| يكشنبه - 11 مرداد 1405 - شماره 5476 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 136984 |
تاریخ انتشار: 1402-12-15 - 09:34 |
تعداد بازدید: 170 |
|
|
|
|
 نگرانیها از تجربه ناموفق واگذاری ابنیه توسط صندوق حفظ و احیا
برای کاربری فرسفج جهانی استان تصمیم بگیرد
نویسنده : مریم مقدم
مادستان
با توجه به واگذاری ناموفق ابنیه تاریخی در استان مانند حمام حاجی و کاروانسرای تاجآباد از سوی صندوق حفظ و احیا به سرمایهگذار بخش خصوصی، کارشناسان و تحلیلگران در حوزه گردشگری و میراث فرهنگی بر این باورند تصمیمگیری برای تعریف کاربری و تعیین سرمایهگذار اینبار برای فرسفج از طریق تصمیمگیری مسئولان استانی رقم خورد.
کاروانسرای تاریخی فرسفج در سال 1398 وارد چرخه مزایده برای جذب سرمایهگذار شد، اما از آنجا که در آن سالها کسی برای تعریف کاربری و صرف سرمایه در این کاروانسرا ترغیب نشد و اعلام آمادگی نکرد تا امروز جذب سرمایهگذار برای فرسفج مسکوت ماند.
اما سال 1402 وقتی این کاروانسرا عنوان جهانی را به خود اختصاص داد ورق برگشت و فرسفج به یک گزینه پرمشتری بین ابنیه تاریخی برای تعریف کاربری تبدیل شد.
انتخاب سرمایهگذار واقعی با تعیین کاربری همگون با حوزه میراث فرهنگی و گردشگری دیگر برای این بنای جهانی کاری دشوار شد نه میشد آن را به هر سرمایهگذاری سپرد و نه میشد بدون کاربری رهایش کرد.
در سالهای متمادی صندوق حفظ و احیا برای تعریف کاربری و انتخاب سرمایهگذار ورود میکرد اما با توجه به اینکه بیش از یک دهه از آغاز فعالیتهای «صندوق احیا و بهرهبرداری بناهای تاریخی و فرهنگی» میگذرد؛ نهادی که برنامه واگذاری بناهای واجد ارزش تاریخی را در دست کار داشت تا با تعریف کاربریهای اقتصادی و مناسب کالبد بناهای تاریخی، به حیات دوباره این بناها کمک کند اما تجارب واگذاری ابنیه توسط این صندوق تجربههای موفقی نبود.
صندوق احیا در طول این سالها آزمون و خطاهای زیادی را پشتسر گذاشته و تجربههای زیادی در این زمینه به دست آورده است. عمارتهای تاریخی و بناهای ارزشمند زیادی در این سالها به شکوفایی رسیدند و علاوه بر کمک به چرخه اقتصاد گردشگری، بقای خود را ادامه دادند. با این حال، اقدامات این صندوق با چالشهایی هم همراه بوده. احیای بسیاری از بناهای تاریخی در گوشه و کنار کشور، از اقدامات مهم صندوق احیا و بهرهبرداری بناهای تاریخی و فرهنگی است. اما این صندوق در سالهای گذشته تنها روی بناهای دولتی تمرکز داشته و بخش خصوصی نیاز به توجه بیشتری دارد.
پرسش اینجاست چرا تصمیمگیران استانی برای استفاده از ظرفیت تاریخی این کاروانسرا به نفع توسعه گردشگری تویسرکان وارد عمل نمیشود و چرا تعریف کاربری و انتخاب سرمایهگذار از طریق استان رقم نمیخورد مگر نه آنکه فرسفج حالا نام و نشان جهانی دارد و برای استان یک گزینه منحصر به فرد تلقی میشود.
تنوع کاربری
چالش مرمت و احیای بناهای تاریخی در ایران به همینجا ختم نمیشود و آفتی به نام «عدمتعریف کاربری درست» سالهاست که به جان این بناها افتاده است. دبیر انجمن پیگیری حفاظت از خانههای تاریخی در این زمینه در گفتگو با رسانهها میگوید: «در سالهای اخیر اغلب خانهها و بناهای واجد ارزش در کشور، به اقامتگاه گردشگری یا رستوران و کافه تبدیل شدهاند. درواقع به جز این دو تعریف، ایده قابل توجه دیگری برای استفاده و بهرهبرداری از بناهای تاریخی به چشم نمیخورد. در حالی که بسته به موقعیت و شرایط هر بنا، میتوان از آن برای راهاندازی مجتمع فرهنگی، مطب، دفتر کار، باغ-تالار عروسی یا حتی منزل مسکونی استفاده کرد.
سجاد عسگری محدودیت در کاربری را آسیبزا میداند و میگوید: «وقتی ما کاربریهای محدودی برای بناهای تاریخی تعریف میکنیم، درواقع بازار این نوع کاربری را بهسرعت اشباع میکنیم و این مسأله باعث میشود سایر پروژههای احیا و مرمت و بهرهبرداری، با شکست مواجه شود.
چند عمارت تاریخی دیگر در همدان نیازمند تعریف کاربری درست است. فقدان تعریف کاربری برای بناهای تاریخی استان باعث میشود اقتصاد گردشگری همدان دچار چالش و مشکل شود. در نتیجه بناهای تاریخی کمکم به بناهایی با فضای مرده تبدیل میشوند و به مرور از بین میروند مصداق این موضوع خانههای تاریخی بلاتکلیف در همدان هستند.
البته بین ابنیه بدون کاربری در استان همدان، میراث فرهنگی استان در سالهای اخیر با تعریف رویدادهای مردمی گرد رخوت و سکوت را از سیمای تاریخی و جهانی فرسفج زدوده است.
و هر بار شاهد برگزاری برنامههای متعددی در این کاروانسرا بودهایم، حالا هم انتظار میرود با از راه رسیدن نوروز و بهار قرآن محتوای قابل توجهی از موقعیت کاروانسرای فرسفج به عرصه ملی و جهانی انعکاس پیدا کند و تصمیمگیری برای بهره برداری از این کاروانسرا از چرخه اختیارات صندوق حفظ و احیا خارج شود و به مسئولان استان سپرده شود.
گفتنی است، کاروانسرای شاه عباسی فرسفج یکی از ابنیه تاریخی و ارزشمند شهرستان تویسرکان استان همدان متعلق به دوران صفویه است که در میان طبیعت روحافزای دشت قلقلرود و شهر فرسفج خود نمایی میکند.
در دوران حکومت شاه عباس صفوی به منظور ایجاد امنیت و ارائه تسهیلات و خدمات رفاهی مرتبط با سفر و توسعه تجارت در بیشتر نقاط کشور جادههایی ساخته شده و در مسیر آنها کاروانسراهایی احداث شده بود که به فاصله یک منزلی یعنی فاصلهای که کاروانیان میتوانستند از صبح تا شامگاه با چهارپایان طی کنند تا شب را در کاروانسرای بعدی استراحت کنند، از یکدیگر قرار داشتند.
یکی از این کاروانسراها، کاروانسرای شاه عباسی فرسفج در شهرستان تویسرکان است که در ۲۰ کیلومتری مسیر تویسرکان به کنگاور و در حاشیه این جاده و همچنین در مجاورت شهر فعلی فرسفج واقع شده است.
این کاروانسرا در واقع محل استراحت مسافران و کاروانهایی بوده که به قصد تجارت، زیارت و سیاحت به غرب کشور و عتبات عالیات عراق سفر میکردند.
در کاروانسرای شاه عباسی فرسفج، امکاناتی برای استقرار چهارپایان و بارهایشان و قسمتهایی نیز برای استراحت و خواب کاروانیان اختصاص داده شده بود که پس از پشت سر گذاشتن شب، در صبح روز بعد دوباره به حرکت خود ادامه میدادند.
ساختمان این کاروانسرا در فاصله سالهای ۱۰۰۶ تا ۱۰۳۸ و به سبک معماری دوره صفویه ساخته شده است و مساحت آن حدود 4 هزار متر مربع است.مهمترین ویژگی کاروانسرای تاریخی فرسفج، وجود برج و باروهایی در چهارگوشه آن است که بنا به ملاحظات امنیتی احداث شده بودند. فرسفج مهرماه 1402 به ردیف آثار جهانی افزوده شد و حال میتواند همدان را به عرصه جهانی معرفی کند.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
