخیر بسیار کم آب یا خشک شده است و همین موضوع در آبیاری باغ‌ها و سود ناچیز کشاورزان بی‌تأثیر نبوده که در صورت بارندگی طبیعت، روستا حیاتی دوباره می‌یابد.
باغ‌های انگور این روستا در محل چشمه‌ها وقنات‌هایی با قدمتی بیش از 200ساله شامل ساری بلاغ، توپراقلی، گل وداش، کهریز و پنجه بلاغی از قدیم الایام ایجاد شده ونسل به نسل رسیده است، که به گفته محمدبهرامی اگر از وجود مهندسان کشاورزی بهره گرفته شود و مسئولان پای کار بیایند استفاده خوبی از باغات انگور به صورت ایستاده و پایه بلند می‌شود و از طرفی گاهی برخی محصولات همچون مویز، شیره و...به دلیل عدم بهره‌وری مناسب و تبلیغات باغداران بدون مشتری می‌ماند که اگر سرمایه‌گذاران استانی بتوانند کارخانه‌ای در اطراف این روستا ایجاد کنند، به راحتی انگور این روستا و روستاهای اطراف، مواد اولیه کارخانه را فراهم می‌کند و به این صورت اهالی و کارخانه بارابطه برد، برد متنفع شده و باغداران نیز دلگرم می‌شوند.
این روستا با پرورش انواع انگور کشمش، یاقوتی، خلیلی، شانی، انگور سیاه، لعلی، فخری، صاحبی سفید و قرمز و گزنی و طعم بی‌نظیر انگور ارگانیک حرف‌های زیادی را در این زمینه برای گفتن دارد.
همچنین به گفته قاسم وقایی، یکی از معتمدین و خیّران روستا که به گرمی از ما استقبال کرد و تا انتهای سفر به اتفاق محمد بهرامی همراهمان بود، حدود 20سال گذشته صنعت قالیبافی میهمله‌علیا رونق فراوانی داشت که مردم با استفاده از رنگ‌های طبیعی همچون برگ مو، کاه و پوست گردو خامه‌ها را رنگ‌آمیزی و با تنیدن این خامه‌ها در تار و پود قالی‌ها، فرش‌ها را به مناطق مختلف صادر می‌کردند و به طورتقریبی در هرخانواده‌ای دو تا سه نفر مشغول قالیبافی بود و رفته رفته به دلیل حمایت نکردن از قالیبافان این صنعت پرسود و هنر اجدادی به فراموشی گراییده است.
وی که زمانی خود استادکار بندکشی قالی بود وحتی برای جهاد کشاورزی هم کار می‌کرد، اکنون درگذر زمان، شاگردی ندارد که بندکشی فرش را انجام دهد و خواهان حمایت مسئولان ذی‌ربط برای رونق این کسب و کار قدیمی واشتغالزایی برای روستاییان است.
این روستا دارای امکاناتی چون آب، برق، گاز و مدرسه ابتدایی است ودرسال‌های گذشته تا مقطع راهنمایی نیز موجود بوده که به علت مخروبه بودن مدرسه راهنمایی و نبود دبیرستان و وضعیت ضعیف مالی خانواده‌ها بسیاری از دانش‌آموزان ترک تحصیل کرده و از تحصیل باز می‌مانند.
نبود هیچ‌گونه امکانات ورزشی نیز از دیگر مشکلات اهالی است که خواهان توجه اداره ورزش و جوانان برای پیشگیری از اعتیاد جوانان به آن هستند.
کم آبی در روستا بیداد می‌کند که سال گذشته مردم را با مشکلات زیادی مواجه کرده و باعث کوچ اهالی به مناطق حاشیه‌ای شهر همدان و... شده است که اهالی خواستار رفع مشکل کم‌آبی روستا نیز شدند.
همچنین توجه به اشتغالزایی درحوزه فرش‌بافی، صنایع‌دستی و خیاطی با ارائه تسهیلات کم درصد نیز از دیگر خواسته‌های اهالی است تا دگربار این روستای قدیمی رونقی دوباره به خود ببیند.
حضور در مزار شهدا و قرائت فاتحه بر مزار روحانی شهید، مصطفی قاسمی از اهالی این روستا که حدود سه سال گذشته توسط ارازل و اوباش در نزدیکی حوزه علمیه همدان به شهادت رسید، پایان‌بخش برنامه سفر نیم‌روزی ما به این روستا بود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس