نائب رئیس سازمان نظام پرستاری کشور: سرمایه انسانی با برنامهریزی مناسب حفظ میشود
ملایر - سحر یوسفی: روز پرستار هر سال با تبریکهای تکراری همراه است، اما پشت این تبریکها دردهای تکراری پنهان مانده است؛ درد خستگیهای بیپایان، شیفتهای طولانی، حقوقهای عقبافتاده و بیتوجهی به مطالبات سالها گفتهشده و شنیده نشده است. پرستاران تنها در روز پرستار یاد نمیخواهند، آنها احترام واقعی میخواهند؛ در عمل، نه در شعار. آنها در سختترین لحظات کنار بیماران ایستادهاند، بیادعا و با تمام توان، اما سهمشان از این فداکاری هنوز قدردانی واقعی نیست. اگر قرار است تبریکی گفته شود، بهترین تبریک، رسیدگی به مطالبات، بهبود شرایط کاری و حفظ کرامت این قشر فداکار است نه تکرار واژههایی که دیگر تسکینشان نمیدهد.
در همین راستا و به منظور بررسی وضعیت مطالبات، چالشها و دغدغههای پرستاران، با «یوسف رحیمی»، نائب رئیس اول سازمان نظام پرستاری کشور که در سال جاری به عنوان مدیر پرستار نمونه کشوری نیز انتخاب شده است، گفتوگویی انجام دادهایم که در زیر میخوانید.
یکی از دغدغههای اصلی پرستاران، تأخیر در پرداخت حقوق و معوقات است. به نظر شما دلیل اصلی این تأخیرها چیست و چرا با وجود وعدههای متعدد، همچنان تکرار میشود؟
دلیل اصلی تأخیر در پرداختها، رعایت نکردن کامل قانون و تأمین نشدن سهم نظام سلامت از تولید ناخالص ملی است. وقتی سهم نظام سلامت پرداخت نمیشود، پرداخت حقوق، مزایا و سایر هزینههای حوزه سلامت با بحران مواجه میشود. تا سال گذشته، سهم نظام سلامت از تولید ناخالص داخلی کاهش یافته بود، اما امسال این سهم به حدود 6درصد رسیده است. با این حال، بحرانها و شرایط خاص کشور سبب شده مسیر پرداختها و وصول بودجه با مشکلاتی مواجه شود. اگر این موانع برطرف شوند، میتوان انتظار داشت سال بهتری در پرداخت حقوق و مزایا داشته باشیم.
طرح تعرفهگذاری خدمات پرستاری سالهاست مطرح شده، اما پرستاران میگویند تأثیر ملموسی بر درآمدشان نداشته است. دلیل این فاصله میان قانون و واقعیت چیست؟
تعرفه پرستاری مسیر خود را ادامه میدهد، اما تورم بسیار بالا سبب شده ارزش واقعی افزایش تعرفهها کمتر از نرخ تورم باشد. در5 تا 6 سال گذشته، تورم بیش از ۳۰۰ تا ۴۰۰ درصد بوده است، اما تعرفه پرستاری این میزان رشد نداشته است. از نظر من، افزایش صد درصدی سبد تعرفه پرستاری ضروری است تا ارزش نسبی خدمات و مراقبتهای پرستاری ارتقا یابد و تأثیر ملموسی بر درآمد پرستاران داشته باشد.
با توجه به تورم بالا و افزایش هزینههای زندگی، آیا برنامهای برای بهروزرسانی حقوق پرستاران متناسب با شرایط اقتصادی وجود دارد؟
بستههایی در کارگروه ویژه ریاست جمهوری برای حوزه پرستاری تصویب شده است که شامل افزایش ارزش نسبی خدمات و مراقبتهای پرستاری میشود، اما آنچه بتواند حقوق پرستاران را متناسب با نرخ تورم به شکل ملموس افزایش دهد، هنوز اجرایی نشده است.
کمبود نیروی پرستار سبب شده یک نفر گاهی چندین شیفت متوالی کار کند. این مسأله چه تأثیری بر کیفیت خدمات و سلامت پرستاران دارد و چرا جذب نیرو به اندازه نیاز واقعی انجام نمیشود؟
کمبود پرستار مسألهای جهانی است و محدود به کشور ما نیست. ایران نیز با وضعیت بحرانی کمبود نیروی پرستاری مواجه است. کشورهای پیشرفته مشکل کمبود پرستار خود را با جذب نیرو از کشورهایی مانند ایران حل میکنند، اما ما به دلیل نبود برنامهریزی و مدیریت مناسب، سرمایه انسانی خود را از دست میدهیم.
در بسیاری از استانها، تعداد پرستار به استاندارد حداقل در تختهای بیمارستانی نمیرسد و در برخی مناطق شرایط حتی وخیمتر است. اگر برای جذب نیرو اقدامی نشود، روزی میرسد که امکان جبران این کمبود وجود نخواهد داشت و آسیب اصلی متوجه مردم خواهد بود.
نظارت بر تخصیص بودجه به حوزه پرستاری چگونه انجام میشود؟ آیا میتوان مطمئن بود که منابع واقعاً به حقوق پرستاران اختصاص پیدا میکند؟
دولت پرداختهای خود را انجام میدهد، اما منابع تعرفه پرستاری از طریق بیمهها تأمین میشود. در حال حاضر، بیمه سلامت بیش از یک سال و بیمه تأمین اجتماعی چند ماه بدهکار وزارت بهداشت هستند. تا زمانی که این بدهیها وصول نشوند، منابع کافی برای پرداخت تعرفه پرستاری وجود نخواهد داشت و این یکی از دلایل اصلی تأخیر در پرداخت تعرفه پرستاری است.
از دید شما، بزرگترین مانع در مسیر بهبود وضعیت معیشتی و جایگاه پرستاران چیست؟
بزرگترین مشکل، نگاه مسئولان ارشد کشور به موضوع است. اگر نمایندگان مجلس و هیأت وزیران به عمق موضوع پی ببرند و شرایط موجود و نیازهای آینده را درست تحلیل کنند، تصمیمات بهتری گرفته خواهد شد. متأسفانه، هماکنون اراده کافی در کمیسیون بهداشت و درمان و سایر ساختارهای تصمیمگیر کشور دیده نمیشود.
وزارت بهداشت به تنهایی قادر به حل مشکل نیست و حمایت سازمان برنامه و بودجه، سازمان امور اداری و استخدامی و همکاری نمایندگان مجلس برای اقدامات مؤثر و پایدار ضروری است.
چندین سال است که موضوع تبدیل وضعیت نیروهای شرکتی و قراردادی مطرح میشود، اما هر بار به مانعی برخورد کرده و حل این مسأله به تأخیر افتاده است. دلیل این وضعیت چیست؟
متأسفانه این موضوع سالهاست بین دولت و مجلس در رفتوآمد است و هر روز خبرهای متناقضی از سوی نمایندگان مجلس منتشر میشود که سبب سردرگمی نیروهای شرکتی شده است. نیرویی که ۱۵ یا ۲۰ سال در مجموعهای خدمت کرده و مجموعه هم به او نیاز دارد، باید از این وضعیت خارج شود. وقتی هزینه پرداخت میشود، منطقی است سازوکاری پایدار و منسجم وجود داشته باشد تا علاوه بر بهرهوری، رضایت شغلی هم تأمین شود. البته نظم پرداختیها نیروهای شرکتی بهتر شده، اما همچنان امنیت شغلی و امکان ارتقا برای این نیروها وجود ندارد که باید اصلاح شود.
دربارهی پذیرش دانشجوی پرستاری و فوریتهای پزشکی در دانشگاه علمیکاربردی نیز انتقاداتی مطرح شده است. با توجه به اینکه این دانشگاهها مراکز درمانی آموزشی ندارند، ارزیابی شما از این روند چیست؟
اصولا دانشگاه علمیکاربردی رشته پرستاری ندارد، مگر در مواردی محدود مانند مراکز وابسته به هلالاحمر یا مؤسسه غیرانتفاعی وارستگان مشهد که با مخالفت جدی جامعه پرستاری روبهرو شد. دلیل مخالفت روشن است؛ این مراکز فیلد آموزشی بالینی ندارند، در حالی که نیمی از آموزش پرستاری در محیط بیمارستانی انجام میشود. از سوی دیگر این مراکز هیأت علمی واقعی ندارند یا با قراردادهای صوری فعالیت میکنند. این وضعیت میتواند به افت کیفیت آموزش و تهدید سلامت مردم منجر شود. حوزه سلامت جای منافع مالی نیست و نباید با جان مردم بازی کرد.
