| يكشنبه - 11 مرداد 1405 - شماره 5476 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 140713 |
تاریخ انتشار: 1403-09-06 - 10:57 |
تعداد بازدید: 215 |
|
|
|
|
مهاجرت از روستاها درد کهنهای که درمان نمیشود
نویسنده : محمود رمضانی
مادستان
ساکنان برخی روستاها انگشت شمار شدهاند
بیش از 10درصد روستاهای همدان خالی از سکنه شده است. طبق آخرین آمار ارائه شده توسط مرکز آمار، 120روستای همدان خالی از سکنه است.
بر اساس همین آمارها شهرستان ملایر را با بالاترین روستای خالی از سکنه در رتبه نخست اعلام کرد و شهرستان فامنین و نهاوند و بعد همدان و اسدآباد آمار بیشترین روستاهای تخلیهشده در هر شهرستان را به خود اختصاص دادهاند.
شهرستانهای رزن، درگزین، کبودراهنگ و بهار با جلوگیری از مهاجرت روستائیان به شهر در کمترین آمار روستاهای خالی از سکنه قرار دارند.
یک روستا، یک نفر ساکن
البته هستند روستاهایی که با تعداد انگشت شماری از ساکنان به عنوان روستای دارای سکنه شناخته شدهاند به طور مثال در روستایی در فامنین که برای سرشماری عمومی کشاورزی مراجعه کرده بودند، در روستای "بزچلو" تنها یک پیرمرد 80 ساله زندگی میکرد.
کافی است پای درد دل مردم روستاهای دور بنشینی....
"5سالی است که روستای ما آب ندارد. از همه چیز خسته شدهایم و قرار است بار سفر ببندیم و به شهر برویم.» این بیشترین حرف مردم روستاهایی است که در حال خالی شدن از سکنه هستند.
مصداقی بر گفتههای معاون رئیسجمهور در امور توسعه روستایی: «از ۶۹ هزار روستای کشور، تنها ۳۸هزار روستا دارای سکنه هستند و ۳۱هزار روستا خالی از سکنه شده است.»
این آمار برای بسیاری از مردم شوکهکننده است. روستاها نگهدار و حافظ شیوه دیرین زندگی در ایران بودند.
عجیب اینجاست که این مهاجرتها در حالی رخ داده که سالهاست مسئولان بر توسعه روستایی تأکید میکنند و بارها بودجههایی برای ایجاد برنامههای خدماتی و رفاهی اختصاص داده شده است.
طرحها و ایدههایی که به نظر شکست خورده میآید؛ زیراکه در سال ۱۳۵۵ حدود ۷۰درصد جمعیت در روستاها و ۳۰درصد در شهرها ساکن بودند، اما اکنون این نسبت برعکس و کشور با مهاجرت «وسیع» روستایی روبهرو شده است.
از سوی دیگر، آمارهای بانک جهانی نشان میدهد؛ نسبت جمعیت روستایی به جمعیت کل کشور در ایران از ۶۶درصد در سال ۱۳۴۰ به ۵۱درصد در سال ۱۳۵۷رسیده و سیر نزولی این رقم در دوران انقلاب اسلامی ادامه داشته و به ۲۳درصد در سال گذشته سقوط کرده است.
خشکسالی و بیکاری دلیل اصلی مهاجرت
بر اساس آمارها در سال گذشته رکورد افزایش مهاجرت از روستاها شکسته شده و به ۲۳درصد رسیده است. معاون رئیسجمهور مهمترین عوامل ایجاد این شرایط را کمبود فرصتهای شغلی، کاهش کیفیت زندگی، تحولات اجتماعی، کمبود درآمد و تغییرات اقلیمی میداند. به عنوان مثال در زمینه کمبود درآمد، بر اساس آمارهای منتشر شده؛ متوسط هزینه خانوارهای شهری و روستایی در سال گذشته به ترتیب ١٣٧میلیون و ٧٩میلیون تومان بوده است.
معاون رئیسجمهور میگوید: «انتظار حفظ جمعیت روستاها در حالی است که نه تنها تورم روستایی تقریباً همپای تورم شهری است، بلکه بیکاری گسترده، بحران آب، نبود امکانات و نبود حمایت دولت از کشاورزان نیز زندگی خانوارهای روستایی را با معضل مواجه کرده است.»
یکی از اهالی پیشین روستای خالی از سکنه «فامنین» در مصاحبه با یکی از نشریات کشوری گفته بود «یادم میآید هنوز ۱۰ نفری در روستا مانده بودند، اما چه فایده. کاری وجود نداشت. امیدی نبود، همه رفته بودند. من اما به خاطر پدر و مادرم میخواستم بمانم. کودکم که مریض شد برای مداوا مجبور شدیم همه با هم به شهر برویم. چارهای نبود.
آخرینبار که به روستا رفتم دیگر هیچکس نبود و خانهها متروکه شده بودند.» آخرین سرشماری از این روستا نشان میدهد که فقط یک پیرمرد ۸۴ ساله در آن مانده؛ آن هم به خاطر زنده نگهداشتن نام امامزادگان روستا. سیامک زند رضوی، جامعهشناس به «دنیای اقتصاد» میگوید: «به صورت کلی جمعیت روستایی در همه جهان در طول یک سده اخیر به دلیل صنعتی شدن و رشد اقتصاد شهری از روستاها رفتهاند.»
او نقطه عطف مهاجرت از روستاها را از سال ۱۳۴۰ میداند: «زمانی اصلاحات ارضی پهلوی دوم آغاز شد و بخشی از دهقانان دارای نسق بر زمین حق آب و گل پیدا میکنند و در این شرایط افراد برای به دست آوردن درآمد بیشتر ترجیح میدهند که به صورت خانوادگی کار کنند.» اگر چه بیش از ۵۰ سال از آن روزها میگذرد، به نظر میرسد که بار دیگر مهاجرت از روستاها شدت گرفته و نقطه عطف دیگری رقم خورده است.
مرکز آمار ایران نشان میدهد تنها ۴۰ درصد از جمعیت روستایی شاغل هستند و 5/11درصد این افراد نیز کمتر از ۴۴ ساعت در هفته کار میکنند که اشتغال ناقص قلمداد میشود. این در حالی است که میزان اشتغال ناقص در میان شهرنشینان 7/6درصد است. نکته قابل توجه دیگر اینکه ۴۳ درصد جمعیت روستایی در حوزه کشاورزی فعال هستند؛ حوزهای که با بحران فزاینده آب و حمایت نکردن مواجه است.
ایدهای که در واقعیت کار نمیکند
بنابراین به نظر میرسد که چرخه معیوب اقتصاد روستایی که بخشی از آن ناشی از حاصل خشکسالی و نبود زیرساختهای مناسب اشتغالزایی است، متهمان ردیف نخست این اتفاق هستند.
علیاکبر محرابیان، وزیر نیروی دولت سیزدهم تابستان سال گذشته اعلام کرد که ۱۰هزار روستای کشور به آب آشامیدنی دسترسی ندارند؛ به عبارتی بیش از یکچهارم روستاهای کشور آب آشامیدنی ندارند.
در واقع بیش از ۷۰ درصد روستاهای کشور با بحران آب مواجه هستند. همین امر سبب شده است که در سال اخیر، شاخص فلاکت در نیمی از استانهای کشور افزایش یابد.
هر چند دولت در دهه گذشته با ارائه تسهیلاتی چون ساخت مسکن روستایی و وامهای اشتغال، مهاجرت معکوس را هدف قرار داده است اما به نظر میرسد بیشتر افرادی که به روستاها برگشتند در حقیقت کسانی بودند که زمین و خانه خود را رها کردند و هم اینک با استفاده از تسهیلات روستایی تنها در صدد احیای آن به عنوان خانهای برای دورهمیهای خانوادگی برآمدند که نمونه آن را میتوان در روستای مهرآباد واقع در جاده ملایر به عینه دید که بیشتر خانه ها به صورت خانه باغهای ویلایی فقط در روزهای آخر هفته پذیرای مهمانان شده است.
با این توصیف آنچه ضرورت دارد پرداختن به حل چالشهایی از جمله اشتغال و تأمین آب روستاها است تا بدین ترتیب شاید ماندگاری در روستاها تا حدودی تثبیت شود.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
