روستای کسب ملایر، با تاریخچه غنی و سنتهای اصیل خود، یکی از جاذبههای مهم فرهنگی و تاریخی ایران به حساب میآید. این روستا نه تنها به دلیل موقعیت جغرافیایی و تاریخیاش، بلکه به ویژه به خاطر هنر فرشبافی معروف است.
فرشهای کسب با نقشهای خاص و تکنیکهای منحصر به فرد خود در میان دیگر فرشهای ایرانی شناخته میشود و داستانی از هنر و فرهنگ ایرانی را در دل خود جای داده است.
نقش فرش چهارچنگ مختص روستای کسب است
نقش چهارچنگ که در فرشهای این روستا دیده میشود، از جمله ویژگیهای متمایز آن است. این نقش با گرههای ترکی و چلیپای شکسته، هویت خاصی به فرشهای کسب داده و به همین دلیل در سال ۱۳۹۴ در سازمان جهانی مالکیت معنوی به ثبت رسید. علاوه بر این، فرشهای این روستا از دوام و کیفیت بالایی برخوردارند و در گذشته به عنوان کالاهایی صادراتی شناخته میشدند.
جذب گردشگران و ثبت میراث جهانی
از آنجایی که روستای کسب دارای آثار باستانی و فرهنگی ارزشمندی است، تلاشها برای ثبت این روستا و محوطههای اطراف آن همچون نوشیجان به عنوان نخستین نمایشگاه ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو ادامه دارد و این امر میتواند زمینهساز جذب بیشتر گردشگران و افزایش اهمیت تاریخی و فرهنگی این روستا در سطح جهانی باشد.
چالشها و مشکلات
در کنار این ویژگیها، روستای کسب با مشکلاتی همچون کمبود زیرساختها، نبود بیمه قالیبافی و مشکلات در صادرات فرش مواجه است. به طور خاص، فرشهای این روستا به صورت خام به دیگر مناطق فرستاده میشوند و مراحل پرداخت و فروش آنها در خارج از روستا انجام میشود که سبب شده این منطقه نتواند از تمام ظرفیتهای اقتصادی خود بهرهبرداری کند.
دومین جشنواره ملی فرش روستای کسب ملایر، فرصتی مناسب برای معرفی هنر قالیبافی این روستا و ایجاد رونق اقتصادی برای بافندگان به شمار میرود. این جشنواره نه تنها به فروش بیشتر فرشهای دستباف کمک کرده، بلکه توانسته است مسیر مستقیم عرضه این محصولات را برای بافندگان هموار کند، بهطوری که در سال گذشته، بافندگان اعلام کردند توانستهاند محصولات خود را با قیمتهای بالاتر (۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان بیشتر) نسبت به قیمتهای بازار به فروش برسانند. این افزایش قیمت عمدتاً ناشی از حذف واسطهها و فروش مستقیم به مصرفکنندگان است.
نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی در دومین جشنواره فرش ملی روستای کسب، به اهمیت و جایگاه برگزاری رویدادهای مختلف در ملایر اشاره کرد و عنوان کرد: برگزاری جشنواره فرش، معرف ظرفیت صنعت فرش و رونق اقتصادی در منطقه را به همراه دارد.
حجتالاسلام و المسلمین احد آزادیخواه با اشاره به شهرت جهانی فرش ملایر، گفت: فرشهایی که در این منطقه بافته میشود در مرکز اروپا غرفه دارد و نام آن به نیکی در سطح جهانی درخشیده است.
وی ادامه داد: این موضوع نشاندهنده جایگاه مهم و شناختهشده فرش ملایر در بازارهای بینالمللی است و ضرورت حفظ و تقویت این هویت اصیل ایرانی را بیش از پیش نمایان میکند.
ظرفیتهای منطقهای برای تولید فرش
نماینده مردم ملایر به ظرفیت بالای این شهرستان در تولید مواد اولیه فرش اشاره کرد و افزود: ملایر دارای ۲۰۰ هزار راس دام سبک است و از هر راس گوسفند سالانه حدود 2/1 کیلوگرم پشم تولید میشود.
وی با تأکید بر اینکه این پشم در کنار دیگر مواد اولیه، بخش مهمی از تولید فرش را تأمین میکند، ضمن نگرانی از اینکه بخشی از این منابع یا به درستی استفاده نمیشود یا از بین میرود، بیان کرد: بخش زیادی از سرمایه ملی در این حوزه یا استفاده نمیشود یا به خاکستر تبدیل میشود که این امر تهدیدی جدی برای صنعت فرش کشور است.
مدیریت نادرست و تأثیر آن بر صنعت فرش
مشاور دلیل اصلی مشکلات موجود در صنعت فرش را فقدان مدیریت صحیح دانست. وی با تأکید بر اینکه “ما بلد نبودیم ثروت معنوی خود را نگه داریم”، اشاره کرد که مدل تولید فرش در ایران به انحراف رفته و این موضوع موجب از بین رفتن بخش عمدهای از ظرفیتهای این صنعت شده است. این تحلیل او به وضوح نشان میدهد که نیاز به یک برنامهریزی و مدیریت صحیح در این صنعت بیش از پیش احساس میشود.
نقش جشنوارهها در رونق اقتصادی و اجتماعی
نماینده ملایر و مشاور رئیس مجلس شورای با تأکید بر لزوم برگزاری منظم جشنوارهها، گفت: این جشنوارهها میتوانند ایجاد نشاط اجتماعی و رونق اقتصادی در منطقه را به همراه داشته باشند.
لزوم تقویت صادرات فرش
آزادیخواه در پایان با اشاره به این که در حوزه فرش، بسیاری از مسیرها را اشتباه رفتهایم، یادآور شد: لازم است که زمینههای صادرات فرش بیش از پیش فراهم شود.
نماینده ملایر ضمن خواستار تقویت بازارهای صادراتی برای فرش ایرانی، گفت: با بهبود مدیریت و ایجاد فرصتهای مناسب، صنعت فرش میتواند نقشی بزرگتر در اقتصاد ملی ایفا کند.
دیگر نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی، بر ضرورت ارتقای سطح برگزاری جشنوارهها و حمایت از هنرمندان بومی صنایعدستی تأکید کرد.
احمد آریایینژاد با اشاره به جایگاه فرهنگی و اقتصادی ویژه شهر ملایر و حضور پررنگ جشنوارهها در این منطقه، به برخی چالشها و نقاط ضعف اشاره و اظهار داشت: که باید برای ادامه روند موفقیتآمیز جشنوارهها این قبیل چالشها و نقاط ضعفها مرتفع و به طور کلی به نقاط قوت تبدیل شوند.
باوجود رویدادهای مختلف شهرستان ملایر، ایجاد دبیرخانه دائمی ضروری است
وی در ادامه با اشاره به برگزاری رویدادهای مختلف و رشد فزاینده جشنوارهها در سطح شهرستان ملایر، ایجاد یک دبیرخانه دائمی برای برگزاری این رویدادها را ضروری دانست.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه پس از تشکیل دبیرخانه دائمی رویدادها در ملایر، فعال بودن آن از ابتدا تا انتهای سال ضروری است ادامهداد: با فعال بودن دبیرخانه دائمی هماهنگیها و مراحل اجرایی با تأخیر مواجه نشده و زمان کافی برای برنامهریزی، دعوت از هنرمندان و همچنین اجرای درست جشنوارهها به شکل عالی کمک خواهد شد.
آریایینژاد عنوان داشت: سال گذشته برخی از کارهای اجرایی مانند نصب بنرها با تأخیر انجام شد، که این تعلل کیفیت برگزاری جشنواره و با استقبال نه چندان مطلوب مردم به دلیل نبود اطلاعرسانی به موقع مواجه شده بود.
وی ادامه داد: امسال این رویدادها با دقت و مدیریت برگزارکنندگان بهموقع انجام شد، عنوان کرد: اگر هماهنگیها از یک یا دو ماه قبل انجام شود، امور اداری بهراحتی و بدون مشکل طی خواهد شد.
حمایت از هنرمندان بومی:
نماینده ملایر با اشاره به ظرفیتها و استعدادهای فراوان در ملایر اشاره و از مسئولان خواست تا از این ظرفیتها و استعدادهای موجود بهرهبرداری کنند.
آریایینژاد با تأکید بر توجه بیشتر و ویژه به هنرمندان بومی گفت: هزینههای زیادی برای برگزاری این جشنوارهها صرف میشود و باید از این فرصت برای نمایش و تقویت هنرهای بومی استفاده شود.
رعایت اصول اخلاقی و فرهنگی در جشنوارهها
آریایینژاد ضمن انتقاد از محتوای برخی جشنوارهها بر ضرورت رعایت اصول اخلاقی و شرعی در این رویدادها تأکید کرد و ادامه داد: گاهی برخی برنامهها، بهویژه در بخش موسیقی، با فرهنگ ایران اسلامی و فرهنگ اصیل شرقی همخوانی ندارند.
وی یادآور شد: تقلید از روشهای غربی در این جشنوارهها زیبنده ملت و فرهنگ اصیل ایرانی نیست و مسئولان باید دقت بیشتری در انتخاب برنامهها و محتوای آنها داشته باشند.
آینده جشنوارهها و بهبود سال به سال:
نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه هر سال باید در دبیرخانه نقاط ضعف شناسایی و حذف شود و نقاط قوت تقویت گردد تا جشنوارهها هر سال بهتر از سال گذشته برگزار شوند.
آریایینژاد همچنین بر اهمیت خلاقیت، ابتکار، بودجهریزی مناسب، و مدیریت صحیح هزینهها در برگزاری این رویدادها تأکید داشت.
نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی اضافه کرد: باید تلاش شود با مدیریت درست و اصولی از اسرافها جلوگیری شده و منابع مالی به درستی مدیریت شود تا جشنوارهها بتوانند به هدف اصلی خود که همانا معرفی هنر و فرهنگ منطقه است، دست یابند.
بازنگری در بیمه قالیبافان
آریایینژاد به ضرورت بازنگری در بیمه قالیبافان و حمایت از این قشر زحمتکش اشاره کرد و خواستار تعمیم و گسترش بیمه قالیبافان شد تا هنرمندانی که با دستان خود هنرآفرینی میکنند، از حمایتهای بیمهای محروم نشوند.
وی با اشاره به حمایتهای اجتماعی و رفاهی برای هنرمندان بومی و صنایع دستی، یکی از نقاط مهمی است که باید به آن توجه شود.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان همدان، با اشاره به بررسی وضعیت صنعت فرش در استان و کشور و با مطرح کردن چالشها و فرصتهای این حوزه، با تأکید بر اینکه فرش همدان یکی از برندهای مهم کشور است، گفت: اما با وجود رقابتهای جهانی و تحریمها، بخشی از بازار جهانی فرش ایران از دست رفته است.
ضرورت احیای فرش همدان و حفظ جایگاه جهانی آن
محمدی با اشاره به رقبای جهانی نظیر افغانستان، پاکستان و ترکیه که تلاش کردهاند در صنعت فرش حضور گسترده و قوی داشته باشند، گفت: هیچکدام از این کشورها نتوانستهاند فرشی با کیفیت فرش ایران تولید کنند.
وی اضافه کرد: این نشاندهنده کیفیت بینظیر فرش ایرانی بهویژه فرش همدان است.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان همدان به ظرفیتهای بالای استان در تولید فرش اشاره کرد و گفت: صرفاً در شهرستان ملایر حدود ۶۰ هزار نفر در این حرفه فعال هستند، که ۱۵۰۰ نفر از این تعداد تحت پوشش بیمه قرار دارند.
چالشهای بیمه قالیبافان و نیاز به حمایت بیشتر
محمدی یکی از مشکلات اساسی فرش همدان را نبود حمایت کافی از بافندگان در زمینه بیمه دانست.
وی به وضعیت بیمهای بافندگان اشاره کرد و گفت: شرط ما این بود که اگر فردی به هر دلیلی از جمله فوت از دایره بافندگی خارج شد، فرد دیگری جایگزین او شود.
وی ادامه داد: این نکته اهمیت حمایتهای بیمهای و پشتیبانی دولتی از فعالان صنعت فرش را بهویژه در مناطق بافنده مانند ملایر و دیگر شهرستانها نشان میدهد.
لزوم بازگشت به هویت واقعی فرش همدان
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان همدان به ضرورت بازگشت به هویت واقعی فرش و مقاومت در برابر فراموشی این صنعت اصیل اشاره کرد و یادآور شد: صنعت فرش، بهویژه فرش ایران، بخشی از هویت ملی ماست و نباید اجازه دهیم که این هنر- صنعت به فراموشی سپرده شود.
بخشدار جوکار با بیان اینکه هدف از برگزاری این جشنوارهها را ایجاد شور و نشاط اجتماعی، معرفی برند فرش کسب و رونق اقتصادی منطقه دانسته است، تأکید کرد: ثبت ملی نقش فرش چهارچنگ کسب و ننج از دو سال پیش، به این جشنوارهها جایگاه ویژهای داده است.
وی ابراز امیدواری کرد: در حال حاضر استقبال از این رویدادها بهویژه در سال جاری به مراتب بیشتر از گذشته بوده است.
محمد فارسی گفت: علاوه بر این، اجرای برنامههای هنری در کنار جشنوارهها نیز جذابیتهای بیشتری را برای مخاطبان به همراه آورده است.
نقش فرش و برند کسب
وی با اشاره به اینکه فرشهای بافتهشده در روستای کسب، به دلیل اصالت نقشها و رنگبندیهای خاص خود مانند قرمز و سرمهای، در بازارهای داخلی و خارجی از محبوبیت زیادی برخوردارند، از فروش موفق فرشهای ملایر در فروشگاههای بزرگ تهران خبر داد و به تقویت بازار فروش در خود شهرها و روستاهای تولیدکننده منطقه تأکید کرد. بخشدار جوکار ادامه داد: استفاده از ظرفیت جشنوارهها و شبکههای اجتماعی برای معرفی و فروش این محصولات دستباف، یکی از گامهای مهم در این راستا بوده و خواهد بود.
بیمه و تسهیلات کمبهره چالش اصلی و اساسی قالیبافان این منطقه است
فارسی همچنین با اشاره به مشکلات بیمه قالیبافان بیان کرد: سهمیه بیمهای که هر سال به صنایعدستی اختصاص مییابد، برای قالیبافان بسیار کم است. این مسأله به ویژه برای فعالان حوزه فرش که در شهر ازندریان و روستاهای کسب و حسینآباد مشغول به کار هستند، به چالشی جدی تبدیل شده است.
وی ادامه داد: تلاشها و پیگیریهای مستمری انجام شده است. با وجود این، او از قول مسئولین برای افزایش سهمیه بیمه قالیبافان خبر داد.
جشنوارهها در جوکار تنها محدود به فرش نیستند
فارسی همچنین به جشنوارههای دیگری که در این منطقه برگزار میشود اشاره کرده و ادامه داد: جشنوارههای گردو و بادام علیآباد و جشنواره پوشاک و فرش ازندریان و... جشنوارهها نه تنها به معرفی محصولات محلی کمک کردهاند، بلکه به ایجاد نشاط اجتماعی و رونق اقتصادی برای کشاورزان و تولیدکنندگان محلی نیز منجر شده است.
ظرفیت پوشاک شهر ازندریان؛ فعالیت بیش از ۵۰۰ کارگاه خیاطی
ازندریان نیز به عنوان قطب پوشاک استان و به نوعی کشور شناخته میشود.
فارسی بخشدار جوکار با بیان اینکه بسیاری از تولیدات پوشاک شهر ازندریان در تهران با قیمت پایینتر از قیمتهای واقعی به فروش میرسد، اضافه کرد: این مسأله موجب شده است تلاش شود زیرساختها و زمینههای لازم در منطقه ازندریان آماده شود و این مهم نیاز به تقویت بازار عرضه پوشاک در خود منطقه با برند ازندریان احساس شود.
آینده درخشان جشنوارهها
بخشدار جوکار ابراز امیدواری کرد: با ادامه برگزاری این جشنوارهها و تقویت زیرساختها، شاهد رونق بیشتر این رویدادها در سالهای آینده باشیم، یادآور شد: برگزاری جشنوارههای مختلف در حوزههای مختلف صنایع دستی، کشاورزی و پوشاک، میتواند زمینهساز ارتقای جایگاه صنایع دستی و محصولات منطقه در سطح داخلی و بینالمللی شود و در نهایت به توسعه اقتصادی و فرهنگی این منطقه کمک کند.
نقش فرش و برند کسب
وی با اشاره به اینکه فرشهای بافتهشده در روستای کسب، به دلیل اصالت نقشها و رنگبندیهای خاص خود مانند قرمز و سرمهای، در بازارهای داخلی و خارجی از محبوبیت زیادی برخوردارند، از فروش موفق فرشهای ملایر در فروشگاههای بزرگ تهران خبر داد و به تقویت بازار فروش در خود شهرها و روستاهای تولیدکننده منطقه تأکید کرد.
بخشدار جوکار ادامه داد: استفاده از ظرفیت جشنوارهها و شبکههای اجتماعی برای معرفی و فروش این محصولات دستباف، یکی از گامهای مهم در این راستا بوده و خواهد بود.
بیمه و تسهیلات کمبهره چالش اصلی و اساسی قالیبافان این منطقه است
فارسی همچنین با اشاره به مشکلات بیمه قالیبافان بیان کرد که سهمیه بیمهای که هر سال به صنایعدستی اختصاص مییابد، برای قالیبافان بسیار کم است. این مسأله به ویژه برای فعالان حوزه فرش که در شهر ازندریان و روستاهای کسب و حسینآباد مشغول به کار هستند، به چالشی جدی تبدیل شده است، ادامه داد: تلاشها و پیگیریهای مستمری انجام شده است. با وجود این، او از قول مسئولین برای افزایش سهمیه بیمه قالیبافان خبر داد.
جشنوارهها در جوکار تنها محدود به فرش نیستند
فارسی همچنین به جشنوارههای دیگری که در این منطقه برگزار میشود اشاره کرده و ادامه داد: جشنوارههای گردو و بادام علیآباد و جشنواره پوشاک و فرش ازندریان و... جشنوارهها نه تنها به معرفی محصولات محلی کمک کردهاند، بلکه به ایجاد نشاط اجتماعی و رونق اقتصادی برای کشاورزان و تولیدکنندگان محلی نیز منجر شده است.
فعالیت بیش از ۵۰۰ کارگاه خیاطی
ازندریان نیز به عنوان قطب پوشاک استان و به نوعی کشور شناخته میشود.
فارسی بخشدار جوکار با بیان اینکه بسیاری از تولیدات پوشاک شهر ازندریان در تهران با قیمت پایینتر از قیمتهای واقعی به فروش میرسد، اضافه کرد: این مسأله موجب شده است تلاش شود زیرساختها و زمینههای لازم در منطقه ازندریان آماده شود و این مهم نیاز به تقویت بازار عرضه پوشاک در خود منطقه با برند ازندریان احساس شود.
