اطلاعات و اخبار جدید از پژوهشها درباره معبد لائودیسه نهاوند میگوید؛ این شهر یکی از همان "پولیس"هایی است که حکومت سلوکی پس از تشکیل خود، اقدام به ساخت آن کرد.
به سبب موقعیت خاص تجاری و اقتصادی نهاوند و هم اینکه با سکونت دادن افرادشان، فرهنگ و آداب و رسومشان را در آنجا ترویج دهند و خاص حکومت سلوکی باشد، ضرورت معرفی بهتر این منطقه بسیار مهم است. از سال ۸۴ که یک گروه باستانشناس به سرپرستی مهدی رهبر، استاد دانشگاه تهران، برای انجام گمانهزنی و تعیین حریم وارد نهاوند شدند تا به جستوجوی معبد احتمالی با استناد به کتیبهای که سال ۱۳۲۲ از نهاوند به دست آمد، بپردازند، تا امروز ۲۰ سال میگذرد و تا کنون هم ۶ فصل کاوش انجام شده است.
در فصلهای گذشته، کاوش برای یافتن معبد لائودیسه آثاری از دوران سلوکی و اشکانی مانند سفال، پایه ستون، سرستون، ساقه ستون، مجسمههای کوچک خدایان یونانی و سکههای نقره کشف شده است. از دیگر علتهایی که در موضوع انجام و نتیجه کاوشهای باستانشناسی در لائودیسه مهم است، این که سالهاست به بهانه بحث تاریخی بودن محله دوخواهران، ساخت وسازها معلق و بافت هم فرسوده و پرخطر مانده است؛ آن هم در موقعیتی که هم زلزلهخیز است و هم در تاریخ خود شاهد تخریبها و آوارهای مرگبار در زمینلرزههای دهههای گذشته بوده است.
حالا همه این سرنخها از وجود معبد یا معبدهایی میگوید که در هویت و تاریخ دیرینه این شهر یقینا حرفهای بسیاری برای گفتن دارد؛ که البته اگر دستی توانا و ایدههای روشن و تفکری کارآمد پیشقدم شود، اقتصاد گردشگری که سالهاست در بند شعار و وعده منجمد شده است، شرایط شهرستان را در حالتی خاص دگرگون و متحول خواهد ساخت و در نهایت هم فرسودگی از رخ دوخواهران رخت میبندد و هم گردشگری خوابرفته شهرستانی با هزار زیرساخت و ظرفیت مغفولمانده.
خبری از اعتبار فصل هفتم نیست!
تاکنون ۶ فصل برای یافتن معبد لائودیسه در نهاوند و نیز ۲ مرحله در تپه نقارهچی انجام شده است. حالا حداقل ۵۰۰ میلیون نیاز است تا ادامه کاوشها جان بگیرد و فصل هفتم تکلیف دوخواهران را روشن کند. اما گویا خبری از رقمهای اعتباری مورد نیاز برای ادامه کاوشها در سال جاری نیست و با وجود اینکه بازدیدها و مصوبات متعددی از نشستهای مکرر در شهرستان در ضرورت ادامه کاوشها و تأمین اعتبار آن انجام شده، حاصلی نداشته است.
جستوجوی معبد برای رسیدن به هویت نهاوند
در اسناد تاریخی و کاوشهای باستانشناسی، سرستون، پایه ستونها، مجسمه برنزی خدایان، اهمیت خاص نهاوند در دوران را اثبات و تأیید کرد و همچنین دستور آنتیخوس برای نصب مجسمه همسرش به مناسبت ارتقا به ملکه خواهر در سر در بزرگترین معبد نهاوند هم اهمیت این شهر را نشان میدهد و هم اینکه معبدهای دیگری هم وجود داشته و باید کشف شود. از طرفی هم نهاوند به لحاظ همین اهمیت تا مدتها به نام «لائودی کیا» همسر آنتیخوس نام داشته است. اما همه چیز از سال ۱۳۲۷ و کاوشهایی که رخ داد آغاز شد و همین سرآغاز کاوشها و تلاش برای یافتن معبد لائودیسه در شهر نهاوند شد.
ادامه کاوش در نقارهچی مهم است
به گفته مسئول تیم کاوشها در لائودیسه، از طرفی هم تپه نقارهچی که تاکنون ۲ مرحله کاوش در آن اجرا شده، گورهای تومولوسی که برای افراد خاص (ساتراها، یا همان استانداران و فرمانداران) در نظر گرفته میشده است و ممکن است برای پادشاهان دوران سلوکی ساخته میشده، باشد. که ادامه کاوشها در این تپه هم میتواند به کشف اطلاعات ارزشمندی منجر شود.
محسن جانجان میگوید: در فصل دوم کاوشهای تپه نقارهچی نهاوند، آرامگاهی از نوع تومولوسی متعلق به دوره سلوکی کشف شد. این کشف مهم، نخستین و تنها نمونه شناختهشده از آرامگاههای تومولوسی در ایران است و میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره ساختارهای تدفینی و نظام سیاسی این دوره ارائه دهد.
سرپرست کاوشهای تپه نقارهچی و لائودیسه در نهاوند با بیان اینکه نهاوند یکی از مهمترین شهرهای غرب ایران در دوره سلوکی بوده، گفت: نهاوند نقش مهمی در سیاست، نظام اداری و تعاملات فرهنگی این دوره داشته است. سلوکیان که پس از اسکندر مقدونی بر بخش وسیعی از قلمرو هخامنشیان حکومت کردند، ساختارهای حکومتی، فرهنگی و هنری جدیدی را در ایران بنیان نهادند که تأثیرات آن تا قرنها بعد باقی ماند.
به گفته وی، گزارشهای ناصرالدینشاه و پژوهشهای انجامشده نشان از ارتباط احتمالی این محوطه با لائودیسه سلوکی دارد. کشف این آرامگاه تأیید میکند که نهاوند نهتنها یک مرکز سکونتی مهم، بلکه محل تدفین شخصیتهای برجسته سلوکی بوده است و پژوهشهای باستانشناسی در فصلهای آینده میتوانند اطلاعات دقیقتری در مورد افراد دفنشده در این آرامگاهها ارائه دهند.
ضرورت ادامه کاوشها در نقارهچی
با توجه به اهمیت این کشف، ادامه کاوشها در تپه نقارهچی نیازمند اعتبارات مالی قابلتوجهی است. این محوطه، به دلیل منحصربهفرد بودن در ایران و ارتباط آن با دوره سلوکی، میتواند در سطح بینالمللی نیز مورد توجه قرار گیرد. نبود تأمین اعتبار کافی روند مطالعات باستانشناسی را کند کرده و فرصتهای مهمی برای کشف اطلاعات از دست میرود.
سایت نقارهچی حیات گردشگری خارجی
جانجان میگوید: قرار گرفتن این تپه در مسیر گردشگری گیان، ظرفیت خاصی را برای جذب گردشگران داخلی و خارجی ایجاد میکند. این اقدام میتواند نقش مهمی در معرفی تاریخ کمتر شناختهشده دوره سلوکی در ایران و توسعه گردشگری فرهنگی در غرب کشور داشته باشد. تپه نقارهچی در بحث رونق گردشگری خارجی نهاوند با اجرای سایت گردشگری با توجه به قرار گرفتن در مسیر گردشگری گیان، بسیار مهم است.
فصل هفتم پایان بلاتکلیفی دوخواهران
در نهایت اینکه با تأمین اعتبار، ادامه کاوشها با فصل هفتم انجام میشود و اگر هم به سرنخی از معبد نرسد، تکلیف محله دوخواهران در بافت تاریخی روشن میشود و پس از سالها توقف پشت مانع گمانهها، بر اساس ضوابط در بافت تاریخی اجازه ساخت و ساز را خواهند داشت و ساکنان بافت فرسوده به فصلی نو خواهند رسید.
