پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

سراب آب در شهر سراب‌ها

چاه‌های غیرمجاز سفره زمین را مکیدند

نویسنده : معصومه کمالوند

متوسط بارش‌ها در شهرستان از ابتدای سال آبی جاری تنها ۲ میلی‌متر ثبت شده، در حالی که این رقم در سال گذشته ۶۴ میلی‌متر بوده است؛ کاهش چشمگیری که نشان می‌دهد پای بحران مدت‌هاست از خشکسالی و مرز هشدارها عبور کرده و اکنون به بحران جدی آب در نهاوند رسیده است. در شرایط فعلی و دوران بی‌بارشی، مدیریت صحیح و حفاظت از منابع آب مهم‌ترین رسالت و وظیفه متولیان این حوزه است؛ مسئولیتی که می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در جلوگیری از تشدید تنش آبی و حفظ آینده شهرستان داشته باشد.

چاه‌های غیرمجاز رمق زمین را گرفته و سالانه ۲۲۶ میلیون متر مکعب از سفره‌های زمینی می‌مکند. در حال حاضر ۱۰۴ حلقه غیرمجاز در شهرستان سالانه ۲ میلیون متر مکعب برداشت دارند و از ۴۰۰ حلقه چاه غیرمجاز هم ۳۵۰ حلقه پر و از مدار خارج شده است. در ۱۹ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی شهرستان که ۵ هزار آزاد و مابقی هم دولتی است، سیستم آبیاری نوین اجرا می‌شود و بیشترین آب مصرفی در حوزه زراعت مصرف می‌شود.

با وجود اینکه الگوی کشت مصوبه قانونی دارد و ۵ سال است که میزان استاندارد اراضی تحت کشت محصولات مختلف مشخص می‌شود، اما کشت دوم با وجود ممنوعیت همچنان در سایه نظارت‌های ضعیف به آینده سفره‌های زیرزمینی می‌تازد و عمق فاجعه آنجاست که گاهی هم شاهد برداشت کشت‌های سوم هستیم.

در شرایطی که برای بارش‌ها مردم دعا کرده‌اند تا بلکه کشت‌های تشنه جانی بگیرند و منابع آبی هم که از رمق افتاده است، دشت‌ها هم حال و روز خوشی ندارند و فرونشست تهدیدشان می‌کند، کشت دوم با وجود ممنوعیت از آفتابگردان، لوبیا، ذرت، به پیاز و سیب‌زمینی پا را فراتر کشیده و گاهی هم با کشت سوم آخرین ضربه‌ها را محکم‌تر بر تن بی‌جان زمین می‌کوبد.

خشکسالی و برداشت‌های نامتعارف، نبود بارش‌ها، ضرورت تدبیر و ورود قاطعانه همه مسئولین را دوچندان می‌کند.

ضرورت برخورد قانونی با کشت‌های غیرمجاز

فرماندار نهاوند در شورای حفاظت از منابع آب شهرستان درباره وضعیت آب در شهر سراب‌ها می‌گوید: از مرحله هشدار عبور و در برخی مناطق به مرحله بحرانی رسیده است و برخورد قاطع با متخلفان کشت‌های غیرمجاز و حفر چاه‌های غیرمجاز یک ضرورت مهم در شرایط فعلی است.

مجتبی بیرانوند فرماندار نهاوند با انتقاد شدید از برداشت‌های بی‌رویه، خواستار اقدام فوری و مسئولیت‌پذیرانه تمامی دستگاه‌های ذیربط شد.

چاه‌های غیرمجاز و برداشت‌های بی‌رویه

بیرانوند بر لزوم برگزاری مکرر و مرتب جلسات تأکید کرد و موضوع انسداد چاه‌های غیرمجاز را در اولویت قرار داد؛ برخی افراد با پوشاندن روی چاه‌ها و وصل کردن مخفیانه به برق، برداشت غیرمجاز را انجام می‌دهند به‌طوری که کسی متوجه نمی‌شود.

بیرانوند تأکید کرد: اگر آمار ما دقیق نباشد، اجازه نخواهیم داد چاه‌های غیرمجاز افزایش یابند. باید درصد بالایی از چاه‌های موجود تا پایان سال کنترل و هوشمندسازی شوند.

نظارت بر ممنوعیت کشت دوم ضعیف است

فرماندار نهاوند با تأکید بر اینکه بر اساس قانون، کشت دوم توسط وزارت جهاد کشاورزی ممنوع شده است، خواستار پیگیری جدی این ممنوعیت شد و گفت: مردم و بهره‌برداران نباید خیال کنند که خبری از نظارت ما نیست.

وی همچنین نسبت به اضافه‌برداشت از چاه‌های مجاز در بخش کشاورزی و صنعت، هشدار داد: جهاد کشاورزی و امور آب در مسیر سراب و بالادست‌ها بررسی لازم را انجام دهند و گزارش مکتوب اقدامات را تا یک هفته آینده تحویل دهند.

تخلفات به دادسرا معرفی می‌شود

وی تأکید کرد: در صورت عدم اجرای وظایف قانونی توسط بهره‌برداران، دستگاه‌های نظارتی باید قاطعانه عمل کنند و در صورت نیاز، تخلفات به دادسرا معرفی خواهند شد.

فرماندار بر لزوم رسیدگی به موضوعاتی چون نهر قیصار و همچنین استفاده حداکثری از ظرفیت تصفیه‌خانه تأکید کرد و خواستار شد: با محوریت شهرداری و جهاد کشاورزی، اقدامات لازم برای بهسازی و لایروبی صورت پذیرد تا از هدررفت آب جلوگیری شود.

سال آبی با خشکسالی همراه شد

رئیس آب منطقه‌ای نهاوند با تأکید بر شرایط خشکسالی حاکم بر منطقه، از اقدامات انجام شده برای مدیریت منابع آبی و برخورد با چاه‌های غیرمجاز خبر داد و گفت: متأسفانه سال آبی خوبی نداشته‌ایم و سال خشکی پیش رو داریم. خاطرنشان کرد: بر اساس پیش‌بینی‌های صورت گرفته، بارش‌های آینده نیز در حد نرمال یا کمتر خواهد بود.

چاه‌های غیرمجاز منابع آبی را فقیر کردند

فلک‌الدین برخورد با چاه‌های فاقد پروانه یا فاقد کنتور هوشمند را از مهم‌ترین اقدامات در این حوزه برشمرد و افزود: در حال حاضر حدود ۱۰۰ حلقه از ۲۵۰ چاه غیرمجاز شناسایی شده در شهرستان را در دستور کار قرار داده‌ایم و در حال اجرای اقدامات لازم هستیم.

به گفته وی با توجه به محدودیت منابع، در برخورد با چاه‌های غیرمجاز، اولویت اصلی با چاه‌های کشاورزی است، چرا که بیشترین میزان برداشت را به خود اختصاص داده‌اند.

کشت دوم در بی‌آبی

وی در بحث مصوبه ممنوعیت کشت دوم هم گفت: با توجه به کمبود بارش‌ها، برنامه‌ریزی‌های لازم برای اجرای این ممنوعیت تا پایان سال باید به صورت جدی پیگیری شود.

کشت‌های پرآب‌بر، ۲۵ درصد اراضی آبی را به چالش کشیده‌اند

مدیر جهاد کشاورزی نهاوند هم با تأکید بر اجرای قانون الگوی کشت، نسبت به وضعیت بحرانی منابع آبی، کشت‌های پرآب‌بر و اضافه‌برداشت از چاه‌های مجاز هشدار داد.

توکل آبشناس با ارائه آماری از وضعیت اراضی آبی شهرستان، چالش اصلی را در نوع کشت‌های انتخاب شده توسط کشاورزان دانست: از حدود ۳۵ هزار هکتار اراضی آبی شهرستان، تقریباً ۸ هزار هکتار در دسته کشت‌های پرآب‌بر قرار می‌گیرند.

به گفته وی به‌طور مشخص، یونجه با ۳۰۰۰ هکتار، گوجه‌فرنگی با حدود ۲۷۰۰ هکتار، و خیار با ۷۵۰ هکتار، بیشترین مصرف آب را دارد که این میزان معادل تقریباً ۲۵ درصد سطح زیر کشت آبی است.

مدیر جهاد کشاورزی ممنوعیت کشت دوم را در دستور کار جهاد کشاورزی استان و شهرستان‌های تابعه عنوان کرد.

آبشناس گفت: مشکل اصلی ما امروز فقط چاه‌های غیرمجاز نیستند؛ مشکل اساسی‌تر اضافه‌برداشت از چاه‌های مجاز است. چاهی که پروانه مصرف ۲۰۰ هزار متر مکعب دارد، ممکن است تا ۶۰۰ هزار متر مکعب برداشت کند، بدون آنکه برخوردی صورت گیرد.

وی با بیان اینکه برای اجرای این محدودیت‌ها نیاز به ابزارهای قانونی قوی‌تری است، افزود: وقتی برای یک کشاورز 20 هکتاری، میزان نیاز آبی بر اساس کشت اعلام می‌شود، اگر وزارت نیرو برق آن چاه را به دلیل اضافه‌برداشت قطع نکند، چگونه می‌توانیم این ریشه مشکل را بخشکانیم؟

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس